Chuyện bất đắc sĩ với ông Liên Thành

Trần Việt

Phần IV : Đông cung Thái Tử Nguyễn phúc Cảnh

Trước khi vào chưyện, chúng tôi kính mời quý vị “ chiêm ngưỡng Tượng đài Giám mục Bá Đa Lộc, còn gọi là Cha Cả, tức giám mục Pigneau de Béhaine tay trái dắt tay Đông cung Nguyễn Phúc Cảnh tay phải phô trưng bản văn Hiệp ước Verailles,tại Sài Gòn), vào khoảng năm 1900, gần nhà thờ Đức Bà. Hiện không còn vì tựơng đã bị giựt sập.( Statue of Pigneau de Béhaine, with Prince Canh and holding the Treaty of Versailles, in Saigon) vi.wikipedia.org/wiki/Pigneau_de_Behaine .Những tài liệu được dùng trong bài nầy, chúng tôi trích dẫn từ: http://vietsciences2.free.fr, các tácgiả Nguyễn thị Chân Quỳnh, Nguyễn Trân Long , Bách khoa toàn thư mở Wikipedia ,Thành Ngữ Điển Tích Danh Nhân Tự Điển của G.S. Trịnh Vân Thanh do nhà xuất bản Đại Nam in năm 1966 tại Sài Gòn và Nhà xuất bản Văn Nghệ 2008 VNthuquan - Thư viện Online
A/ Sơ lược về ông Nguyễn phúc Cảnh:
I/ Cuộc đời và sự nghiệp: Nguyễn Phúc Cảnh sinh ngày 6 tháng 4 năm Canh Tý 1780 tại Gia Định. Mẹ là Bà Quế phi (Đệ nhất phi) Thừa-Thiên Cao Hoàng Hậu, tên là Tống Thị Lan, con quan Chưởng Doanh Thái Bảo Quốc Công Tống Phúc Khuông, người huyện Tống Sơn, Thanh Hóa - theo Chúa Nguyễn Phúc Chu vào Nam. Bà sinh được ba người con là: Nguyễn Phúc Cảnh, Nguyễn Phúc Hy, chết năm1801, Nguyễn Phúc Tuấn, chết trước Hy. Chỉ Nguyễn Phúc Cảnh được gọi là Hoàng tử. Năm lên 4 tuổi, mùa Hạ năm Quý Mão (1783), Nguyễn Phúc Ánh nhờ Giám mục Bá Đa Lộc (Pigneau de Béhaine) sang Pháp xin cầu viện, và dùng Hoàng tử Cảnh làm con tin. Giám mục Bá Đa Lộc, và Nguyễn phúc Cảnh lên đường vào tháng 2 năm 1785 để đến Pondichéry. Nhưng tại đây ông gặp khó khăn phải chờ hơn một năm mới tiếp tục đi Pháp được. Ông và cậu bé Nguyễn phúc Cãnh cập bến Lorient vào tháng 2 năm 1787. Đoạn đường đi mất hai năm.
Triều đình Louis XVI chấp thuận can thiệp bằng một hiệp ước giữa vua nước Pháp và vua nước Việt Nam (người Pháp gọi Nam Kỳ là Cochinchine được ký kết bởi Công Tước Montmorin, Bộ Trưởng của vua Louis XVI và Giáo sĩ Giám mục Bá Đa Lộc tại Versailles, theo đó vua nước Pháp hứa viện trợ quân sự cho Nguyễn phúc Ánh và ông này phải đáp lễ lại bằng cách việc nhượng lại cho nước Pháp Côn Đảo, cửa Hội An (Quảng Nam ), và cửa bể Đà Nẵng. Đừng quên rằng : từ lâu, người phương Tây như: Anh, Hòa Lan, đã từng coi Côn Đảo là một địa điểm thuận lợi thiết lập thương điểm và căn cứ quân sự, vì từ hòn đảo này, có thể kiểm soát việc tàu bè qua lại từ Xiêm sang Trung Quốc và ngược lại. Nhưng vì sự cản trở từ các thế lực của chính quyền Pondichéry do công tước Conway lãnh đạo, cộng với sự rối rắm của triều đình Louis XVI, nước Pháp đã không thể gởi quân cứu viện như đã hứa.
Giám mục Bá Đa Lộc và Hoàng tử Cảnh lên đường trở về Đông Dương ngày 27 tháng 12 năm 1787 trên chiến thuyền La Dryade.
Tuy bị Hoàng đế nước Pháp bỏ rơi không thực hiện cam kết theo hiệp ước; nhưng Giáo sĩ Giám mục Bá đa Lộc không thể để mất miếng mồi ngon VN, Giáo sĩ Giám mục Bá Đa Lộc đã vận dụng theo phướng hướng khác. Đó là: Với số tiền 15.000 quan tiền vàng của gia đình và bạn bè cho ông, cộng thêm sự giúp đỡ của các thế lực thương mại Thiên chúa giáo Pháp, ông thực hiện điều mà triều đình Pháp không thực hiện được. Giáo sĩ Giám mục Bá Đa Lộc mua vũ khí, súng ống, đạn dược, chiến thuyền và mộ binh giúp cho Nguyễn Phúc Ánh. hầu thực hiện giấc mơ :”Thánh giá và lưỡi gươn” của Giám mục giáo sĩ Bá đa Lộc song hành với sự ngất ngưỡng cao sang và tột đỉnh quyền uy trên ngai vàng của Nguyễn phúc Ánh.
Khi ở bên Pháp, Hoàng tử Cảnh được Hoàng Hậu Marie Antoinette cho sửa đổi lại trang phục, thay thế quần lĩnh áo the và khăn vấn, và sai họa sĩ vẽ tranh kỷ niệm.
Giám mục Bá Đa Lộc và Hoàng tử Cảnh lên đường trở về Đông Dương ngày 27 tháng 12 năm 1787 trên chiến thuyền La Dryade. Tháng 7 năm 1789 Nguyễn Phúc Cảnh và giáo sĩ Bá Đa Lộc về đến Sài Gòn cùng theo có một số người Pháp như: Philippe Vannier (tên Việt là Nguyễn Văn Chấn), Jean Baptiste Chaigneau (tên Việt là Nguyễn Văn Thắng)...
Mùa xuân năm Quý Sửu (1793), Nguyễn phúc Cảnh được lập làm Đông Cung thái tử, Nguyên Súy Quận công, lệnh Tả Quân Doanh được ban Đông Cung Chi Ấn, được dựng phủ Nguyên Súy, đặt văn võ đại thần., được các danh sĩ đương thời là Trịnh Hoài Đức, Lê Quang Định, Ngô Tùng Châu lo việc giảng học, và cũng từng được giao trấn giữ những nơi trọng yếu như Gia Định, Diên Khánh. Giám mục Bá-đa-lộc và Phó tướng Tống Viết Phước phò tá giúp đỡ.
Ngày 20/3/1801 (7-2 -Tân Dậu), sau khi lấy được Thị-nại, Nguyễn phúc Cảnh ở ngôi chính vị Đông Cung được 8 năm thì mắc bệnh đậu mùa, mất năm 22 tuổi.. Lúc bấy giờ Nguyễn phúc Ánh đang ở ngoài mặt trận nên không thể dự đám tang, sai Nguyễn văn Nhân, Nguyễn Tử Châu hiệp cùng Lễ bộ lo việc an táng ở Bình-định. Lệnh cho Gia-định đình chỉ mọi việc cúng tế cho đến ngày an táng, đình việc Nguyễn Phúc Cảnh được an táng tại Bình Dương (Gia Định). Năm Ất Sửu (1805), được truy phong "Anh Duệ Hoàng thái tử" lập nhà thờ Đại mộ ở Vĩ-dạ. Năm Gia-Long thứ 8 (1809) đưa về táng ở Dương-xuân .
II/ Đông cung Thái tử Nguyễn phúc Cãnh và thê tử: Hoàng Tử Cảnh kết duyên với Tống Thị Quyên, sanh được hai con trai. Người thứ nhất là Nguyễn Phúc Mỹ Đường, cũng có tên là Đán - Hoàng Tôn Đán được phong tước Ứng hòa công. Người con thứ hai là Nguyễn Phúc Mỹ Thùy ( còn có tên là Mỹ Hòa ) hay Kính, được phong tước Thái Định công. Năm 1824, Mỹ Đường có một người con là Nguyễn Phúc Duệ Trung (có sách ghi là Lệ Chung) Sau khi Hoàng Tử Cảnh qua đời, có người tố cáo Ứng hòa công Nguyễn phúc Mỹ Đường (nội tổ đời thứ 5 của cựu hoàng thân Nguyễn phúc Liên Thành) thông gian với mẹ đẻ là Tống thị Quyên (bà nội tổ 6 đời của cựu hoàng thân Nguyễn phúc Liên Thành). Lê văn Duyệt tâu kín. Vua Minh-Mệnh sai bắt người vợ của Hoàng Tử Cảnh giao cho Lê văn Duyệt dìm chết và cấm Nguyễn phúc Mỹ Đường không được chầu hầu., con cháu chỉ được phụ chép vào Tôn phả . Năm 1824 Nguyễn Phúc Mỹ Ðường dâng sớ nói có bệnh, xin nộp trả sách và ấn, về ở nhà riêng, làm thứ dân. Con trai con gái của Duệ Chung (Trung) là Lệ Ngân, Thị Văn, Thị Dao đều phải giáng làm dân đinh.
Năm 1826, Thái Định công.Nguyễn Phúc Mỹ Thùy bị quân lính ở Dực Chấn kiện, sắp giao xuống cho đình thần nghị tội thì bị bệnh chết, không có con (có sách viết ông có một con gái).
Chúng tôi không tìm ra đuợc tài liệu chính thức nào giải thích tại sao dòng chánh hệ Đông cung Thái tử Nguyễn phúc Cảnh không đuợc truyền ngôi vua; nhưng theo tác giả A. Schreiner viết: khi quyết định người kế vị, Gia Long đã chọn người con của một thứ phi mà không phải là người cháu dòng đích. Có lẽ Gia Long sợ rằng tư tưởng của Bá-đa-lộc (người đã từng dạy dỗ Hoàng tử Cảnh) cũng sẽ ảnh hưởng đến những đứa con của hoàng tử. (Abre’ge’de l’histoire d’ Annam. Saigon)
Dòng hoàng tử Cảnh đuợc kể theo thứ bậc như sau: Đông cung thái tử Nguyễn phúc Cảnh (chết năm 22 tuổi vì bị bệnh đậu mùa) có hai người con là - Ứng Hòa Công Nguyễn phúc Mỹ Đường (bị tước đoạt tước hiệu hòang thân Ứng Hòa Công vì phạm tội gian dâm với mẹ ruột là Tống thị Lan vợ hòang tử Cảnh) và Thái Định công Nguyễn Phúc Mỹ Thụy (còn có tên là Mỹ Hòa hay Kính) - Nguyễn Phúc Duệ Trung – Nguyễn phúc Anh Như – Kỳ ngọai Hầu Nguyễn phúc Cường Để - Nguyễn phúc Tráng Liệt, Nguyễn phúc Tráng Cử và Nguyễn phúc Tráng Đinh (các ông Liệt, Cử, Đinh đều là con của ông Cường Để) – Nguyễn phúc Liên Thành (con của ông Tráng Cử). Chúng tôi không biết rõ anh chị em của ông Liên Thành cũng như phía ông Tráng Liệt và Tráng Đinh nên không viết thêm được.
III/ Quan điễm chính trị và tôn giáo:
1/ Đối với Thiên chúa Giáo : Nguyễn phúc Cảnh theo Bá-đa-lộc sang Pháp từ nhỏ, ăn ở chung sống với Bá-đa-Lộc, được giáo dục theo đạo Thiên Chúa nên tỏ ra rất quyến luyến "Đức Thầy" và rất mộ đạo. Khi ông Nguyễn phúc Ánh, một phần vì nghe theo lời tâu của các quan, quyết định cho Hoàng tử Cảnh ra ở riêng, thì tuy Đông Cung chẳng ở cùng nhà với Đức Thầy song vẫn kín đáo đến thăm, lại chọn những ngày quân hầu là người có đạo để dễ xem lễ. Hoàng tử thường tỏ ra phiền muộn vì chưa được chịu phép rửa tội, xin Đức Thầy dạy phép rửa tội, phòng khi bệnh nặng mà bên mình không ai có đạo thì chỉ cách để người ta rửa tội cho mình.
Trong một lá thư gửi từ Pondichéry (20-3-1785) cho Giám đốc Hội Truyền giáo nước ngoài, Ba-đa-lộc viết :"Tôi cần sự giúp đỡ của quý vị trong việc giáo dục vị Hoàng tử bé nhỏ do tôi phụ trách .....Tôi muốn dạy theo truyền thống đạo Thiên Chúa ….. Hoàng tử mới lên 6 tuổi mà đã biết đọc kinh và hết lòng mộ đạo ..... rất mến tôi chứ không nhớ gì đến cha mẹ hay các bà nhũ mẫu ..... Nếu sau này cha của Hoàng tử có xoay ra thân thiện với người Anh hay người Hòa-lan thì hẳn quý vị cũng thấy việc dậy dỗ, uốn nắn ông Hoàng nhỏ bé này hữu ích biết chừng nào"
Ngay từ năm 1787, Giáo sĩ Giám mục Bá-đa-lộc đã muốn Nguyễn Ánh theo đạo Thiên chúa trước là làm gương cho sĩ phu noi theo, thứ đến nhân dân toàn quốc. Nhưng Gia-Long không nghe. Theo Ngô Giáp Dậu, Nguyễn Ánh từng nói :"Bá-đa-Lộc (tuy) đánh Đông dẹp Bắc,(nhưng) là người ngu xuẩn, trí trá, nhưng (lại) có thể sai khiến được". Sử Ký Đại Nam Việt có chỗ chép rằng mỗi khi Vua muốn sai khiến điều gì mà Bá-đa-Lộc cưỡng lại thì y như rằng mấy hôm sau các quan nào có đạo đều bị bắt bớ khiến Bá-đa-Lộc phải đến xin tha, chịu nước lép vv...". Vua tuy rất quý mển Ba-đa-Lộc và những người Âu đã giúp mình lên ngôi báu, nhưng thừa sáng suốt để trông rõ nguy cơ rình rập, đủ khôn ngoan để nắm vững chủ quyền chứ không "nhẹ dạ" như Nguyễn phúc Cảnh.
Đại Nam Việt Quốc triều Sử ký cho biết sau khi Đức Thầy qua đời thì "tính nết ông Đông Cung khác lắm. Vì ông ấy buông mình theo tính xác thịt, đắm mê tửu sắc, chẳng còn tưởng nhớ gì đến sự đạo nữa. Song khi thấy mình đau nặng gần chết thì mới nhớ đến Ðức Chúa Trời, cùng ra sức giục lòng ăn năn tội, và xin quan nhỏ kia có đạo làm phép rửa tội cho mình kín đáo không ai biết". 2/ Đối với phong tực và tôn miếu: Thực Lục còn chép rằng khi ở Pháp về, Hoàng tử Nguyễn phúc Cảnh không chịu bái yết Tôn Miếu, nhờ mẹ là Thừa Thiên Cao Hoàng Hậu khéo che đậy nên vua Gia Long và triều thần có phần khoan thứ. Phải chăng vì vua Gia Long Nguyễn phúc Ánh nhận thấy Hoàng tử Cảnh quá mộ đạo Thiên Chúa, có quá nhiều cảm tình với người Tây dương, tính tình lại nhu nhược, nếu lên ngôi có thể sẽ đánh mất chủ quyền nên chọn sẵn Hoàng tử Đảm để phòng hờ trường hợp phải loại Hoàng tử Cảnh ra.
3/ Đối với thực dân Pháp: Đông Cung Nguyễn phúc Cảnh rất có cảm tình với người Tây dương. Trong một lá thư đề ngày 11/4/1801 gửi cho Letondal, L. Barisy viết rằng Đông Cung là người đã ra mặt che chở cho tất cả những người Âu, đã bảo vệ cho đạo Thiên Chúa... đích thực là một người bạn thành thật .
4/ Đối với chính trị: Xem cách cư xử thì thấy Đông Cung Nguyễn phúc Cảnh cũng biết phải trái, chỉ vì còn trẻ nên đôi khi hơi câu nệ, và vì thiếu kinh nghiệm nên đặt hết lòng tin vào các Sư phó, Phụ đạo, nếu những người này sai lầm, có thành kiến, thì Đông Cung cũng sai lầm theo .
5/ Đối với Phật giáo : Tỉnh Gia-định theo đạo Phật, nhiều kẻ trốn sai dịch vào chùa ở. Có nhà sư tên Cao phạm tội, vua muốn giết và truyền lệnh phàm các sư tăng dưới 50 tuổi đều phải chịu sai dịch như người thường. Các quan có ý ngăn cản, vua còn do dự thì Ngô Tòng Chu, vì trọng đạo Nho, nói với Đông Cung rằng vua bài trừ đạo Phật như thế là việc rất hay, bầy tôi đã không biết tán thành lại còn can ngăn là rườm lời, cái hại về đạo Phật, đạo Lão còn quá hơn đạo họ Dương, họ Mặc . Đông Cung nghe theo, dâng sớ chỉ trích cái bậy của các nhà sư, vua mới quyết định. Giữa ảnh hưởng của Sư phó Bá-đa-lộc, trọng đạo Thiên Chúa, và Phụ đạo Ngô Tòng Chu, trọng đạo Nho, dĩ nhiên Đông Cung chưa đủ già dặn để tìm hiểu mà chỉ xét đạo Phật qua những phần tử "trốn sai dịch". B/ Thân phận Nguyễn phúc Cãnh giữa những mưu đồ: Giám mục Bá đa Lộc qua kinh nghiệm, ông nhận định rằng : việc hình thành các thuộc địa và sự phát triển Thiên chúa giáo phải song hành và hỗ tương. Tiên khởi các Giáo sĩ Thiên chúa giáo dùng cây Thánh giá để tạo sức mạnh về nhân sự. Lực lượng giáo dân Thiên Chúa chính là đạo quân nội phản đắc lực cho ngoại xâm, lực lượng giáo dân Thiên Chúa còn là hậu phương dồi dào cung cấp nhân lực, vật lực, và tin tức tình báo; lực lượng giáo dân cũng còn tạo ra lý cớ cho sự có mặt của đội quân viễn chinh xâm lăng. Đạo quân xâm lược chiếm thuộc địa dựa vào các giáo sĩ truyền đạo Thiên chúa Giáo, giáo dân Thiên Chúa giáo là chỗ dựa vững chắc và ngược lại. Rốt cuộc, Giáo sĩ Thiên chúa giáo phát triển đức tin bằng súng đạn, quyền lực và quyền lợi. Thực dân Pháp xâm lược dựa trên sự phát triển giáo dân Thiên Chúa và lấy sự phát triển đó làm cơ sở cho toan tính những mưu cầu họat động cướp nước. Tóm lại, sự phát triển giáo dân Thiên Chúa tỷ lệ thuận với sự phát triển thuộc địa và quyền uy giáo sĩ Thiên Chúa giáo nhưng tỷ lệ nghịch với quyền lợi và sự tồn vong của dân tộc của tổ quốc VN. Ông Nguyễn phúc Ánh tham vọng như thế, thế lực như thế, tài sức lại quá kém cỏi, thua xa về mọi mặt so với Đại đế Quang Trung và Nguyễn phúc Ánh cùng chung một nhận định với giáo sĩ Giám mục Bá đa Lộc rằng việc truyền đạo Thiên chúa phải vận dụng đến sức mạnh của đạo quân xâm lược, nên khi Nguyễn phúc Ánh trong tình trạng nguy khốn vì sự truy bức và tiêu diệt của Tây Sơn; đồng thời lại quá thiết tha đọat ngai vàng cho giòng Nguyễn phúc tộc, ông Nguyễn phúc Ánh không thể nào bỏ qua bạn “ đồng chí” là giáo sĩ Giám mục Bá đa Lộc để hai bên cùng hưởng lợi và tổ quốc cùng nhân dân VN trở thành món hàng trao đổi. Đó là lý do tại sao giáo sĩ truyền đạo Thiên chúa giáo Giám mục Bá đa Lộc đại diện cho “lưỡi gươm và thập tự giá “ và Nguyễn phúc Ánh đại diện cho tập đoàn nhầy nhụa tham vọng. Cuối cùng, vì quyền lợi gia tộc Nguyễn phúc, ông Nguyễn phúc Ánh chấp nhận tư cách vong thân . Những mưu đồ vuơng bá và mưu đồ Thánh Giá cùng mưu đồ xâm lăng gặp nhau, trở thành bạn dồng hành trên đọan đường cần có nhau, cùng nhau thực hiện cho bằng được giấc mơ xâm lược, Thiên chúa giáo lực và phong kiến vương quyền. Chúng lạnh lùng truớc xương máu dân Việt, trước thống hận dân tộc Việt và sự tồn vong nòi giống Việt. Chiến lược uu tiên của bọn xâm lăng và của Giáo sĩ Giám mục Bá đa Lộclà phải đặt lên ngai vàng dân tộc Việt Nam một ông vua theo Thiên chúa giáo; nhân vật đầu tiên Giáo sĩ Giám mực Bá đa Lộc thuyết phục là Nguyễn phúc Ánh. Nhưng tư cách riêng của Giáo sĩ Bá đa Lộc chưa đủ để ông Nguyễn phúc Ánh tin cậy, mạo hiễm đem đánh đổi lực lượng hỗ trợ như: Dòng dõi Nguyễn phúc tộc, quần thần trung kiên, nhân dân Việt tộc; ông Nguyễn phúc Ánh cũng đủ khôn ngoan để thừa biết rằng nếu ông theo đạo Thiên chúa thì ông sẽ mất tất cả, sẽ tạo cho Tây sơn thêm quần chúng, thêm chính nghĩa và vì vậy mà Giám mục giáo sĩ Bá đa Lộc thất vọng vì không thuyết phục được Nguyễn Phúc Ánh theo đạo Thiên Chúa. Bởi thế, giáo sĩ giám mục Bá đa Lộc chuyển tầm nhìn về Nguyễn phúc Cảnh đang là tượng trưng Ấu chúa, sẽ là một vị quân vương Thiên chúa giáo đầu tiên và sự nối tiếp bất tận của một nền đế chế Thiên chúa giáo trên dất VN nếu đánh bại đuợc Tây Sơn. Thực tế, trước tình hình nhà Tây Sơn cấm đạo nghiêm ngặt, và để cạnh tranh ảnh hưởng với các nhà truyền giáo đến từ Anh, Bồ Đào Nha, Hà Lan, cho nên Bá Đa Lộc phải gấp rút thực hiện kế họach vừa hất cẳng các nhà truyền giáo khác đồng thời triều đình nhà Nguyễn phúc phải là những giáo dân Thiên chúa giáo chịu ảnh hưởng mẫu quốc Pháp và dĩ nhiên việc phải tiếp tục giúp đỡ quân Nguyễn Phúc Ánh qua cơn ngặt nghèo là điều tiện tiên quyết cho âm mưu đen tối của hầu hết những tên thực dân núp dưới lớp áo chùng thâm.Bởi thế nên Giáo sĩ giám mục Bá đa Lộc đề nghị Nguyễn Phúc Ánh nên xin sư trợ giúp từ triều đình Pháp. Nguyễn Phúc Ánh ưng thuận và cậy nhờ giáo sĩ giám mục Bá Đa Lộc làm sứ giả đại diện cho Nguyễn phúc Ánh qua Pháp xin cầu viện; và để làm tin, Nguyễn Phúc Ánh giao cho Bá Đa Lộc một dấu ấn của vương triều chúa Nguyễn , con trưởng Nguyễn Phúc Cảnh, mới được hơn bốn tuổi, theo làm con tin.
Nhận định riêng của người viết:: 1/ Giáo sĩ Giám mục Bá đa Lộc có hai tham vọng là Nuớc Pháp phải chiếm thuộc địa và VN là một trong những ưu tiên. Vì địa thế VN quan trọng trên mặt chiến lược, Người VN hiền, mạnh khỏe, và ngu dốt man rợ dễ sai khiến, nếu chiếm đuợc thuộc địa nầy thì VN sẽ cung cấp cho đế quốc thực dân xâm lược Pháp những quyền lợi thiết yếu. Đồng thời đạo Thiên chúa sẽ được phát triển và tồn tại dựa vào mũi súng và lưỡi lê của kẻ xâm lăng .Đó chính là khẩu hiệu: Thánh Giá và Lưỡi Gươm” mà Giáo sĩ giám mục Thiên chúa giáo Pigneau de Béhaine (Bá đa Lộc)làm Đại diện.
2/ Ông Nguyễn phúc Ánh chấp nhận là kẻ vong thân, phản quốc. Vì quyền lợi, quyền lực của giòng họ Nguyễn phúc tộc và chiếc ngai vàng mà ông đạp bừa lên danh dự, lên nỗi đau nguời dân và tương lai tổ quốc. Nguyễn phúc Ánh bằng mọi cách,và bằng mọi giá phải chiếm lấy VN làm của tư riêng cho dòng dõi của ông. Lịch sử lòai người duy chỉ có ông Nguyễn phúc Ánh đành đoạn đưa đứa con mới lên 4 đi làm con tin hầu mưu cầu sự nghiệp đồ vương. May mà cuối đời ông Nguyễn phúc Ánh còn thừa lại chút ân tình với nòi giống mà không truyền ngôi cho giòng Nguyễn phúc Cãnh., và cũng may cho vận nước là dòng dõi hậu duệ Nguyễn phúc Cãnh làm chuyện loạn luân, nên cho dù là thuộc hệ chính vẫn không được triều thần và dân chúng chấp nhận.
3/ Nguyễn phúc Cãnh rõ ràng đã lén lút theo đạo Thiên Chúa. Với tư cách tín đồ Thiên chúa giáo ,và với địa vị vương quyền, ông Đông cung Thái tử Nguyễn phúc Cãnh đã hổ trợ cho quân Pháp cướp nước xâm lăng nước ta mà hậu quả là thực dân Pháp đã thống trị, gây bao phẩn hận trong lịch sữ dân tộc suốt 100 trăm năm. Đồng thời để lại không biết bao nhiêu di lụy tang thương.
4/ Ông cưu hòang thân Nguyễn phúc Liên Thành hoặc đinh ninh rằng nhân dân VN còn ngưỡng mộ và mang ơn giòng Nguyễn phúc của ông ta hoặc ông cựu hoàng thân Nguyễn phúc Liên Thành chưa từng đọc lịch sử hoặc không hiểu lịch sử nên ông cũng không hiểu thế nào là triết sử để chọn cho mình một ý thức sống cho trọn với danh vị tối thiểu làm người. Về mặt loạn luân trong dòng Nguyễn phúc tộc ít nhất là hai lần: một lần loạn luân giữa anh em chú bác ruột sinh ra cha ông Nguyễn phúc Ánh và cháu nội đích tôn của ông Nguyễn phúc Ánh là Nguyễn phúc Mỹ Đường lọan luân với mẹ ruột là bà Tống thị Quyên (thật là hết thuốc chữa! – có phải không cựu hòang thân Nguyễn phúc LiênThành.? Xin thành thật chia buồn với ông cựu hoàng thân Nguyễn phúc Liên Thành. Thưa ông: Gia phả, tổ tiên ông như thế thì lấy gì cho ông nhờ vả hả ông cựu hoàng thân Nguyễn phúc Liên Thành ? nếu không muốn nói là quá điếm nhục!
5/ Tuy nhiên, ông cựu hoàng thân Nguyễn phúc Liên Thành vẫn còn có những sự kiện để hùng hồn minh chứng rằng :Đích thực chính ông mới xứng đáng nhất, rất xứng đáng là cháu 7 đời của ông vua Gia Long Nguyễn phúc Ánh miếu hiệu Thế tổ Cao hoàng đế đó là lòng ti tiện, là sự vu cáo, là có cá tính thích nhuốm máu đồng bào. Qua tập BĐMT mà ông đứng tên, chính ông đã vổ ngực thú nhận đã giết 8 mạng người mà không cần tòa án, không cần pháp lý.; và cái chết của giáo sư Ngô Kha. Xin những ai biết về những vụ án đẫm máu mà ông cựu hoàng thân Nguyễn phúc Liên Thành gây ra hãy vì công lý mà nói lên công lý. Vì chưa có đủ tài liệu, chúng tôi chỉ căn cứ trên tập BĐMT do ông đứng tên để phỏng đóan và chúng tôi đang chờ đợi sự giải thích của ông Thiếu Tá Chỉ Huy Trưởng Cảnh Sát Quốc Gia Việt Nam Công Hòa tỉnh Thừa Thiên về sinh mạng 8 mà ông ra lịnh cho thuộc cấp của ông “thuyên chuyển về Vùng 6 Chiến thuật” cũng như dư luận chung quanh cái chết của Giáo sư Ngô Kha thuộc địa hạt và thời gian ông đang là Thiếu tá CHT/CSQG/VNCH tỉnh Thừa Thiên, người trực tiếp chịu trách nhiệm bảo vệ tính mạng và tài sản của người dân Huế đương sống trong vùng kiễm sóat của chế độ VNCH. Ông cựu Thiếu tá Nguyễn phúc Liên Thành đừng quên rằng dưới chế độ VNCH cùng với luật pháp của các nước trong khối Tự Do đều minh định rằng: Chỉ có Tòa án mới có quyền xác định tội trạng và hình phạt cho tội trạng. Luật pháp VNCH cũng trừng trị bất kỳ ai, bất kỳ cấp gì dùng bất cứ nhục hìnhgì để tra tấn các nghi phạm theo ý muốn của giói chức thẫm quyền. Mọi hành động tra tấn đến chết, giết người mà không thông qua Tòa án đều là can tội sát nhân!
*
Một sự ngẫu nhiên lý thú:
Trong khi tìm tài liệu, chúng tôi đọc được bài Nghi Án Hòang Tử Cãnh Và Đòn Hằn Minh Mạng trong trang báo điện tử Dũng Lạc, ký tên tác giả là L.M Trần Cao Tường (địa chỉ điện thư:Trần Cao Tường, Lm. dunglac@gmail.com) ông Linh mục Trần cao Tường ca ngợi vua Gia Long trong việc dưa cậu bé Nguyễn phúc Cảnh đi làm con tin, và che dấu bộ mặt thật của giáo sĩ giám mục Bá đa Lộc. Ông linh mục Trần cao Tường còn đưa ra “nghi án” ông Nguyễn phúc Cảnh bị đầu độc nhưng không đưa ra chứng cứ, Bài viết của ông linh mục Trần cao Tuờng cho người đọc cái nhìn và cũng giải thích lý do tại sao tập BĐMT do ông cựu hoàng thân Nguyễn phúc Liên Thành ngòai nhóm Cần lao mà không lọai trừ có một số tín đồ Thiên chúa giáo.Chúng tôi đăng lại vào bên dưới và cũng xin để y nguyên văn .
Đồng thời, chúng tôi cũng xin mạng phép trích lại từ những bài viết từ nhà ái quốc cụ chí sĩ Phan Bội Châu. Thật ra khi đặt hai bài gần nhau không có mục đích đối chứng mà chỉ để bạn đọc hiểu thêm về ông linh mục Trần cao Tường nầy thôi. . Hy vọng, chúng tôi sẽ có bài gọi là “góp ý” cùng ông linh mục Trần cao Tường vào dịp thuận tiện. Tuy nhiên, chúng tôi ước mong đuợc có sự góp ý từ quý vị thức giả.
Ý Kiến của L.M Trần cao Tường
NGHI ÁN HOÀNG TỬ CẢNH VÀ ĐÒN HẰN MINH MẠNG dunglac@gmail.com Trong thời gian vua Minh Trị bên Nhật biết thức thời đưa nước Nhật tới tiến bộ theo kịp nền văn minh mới, thì ở bên Việt Nam, Vua Minh Mạng cũng như vua Thiệu Trị và Tự Đức, vì thiển cận, mù quáng và sai lầm trầm trọng, đã ra lệnh “bế quan tỏa cảng” không muốn giao dịch với Tây Phương và cấm đạo gắt gao với những sắc lệnh vào năm 1836 và 1838:
“Tả đạo Tây Dương làm hại lòng người. Đã lâu nay nhiều chiếc tàu của Au Châu sang buôn bán, thường để lại các đạo trưởng. Các người ấy làm mê hoặc lòng dân và bại hoại phong tục. Như thế chẳng phải là cái tai họa lớn cho nước ta sao? Vậy ta nên ngăn cấm điều bậy bạ ấy, để khiến dân ta quay về với chính đạo... Cấm mở cửa biển cho tàu bè bọn mọi rợ vào, chỉ trừ Cửa Hàn (Đà Nẵng). Hễ giáo sĩ Au nào bị bắt trên tàu khách vào trong nước phải xử tử. Người nào chứa chấp họ trong nhà cũng bị xử tử”.
ĐÊM ĐEN NƯỚC MÌNH
Lịch sử luôn lặp lại dưới nhiều dạng thức và chiêu bài khác nhau. Cấm giao dịch với Tây Phương nhưng lại thần phục và lệ thuộc nhà Thanh bên Tàu một cách khác thường, về hầu hết mọi phương diện. Từ văn hóa, tôn giáo đến thi cử. Rập khuôn kiểu Mãn Thanh y nguyên từ cách xây cửa cung điện đến các lăng tẩm. Hệ thống luật pháp và hành chánh như đặt tỉnh, quan lại, phẩm phục triều đình, cũng giống y như bên nhà Thanh. Thậm chí ra lệnh cho đàn bà phải mặc quần theo kiểu Tầu, chứ trước đó thì chỉ mặc váy "cái thúng mà thủng hai đầu, bên Ta thì có bên Tàu thì không."
Để củng cố cho cái thế đứng mới của kinh đô mới ở Huế, chính vua Minh Mạng đã đổi tên Thăng Long thành Hà Nội vào năm 1831, chắc là để xoá đi trong đầu óc người dân cái hình ảnh về một kinh đô của các thời thịnh Lý, Trần, Lê để chỉ chú trọng vào nhà Nguyễn. Chứ cái tên Thăng Long là rồng lên (昇龍, Ascending dragon) quá đẹp có sự tích từ thời Lý Công Uẩn (năm 1010) thì sao lại đổi là Hà nội có nghĩa gì mấy đâu! Có thể vì cái gì liên hệ đến rồng thì chỉ dành cho nhà vua, vì thế mà rồng chỉ được lên ở kinh đô mới, và không được phép lên ở chỗ nào khác nữa!
Nhà Mãn Thanh đã dùng luật pháp cứng rắn để cai trị Hán tộc khi chiếm được trọn vẹn Trung Quốc. Nhà Nguyễn lại rập khuôn như vậy, vì đó là hệ thống bảo vệ ngai vàng vững chãi nhất. Nào ngờ đâu lại đưa nước mình đi theo nhà Mãn Thanh cũng đang trên đà rơi xuống vực thẳm mà vẫn tưởng mình là đỉnh cao rốn vũ trụ kiểu ếch ngồi đáy giếng.
Chính những chọn lựa sai lầm này đã làm cho nước Việt thụt lùi lại biết bao trước đà tiến hóa về khoa học và kỹ thuật của nhân loại vào đầu thế kỷ 19. Chứ ít ra biết ngoại giao khéo như Thái Lan thì cũng đâu đến nỗi.
Rồi khi bị sức mạnh mới từ phương Tây lấn lướt thì thay vì tìm cách canh tân đất nước, lại nhất định cố thủ với chính sách “bình Tây sát Tả”, nghĩa là chống Tây và giết người Công giáo cho là “đạo tà nối giáo cho giặc”. Trên thực tế, với súng đạn cổ lỗ lỗi thời thì chẳng giết được mấy tên Tây, mà chỉ sát hại người mình với nhau, gây ra không biết bao tang tóc đau thương, một vết đen ngòm trong lịch sử. Vậy mà cho đến ngày nay, một số người vẫn còn mang thái độ sẵn sàng đổ mọi tội lên đầu người Công giáo, vì đó là cách dễ nhất để bào chữa cái tội lạc hậu và mặc cảm của mình. Nhưng thực ra về tâm lý thì đó lại là dấu rõ nhất tự thú rằng “lạy ông tôi ở bụi này”.
ĐÒN HẰN MINH MẠNGỞ phòng văn khố của Hội Thừa Sai Paris có treo một bức phóng lớn sắc vua Gia Long phong Đức Cha Bá Đa Lộc (Pierre Pigneau de Béhaine), người đã được nhà vua nhờ cậy đắc lực trong việc mở tầm mắt bắt tay được với thế giới Tây phương để phát triển tiến bộ. Có thể nói, nhà Nguyễn xây được cơ đồ cũng nhờ vào sự mở cửa liên hệ này. Vua Gia Long biết ơn Đức Cha. Đạo Công Giáo được nhà vua đón nhận ngay từ đầu. Người miền Nam đã ghi nhớ bằng Lăng Cha Cả. Sau năm 1975 mộ bị bốc phải đưa về chôn dưới hầm nhà nguyện Hội Thừa Sai ở Paris. Thế nhưng tại sao sau khi vua Gia Long băng hà, thì vua Minh Mạng lại “phát giác” ra tụi Tây là “quân mọi rợ” và đạo Công giáo là “đạo tà”, để rồi đưa đến sụp đổ nhà Nguyễn và làm cho nước nhà phải cúi mặt nhục nhằn thua thiệt các nước như ngày nay?
Câu trả lời được tìm thấy phần nào nơi bức hình vẽ Hoàng Tử Cảnh được treo trang trọng trong phòng khách chính của Hội Thừa Sai ở Paris bây giờ. Dưới hình vẽ có hàng chữ đề: “vị hoàng tử nối ngôi của Việt Nam, Nguyễn Cảnh, tám tuổi, vẽ ở Versailles. Sinh năm 1779 và qua đời năm 1801”.
Nhìn bức hình này, ai cũng nhớ lại mối thịnh tình và lòng tin tưởng hoàn toàn của vua Gia Long đối với các cố đạo Tây Phương và người Công Giáo. Nhà vua thức thời này đã giao hoàng tử nối nghiệp mình cho Đức Cha Bá Đa Lộc đưa sang Au Châu, tạo nhiều thiện cảm liên hệ hỗ trợ rộng của nhiều nước, và có dịp chu du mà mở tầm mắt nhìn những tiến bộ của thế giới, để mai kia lên làm vua thì Việt Nam sẽ chẳng thua kém ai. Như thế, vua Gia Long còn đi trước cả Minh Trị Thiên Hoàng bên Nhật nữa. Và như vậy thì Việt Nam mình bây giờ đâu đến nỗi!
Thế nhưng sự việc lại xẩy ra bất ngờ. Hoàng tử Cảnh đã chết non khi mới được 21 tuổi. Vậy thì ai sẽ là người được nối ngôi vua? Đúng ra, khi hoàng tử Cảnh chết thì con của hoàng tử là Nguyễn Phúc Mỹ Đường mới là người kế nghiệp (1). Vậy mà sau này đã không theo vậy. Minh Mạng là con bà khác lại được leo lên. Thế là bao nhiêu chuyện có thể bởi đó mà ra. Số mệnh lịch sử thật oái oăm!
Cứ xem bức hình hoàng tử Cảnh treo ở Paris thì biết được thiện cảm của các cố đạo người Tây như thế nào đối với vị hoàng tử có tài này, và dĩ nhiên cũng liên hệ tới dòng chính là con của hoàng tử sẽ lên nối nghiệp. Và đây có thể là căn cớ cho đòn hằn mà vua Minh Mạng trút lên các cố đạo Tây và người Công giáo. Có thể vì mặc cảm vây cánh tiếm vị, không chính danh vì không phải là dòng chính, nên nhà vua phải lấy tên là Minh Mạng có nghĩa là mạng sáng!
Lê Văn Duyệt là công thần được người miền Nam mến chuộng xây Lăng Ông như vậy mà cũng bị vua Minh Mạng cho cào mả bằng địa và đóng cọc xích lại trị tội với lý do bề ngoài là không dạy được Lê Văn Khôi. Nhưng thực ra cũng chỉ là đòn hằn, vì Lê Văn Duyệt cũng như tổng trấn Hà nội là Nguyễn Văn Thành vốn bênh vực dòng chính Hoàng Tử Cảnh và rất thiện cảm với đạo Công giáo, vì muốn cải tiến phát triển đất nước theo hướng Tây phương. Khi vua Minh Mạng ra lệnh giết đạo trưởng Tây thì Lê Văn Duyệt phản đối công khai: cơm các cố Tây còn dính ở răng, nghĩa là công ơn của họ với vua cha và đất nước còn sờ sờ ra đó mà mình nỡ đối xử thế sao cho hợp đạo!
Cuốn Vietnam, Insight Guide của Discovery Channel (Apa xuất bản, trang 34) đã cho biết một số chi tiết rất đáng chú ý: Sau chuyến đi sang Pháp, "Hoàng tử Cảnh đã được học tại truờng truyền giáo ở Malacca và đã gia nhập Công giáo (2). Điều này có nghĩa là hoàng tử Cảnh là hoàng tử Việt nam đầu tiên đuợc hấp thụ tư tưởng do các thầy dạy Tây phương. Các tướng lãnh của Nguyễn Ánh đã nhận ra nét trổi vượt của kỹ thuật quân sự Tây phương và ước mong hoàng tử Cảnh sẽ là người hiểu biết để tái thiết đất nước sau thời chiến. Hoàng tử Cảnh được nhiều người ngưỡng mộ là vị sẽ canh tân đất nước và mang đất nước đi tới công nghiệp hóa."
Đang khi tổng trấn Thăng Long là Nguyễn Văn Thành và tổng trấn Gia Định là Lê Văn Duyệt muốn mở tới thế giới Tây phương để canh tân đất nước thì đa số quan lại trong triều chỉ thích bảo vệ cái văn hóa Hán Nho và nghiêng hẳn về ảnh hưởng chính trị Trung Hoa, nên quyết tâm ủng hộ cho hoàng Tử Miên Tông (Đảm) lên ngôi. Cuối cùng thì phe thân Tàu đã thắng thế. "Hoàng tử Cảnh được ghi nhận là chết vì bệnh đậu mùa lúc 21 tuổi. Vụ án bệnh lý này bị các thừa sai thân cận trong triều đình phản bác và đã báo cáo về hội truyền giáo Paris rằng hoàng tử Cảnh chết vì bị đầu độc."
Trích từ Ý kiến của cụ Phan bội Châu - Chữ in đậm và nghiêng là trích từ ý kiến của cụ Phan Bội Châu. Nhà cách mạng Phan Bội Châu trong tác phẩm "Thiên hồ! Đế hồ" (viết năm 1923 với bút danh Phan Thị Hán, bản dịch của Chương Thâu) đã nhận xét về Bá Đa Lộc như sau: "Tuy ông ta sang với tư cách truyền giáo cho Giáo hội, nhưng mục đích chính là phụ trách "đội tiên phong" xâm lược nước người làm đất thực dân cho Pháp. Ông ta tự xưng là con của Chúa Trời và là kiếp sau của Jesus Christ, nhưng óc ông ta thì chứa đầy chính sách "Đế quốc chủ nghĩa" của Napoléon. Ông ta vẫn tụng niệm câu "yêu người như yêu mình" của Jesus Christ, nhưng đó chỉ là đạo đức đầu miệng, không phải đạo đức trong lòng. Vì thế cho nên vừa đặt chân lên đất Đông Dương, ông ta liền tính ngay việc tìm một khu vực thực dân cho Pháp.
Lúc bấy giờ, phần lớn đất Ấn Độ đã bị Anh chiếm rồi, và Trung Quốc thì ở vào buổi đầu đời Thanh đương thịnh, khí thế đang lên, nếu các nước mạnh không cùng nhau mưu tính thì chưa dễ Trung Quốc đã chịu nằm trên thớt cho họ chia xé! Ông ta bàng hoàng nhìn khắp xung quanh, dòm dòm ngó ngó, như chú diều hâu, chỉ thấy còn lại cõi đất Việt Nam là "của
Cũng nhà cách mạng Phan Bội Châu kể về những việc mà Bá Đa Lộc đã làm để lung lạc Chúa Nguyễn như sau: "Ông ta tiến cử người Pháp tên là Manuel làm quan thủy binh. Bá Đa Lộc (trong nguyên bản gọi là Pinho) là người trong tôn giáo, nhưng dã tâm rất lớn, những giáo đồ nông nổi không thể sánh kịp, nên sau khi yết kiến Chúa Nguyễn liền ra sức trình bày kế hoạch "phục quốc" để cám dỗ Chúa Nguyễn. Hàng ngày ông ta ở hầu dưới trướng, bàn bạc cơ mưu, rất được Chúa Nguyễn tin dùng. Ông ta bày kế "sang Pháp cầu viện" để nhử Chúa Nguyễn. Chúa Nguyễn nghe lời nói ngon ngọt, mắc mưu Bá Đa Lộc, không còn biết việc dẫn kẻ cướp vào nhà là thất sách nữa".
Cũng theo sách của Phan Bội Châu: "Những người Tơtông (chỉ người Anh và người Bồ Đào Nha) bề ngoài làm ra vẻ nhân nghĩa mà bên trong thì rất nhiều dục vọng, mượn chiêu bài đạo đức làm điều gian trá; họ dòm ngó đất đai của mình, nếu mời họ vào, ắt sẽ xảy tai họa về sau. Đại vương muốn cầu ngoại viện, chỉ có nước Pháp là tin cậy được thôi, bởi vì nước Pháp vẫn thực hành tôn chỉ "cứu thế" của Jesus. Vả lại, trên thế giới, người biết tôn trọng nhân đạo "yêu người như yêu mình" cũng không ai bằng người Pháp cả. Đại vương không cầu ngoại viện thì thôi, nhược bằng cầu ngoại viện, không đâu bằng nước Pháp, xin đại vương suy nghĩ xem".
. Về việc này, nhà cách mạng Phan Bội Châu đã viết trong cuốn sách đã dẫn: "Đức cha Bá Đa Lộc chết tháng 10/1799, từ bấy đến nay, giáo đồ Thiên chúa người Pháp ở nước Việt Nam đều noi theo chính sách của Bá Đa Lộc, mà lại thấm sâu hơn tinh thần của Bá Đa Lộc, ngoài thì đeo mặt nạ giả đạo đức, trong thì làm nhiệm vụ giúp chính phủ Pháp thi hành chính sách tàn ác bạo ngược. Cho nên các đức cha và các thầy tu truyền giáo người Pháp ở Việt Nam, ai cũng thỏa được dục vọng, ai cũng giàu sang, còn người Việt Nam ở dưới ách của nhà tôn giáo thì hàng ngày chỉ đem thân trâu ngựa phục vụ cho họ mà thôi...".
Cụ Phan Bội Châu, một chí sĩ yêu nước, đã gửi cho họ những lời tâm huyết trong cuốn Việt Nam vong quốc sử, xuất bản năm 1905 như sau: «Có một hạng người mà tổ tiên là Việt Nam, nhưng đã cùng vợ con trở thành tín đồ kitô. Này, hãy nghe tôi nói. Chúng ta đều sinh ra trong cùng một xứ sở, chúng ta cùng sống với nhau dưới gầm trời, cùng ăn một thứ cơm gạo... Bởi thế, chúng ta phải liên kết với nhau hầu bảo vệ giống nòi, hơn là quì gối trước mặt quân thù. Sau cái chết của các ngươi, có thể các người lên thiên đường, nhưng bây giờ đây, các ngươi phải cầu nguyện cho hòa bình; cuộc sống của các ngươi tại ngục tù trần gian này thật là khốn khổ, tại sao các người lại dững dưng được? Quả thực, mặc dầu là kitô hữu, các người thảy là người dân Việt Nam. Các người đừng đi theo quân Pháp, đừng giúp chúng nó làm hại Tổ quốc chúng ta. Như vậy, các người sẽ lập được công đức trung thành với Chúa, môn đồ của Đấng Kitô Cứu Thế, đồng thời thật là đồng bào Việt Nam». ---------------------------------------------------------------------------------------------------------
Xin cáo lỗi, không gởi theo đây hình tượng Bá đa Lộc và Hoàng tử Cảnh được< Xin lượng thứ cho
Trân trọng - Trần Việt