Những vần thơ luu loát như thơ tiên của Lý Bạch,

Lý Bạch bị sống trong thời phong kiến, thời vua Ðường Minh Hoàng, một hôm vì quá say rượu, Lý Bạch gác chân lên bụng vua mà ngủ, vua không dám rục rịch sợ Lý Bạch mất giấc ngủ ngon. Còn thi sĩ Nguyễn Chí Thiện may mắn hơn Lý Bạch nhiều, ông được sống ở thiên đường cộng sản, chân ông luôn luôn được mang gông cùm, gác lên kệ gỗ mà ngủ.

Xưa Lý Bạch

Xưa Lý Bạch ngửng đầu nhìn trăng sáng

Rồi cúi đầu thương nhớ quê hương

Nay tôi ngẩng đầu nhìn nhện giăng bụi bám

Cúi đầu giết rệp nhặt cơm vương

Lý Bạch rượu say gác lên bụng vua Ðường

Tôi đói lả gác lên cùm rỉ xám

Lý Bạch sống đời độc tôn u ám

Phong kiến bạo tàn chưa có tự do

Tôi sống đời Cộng sản ấm no

Hạnh phúc tự do, thiên đường mặt đất

Rủi cho Lý Bạch,mà may cho tôi thật !

( 1967)

Tôi lấy thơ 

Tôi lấy thơ thuở còn đi học

Buổi gặp nhau đầu Thơ đã biết yêu tôi

Thơ của tôi thời ấy đẹp như Kiều

Lộng lẫy như Tần cung nữ

Những cô Lý cô Hình cô Sử

Tôi quên, tôi quá yêu rồi

Thơ thường buồn,

Thơ cũng như tôi

Chỉ có bạn bè là Mơ và Mộng

Thơ lấy tôi vì tôi không thể sống

Không Thơ an ủi bên mình

Đám cưới chúng tôi một đám cưới tình

Chỉ có Mộng Mơ phù dâu phù rể

Thơ giờ đã tay bồng tay bế

Tù lao đầy đọa xanh gầy

Thơ dọn nhà ra khỏi cung mây

Từ buổi mộng mơ hóa thành ngu xuẩn!

Đời chê Thơ nhiều buồn đau, hờn giận

Không chịu bôi hồng trát phấn

Bán mình cho Đảng nuôi thân

Gắn bó cùng tôi Thơ khổ vô ngần

Chia sẻ bao sầu bao hận

Thơ chịu âm thầm chung thủy tận khi nao?

--Tận khi nào

Anh nói với Thơ lời dối trá."

1963

Thơ của tôi

 Thơ của tôi không phải là thơ

Mà là tiếng cuộc đời nức nở!

Tiếng của nhà giam ngòm đen khép mở

Tiếng khò khè hai lá phổi hoang sơ!

(vi trùng lao ăn ruỗng phổi gần mất sự sống)

Tiếng đất vùi (mộ) đổ xuống lấp niềm mơ!

Tiếng khai quật cuốc đào lên nỗi nhớ!

Tiếng răng lạnh đập vào nhau khổ sở!

Tiếng dạ dày đói lả bóp bâng quơ!

Tiếng tim buồn thoi thóp đập bơ vơ!

Tiếng bất lực trước muôn ngàn sụp  đổ!

Toàn tiếng của cuộc đời sống dở,

Và chết thời cũng dở, phải đâu thơ

1970    

Thơ của tôi

Thơ của tôi không có gì là đẹp

Như cướp vồ, cùm kẹp, máu ho laọ

Thơ của tôi không có gì cao

Như chết chóc mồ hôi báng súng

Thơ của tôi là những gì kinh khủng

Như Đảng, Đoàn, như lãnh tụ, như trung ương

Thơ của tôi kém phần tưởng tượng

Nó thật như tù, như đói, như đau thương

Thơ của tôi chỉ để đám dân thường

Nhìn thấu suốt tim đen phường quỷ đỏ."

1975

Nếu có trời

Nếu có trời, đời tôi phải khác
Ðâu bị đói nghèo, tù lao tan tác !
Vì tôi chưa làm việc gì độc ác
Và luôn sống với tâm tình chất phác
Dù toàn gặp những điều bội bạc
Và lòng buồn như đêm sa mạc!
1960

Không có chỗ

Không có chỗ trên con tàu  quả đất
Tôi là người hành khách bơ vơ
Lỡ chuyến,lầm ga , mất cắp , bây giờ
Tôi ủ rũ trên sàn toa lạnh ngắt
Cái toa đen dành cho súc vật
1967

Tôi khổ gấp trăm lần

Tôi khổ gấp trăm lần hơn Đại Thánh

Mang trên đầu đủ thứ mũ kim cô

Thần chú đau thương: "Tất cả tan tành!".

Khoan vào óc đêm ngày muôn vạn lỗ!

Đời tôi giữa Ngũ Hành Sơn cấm cố

Không mong Đường Tam Tạng tới buông tha

Tự mình tôi, tôi phải cứu tôi ra

Đập tan hết để xoay vần mệnh số!

Hoa quả sơn trong cõi lòng nát đổ

Là một nguồn an ủi lớn bao la

Với Tề Thiên đó chỉ là đất tổ

Với tôi là trời mộng ước cao xa!

1969  

Từ vượn lên người

Từ vượn lên người mất mấy triệu năm
Từ người xuống vượn mất bao năm?...
Xin mời thế giới tới thăm
Những trại tập trung núi rừng sâu thẳm
Tù nhân ở truồng từng bày đứng tắm...
Loại vượn này không nhanh mà rất chậm
Khác vượn thời tiền sử xa xăm.
Chúng đói chúng gầy như những cái tăm
Và làm ra của cải quanh năm
Xin mời thế giới tới thăm.
 1967

Vì ấu trĩ

 Vì ấu trĩ, thờ ơ, u tối,
Vì muốn an thân, vì tiếc máu xương...
Cả những kẻ đã nằm trong mả
Và những bào thai trong bụng mẹ trót sinh ra
Chúng sẽ có quyền nguyền rủa lũ ông cha
Ðã để chúng sa xuống hầm tai vạ.
Lỗi lầm tại ai? Xét ra tất cả,
Mấy ai người đem hết tâm can...
Ai đứng dậy diệt trừ lũ quỉ,
Ai trái tim lân mẫn vạn dân tàn?
 1975

 Tôi, một kẻ

 Tôi, một kẻ không gia đình,bè bạn
Sống một mình,bệnh hoạn xanh xao
Chai nước con, chiếc điếu hút thuốc lào
Chiếc giường vải, chiếc bàn bằng gỗ cũ
Ðồ đạc tôi thế là tạm đủ
Cuộc sống nghèo hèn, không ước không mơ
Ngoài thời gian dạy học vài giờ
Tôi tìm kiếm niềm khuây trong sách vở
Ít ra khỏi căn buồng con tôi ở
Chủ nhật, ngày thường tôi thấy như nhau
Những khi buồn tôi đem điếu ra lau
Hoặc khe khẽ ngâm một vài câu thơ cổ
Mỗi tháng một lần tôi mang phiếu sổ
Tiêu chuẩn thịt, đường một lạng mua ăn
Trong lòng tôi chỉ một nỗi băn khoăn
Sợ bị bắt, bị nghi là bất mãn."
1966

Trong bóng đêm

 Trong bóng đêm đè nghẹt
Phục sẵn một mặt trời
Trong đau khổ không lời
Phục sẵn toàn sấm sét
Trong lớp người đói rét
Phục sẵn những đoàn quân
Khi vận nước xoay vần
Tất cả thành nguyên tử.
1976  

Có phải em là 

Có phải em là em bé?

Bố tập trung xa cách đã mười năm?

Bố dượng em là bác da ngăm ngăm,

Là đồng chí bí thư nơi mẹ em công tác?

- Anh là bạn tù của bố emm, từ tỉnh khác

Về tìm em để nhắn hộ tin...

Bố em giờ đau ốm cần xin

Ít ký ninh, ít đường đen bồi dưỡng!

Bố dặn mẹ hãy an lòng, đừng ngượng

Bố hiểu cảnh tình rất thương mẹ và em

Hãy nín đi em đừng khóc!

Bố sắp về rồi, bố sẽ cho em đi học,

Mua cho em đôi dép em đi...

Em sẽ được là thiếu nhi quàng khăn đỏ

Là cháu ngoan bác Hồ em có thích không?

--Có thích

1976 

Những thiếu nhi  

Những thiếu nhi điển hình chế độ

Thuở mới đi tù trông thật ngộ!

Lon xon không phải mặc quần

Chiếc áo tù dài phủ kín chân

Giờ thấm thoát mười xuân đã lớn

Mặt mũi vêu vao, tính tình hung tợn!

Mở miệng là chửi bới chẳng từ ai!

Có thể giết người vì củ sắn củ khoai!

1966

Trên mảnh đất 

Trên mảnh đất, Đảng gieo mầm tội lỗi!

Trong lành cũng phải tanh hôi!

Trẻ con chưa nứt mắt đã tù rồi!

Bạo lực đi về rất vội!

Chết trận, chết tù, hỡi ơi xã hội!

Biết bao là vợ góa, con côi,

Bán trôn rồi lại bán cả mồ hôi,

Mà đói rét vẫn quần cho sớm tối!

Mảnh đất chờ trông và sám hối

Thức giả tiêu sầu chai nước lã đun sôi!

1964

Một tay em trổ

 Một tay em trổ: Đời xua đuổi!

Một tay em trổ: Hận vô bờ!

Thế giới ơi! người có thể ngờ?

Đó là một tù nhân tám tuổi!

Trên bước đường tù, tôi rong ruổi

Tôi gặp hàng ngàn em bé như em!

1971

Bác Hồ rồi lại 

Bác Hồ rồi lại Bác Tôn!

Cả hai đều thích ôm hôn nhi đồng

Nước da hai bác màu hồng

Nước da các cháu nhi đồng màu xanh

Giữa hai cái mặt bành bành

Những khăn quàng đỏ bay quanh cổ cò!

1970

Không có gì quý hơn độc lập tự do

"Không có gì quý hơn độc lập tự do

Tôi biết nó, thằng nói câu nói đó

Tôi biết nó, đồng bào miền Bắc này biết nó

Việc nó làm, tội nó phạm ra saọ

Nó đầu tiên đem râu nó bện vào

Hình xác lão Mao lông lá

Bàn tay Nga đầy băng tuyết giá

Cũng nhoài qua lục địa Trung Hoa

Không phải xoa đầu mà túm tóc nó từ xa

Nó đứng không yên, tất bật, điên đầu

Lúc rụi vào Tầu, lúc rúc vào Nga

Nó gọi Tầu Nga là cha anh nó

Và tình nguyện làm con chó nhỏ

Xông xáo giữ nhà gác ngõ cho cha anh

Ôi độc lập tự do!

Xưa cũng chỉ vì quý hai thứ đó

Đất Bắc mắc lừa mất vào tay nó

Nhưng nay mà vẫn còn có người mơ hồ nghe nó

Nó mới vạn lần cần nguyền rủa thật to"

1968

Hôm nay 19-5

Hôm nay 19-5

Tôi nằm

Toan làm thơ chửi Bác

Vần thơ mới hơi phang phác

Thì tôi thôi

Tôi nghĩ Bác

Chính trị gia sọt rác

Không đáng để tôi

Đổ mồ hôi

Làm thơ

Dù là thơ chửi Bác

Đến thằng Mác

Tổ sư Bác!

Cũng chưa được tôi nguệch ngoạc vài câu!

Thôi hơi đâu

Mặc thây bọn văn sĩ cô đầu

Vuốt râu, xoa đầu, mơn trớn Bác.

Thế rồi tôi đi làm việc khác. Kệ cha Bác!"

1964

Sẽ có một ngày

 Sẽ có một ngày con người hôm nay
Vất súng, vất cùm, vất cờ, vất Ðảng
Ðội lại khăn tang, quay ngang vòng nạng
Oan khiên !
Về với miếu đường, mồ mả, gia tiên
Mấy chục năm trời bức bách lãng quên
Bao hận thù độc địa dấy lên
Theo hương khói êm lan, tan về cao rộng
Tất cả bị lùa qua cơn ác mộng
Kẻ lọc lừa, kẻ bạo lực xô chân
Sống sót về đây an nhờ phúc phận
Trong buổi đoàn viên huynh đệ tương thân
Ðứng bên nhau trên mất mát quây quần
Kẻ bùi ngùi hối hận

Kẻ bồi hồi kính cẩn
Ðặt vòng hoa tái ngộ lên mộ cha ông
Khai sáng kỷ nguyên tã trắng thắng cờ hồng !
Tiếng sáo mục đồng êm ả
Tình quê tha thiết ngân nga
Thay tiếng tiến quân ca
Và quốc tế ca
Là tiếng sáo diều trên trời xanh bao la !
( 1971)

  ÐỒNG LẦY

  Ngày ấy, tuy xa mà như còn đấy
  Tuổi hai mươi, tuổi bước vào đời
  Hồn lộng cao, gió thổi chơi vơi
  Bốn phía bao la chỉ thấy
  Chân mây, rộng mới tuyệt vời.!
  Ngất ngây, làm sao ngờ tới.
  Bùn đọng hồ ao mạn dưới phục chờ!
  Tuổi hai mươi tuổi của không ngờ.
  Không sợ!
  Viễn vông đẹp tựa bài thơ
  Mơ ước
  Đợi chờ 
  Vĩ đại.
  Nhưng rồi một sớm đầu thu mùa thu trở lại
  Tuổi hai mươi mắt nhìn đời trẻ dại
  Ngỡ cờ sao rực rỡ.
  Tô thắm màu xứ sở yêu thương
  Có ngờ đâu giáo giở đã lên đường.
  Hung bạo phá bờ kim cổ.
  Tiếng mối giường rung đổ chuyển non sông.
  Mặt trời sự sống.
  Thổ ra từng vũng máu hồng.
  Ôi tiếc thương bao mùa lúa vun trồng.
  Một mùa thu nước lũ.
  Trở thành bùn nước mênh mông
  Lớp lớp sóng hồng man dại.
  Chìm trôi quá khứ tương lai.
  Máu,lệ, mồ hôi, rớt rãi
  Đi về ai nhận ra ai!
  Khiếp sợ, sững sợ, tê dại!
  Lịch sử quay tít vòng ngược lại
  Thời hùm beo rắn rết công khai
  Ngàn vạn đấu trường mọc dậy giữa ban mai
  Đúng lúc đất trời nhợt nhạt
  Bọn giết người giảo hoạt.
  Nâng cốc mừng thắng lợi liên hoan.
  Điệu nhạc cơ hàn thăm thẳm miên man.
  Điệp khúc lìa tan thúc dục
  Ngục tù cất bước oan khiên.
  Thành thị thôn quê sơn hải trăm miền.
  Hội tụ!
  Bãi sú, bờ lau, rừng rú.
  Thây người vun bón nuôi cây.
  Đạo lý tối cao của xứ đồng lầy.
  Là lừa thầy phản bạn
  Và tuyệt đối trung thành vô hạn.
  Với Đảng, với Đoàn, với lãnh tụ thiêng liêng.
  Hạt thóc, hạt ngô phút hóa xích xiềng.
  Họa phúc toàn quyền của Đảng.
  Dần dà năm tháng.
  Mắt ngả vàng, da sắc xám
  Đi về ai nhận ra ai?
  Ôi, ngàn hoa run tái!
  Đáng thương giữa chốn đồng lầy.
  Sậy úa lau gầy,lạc loài thảm hại
  Rồi đây, khi mặt trời thức dậy. 
  Chắc là hoa đã tàn phai.
  Chẳng còn được thấy!
  Tôi vẫn ngồi yên mơ màng như vậy
  Mặc cho đàn muỗi quấy rầy.
  Bóng tối lan đầy khắp lối.
  Không còn phân biệt nổi.
  Trâu hay người lặn lội phía bờ xa.
  Gai ốc nổi trên da
  Cái họa áo cơm không chừa ai hết!
  Buồn nghĩ tới chuyện xưa thần chết.
  Cùng lão tiều đốn cũi già nua.
  Tôi ngước trông xem có một ngôi chùa.
  Ngôi chùa đã trở thành huyễn mộng.
  Con ác điểu hoài nghi xù đôi cánh rộng.
  Truy lùng mồ mả cha ông.
  Thánh thất miếu đường xáo động.
  Con thuyền chở đạo nghiêng trao.
  Sóng gió thét gào, man rợ.
  Tiếng sinh sinh nức nở, âm thầm.
  Mặt đất tím bầm, tiết đọng.
  Lá cờ lật lọng.
  Nhân buổi dương tàn âm thịnh cao bay!
  Thần tượng cuồng quay, hình thay lốt rũ
  Hang Pắc Bó hóa thành hang ác thú.
  Bác Hồ già hóa dạng bác Hồ Ly.
  Đôi dép lốp nặng bằng trăm đôi dép sắt.
  Bộ kaki vàng vàng như mắt dân đen.
  Quỷ quái, đê hèn lừa đảo!
  Gia tài tra khảo cướp trơn tay.
  Từ buổi quỷ vương hớn hở mặt mày.
  Đứng trước Đảng kỳ trịnh trọng.
  Đọc lời khai mạc thuở hoang sơ.
  Tụ tập đảng viên đại hội dưới cờ.
  Nguyện đem cuộc đời hơi thở.
  Đạp bằng, phá vỡ.
  Ngàn năm văn hiến ông cha.
  Ảo vọng dựng lên một thứ sơn hà.
  Mê muội,nặng nề không hề nghiêng ngã.
  Nó lùa, nó thả.
  Lũ mặt người dạ thú xông ra.
  Khiến đồng xa.
  Nơi mấp mô mồ mả.
  Các hồn ma cũng hả vong linh.
  Vì thấy địa ngục của mình.
  Còn ít nhục hình hơn dương thế!
  Mạng sống không bằng con giun con dế.
  Đầu ngửng lên tuy nhìn thấy trời xanh.
  Mà chân không thể nào rút khỏi.
  Vũng lầy man mọi hôi tanh.
  Ma quỉ rình canh, nghiệt ngã.
  Rau cháo cầm hơi, mồ hôi tầm tã
  Bọn sậy lau đã chán cả chờ trông.
  Hầu cam phận sống trong bùn xám
  Đời càng u ám.
  Quỷ vương càng đình đám liên hồi.
  Ôi, dần dà tôi không phải là tôi.
  Một khối rũ mòn nhức nhối
  Mang đầy mộng ước thiu ôi.
  Nếu tôi đổ mồ hôi
  Mồ hôi sẽ hòa máu phổi.
  Nhưng những niêu cơm quá vơi mà Đảng đem phân phối.
  Không nhường thịt gân một chỗ để đàn hồi!
  Bao đêm rồi tôi nguyện luyện hồn tôi
  Trút bỏ buồn đau tiếc hối.
  Nén dập hờn căm dữ dội
  Ngày đêm dìm luộc thân tôi.
  Nhão nhừ, nóng hổi!
  Nhưng làm sao trút và nén nổi.
  Nhưng làm sao điếc, mù, câm nổi.
  Khi con người chưa sống được bao nhiêu.
  Cũng như khi chưa yêu mến thật nhiều
  Làm sao biết ghét! 
  Chỉ quả bóng xì hơi đã bẹp
  Mới để cho Người_ Định mệnh_ dẵm lên trên
  Còn những đại dương sóng dậy vang rền.
  Chỉ dịu lắng khi mệt vì bão táp!
  Tôi ngồi yên nghe thời gian chậm chạp
  Mang tâm hồn thấm hết cảnh trăng suông
  Trên đồng không nước lội sông buông
  Cây cỏ,lạnh mờ hoang vắng.
  Ôi những bờ xa lời xanh nhạc nắng.
  Nếu có kẻ cho đời là cay đắng.
  Hãy vào đây nếm thử vị đồng lầy.
  Cho dạ dầy, óc, tim , lưỡi , cổ.
  Biết biệt phân tân khổ ngọt bùi!
   Giữa biển vui không hiểu tiếng cười.
  Là những kẻ cuộc đời chưa dậy sóng.
  Trời cao, biển rộng có cũng như không!
  Một tiếng quạ đêm ảo não rỏ xuống đồng.
  Tôi tỉnh hẳn trở về cơn ác mộng.
  Muỗi nhơn nhơn từng đàn vang tiếng động
  Những con cưng của ngừng đọng tối tăm.
  Chúng trưởng sinh trong đêm tối nhiều năm.
  Nên chúng tưởng màu đen là ánh sáng!
  Ếch nhái vẫn đồng thanh đểu cáng
  Chửi bới mặt trời, ca ngợi đêm đen.
  Lũ sậy lau còm cõi đứng chen.
  Hơi có gió là cúi đầu rạp hết.
  Bát ngát xung quanh một mầu khô chết
  Đồng lầy mỏi mệt.
  Lặng câm, lũ kiến đi về.
  Ôi, cuộc đời hay một cơn mê,
  Mà người, ngựa, trâu bò giống nhau đến thế!
  Những chiếc sơ mi bỏ ngoài để che bụng phệ.
  Đi về chễm chệ xe "dim"
  Lúc vuốt xoa
  Lúc hăm dọa.
  Lúc gật gù
  Với một lũ lù lù rác rơm ẩm mốc
  Những loài thảo mộc.
  Ngu ngốc, ù lì , nhẫn nhục
  Nằm đợi ngày tàn mục thối tha
  Mặc cuốc kêu thê thảm đêm ngày.
  Xác gầy, khổ não!
  Bọn gỗ đó phải chờ giông bão.
  Mới chịu ào ào nhổ rễ đứng lên.
  Nhưng hình như Trời đã bỏ quên
  Mảnh đất đồng lầy xám ngắt.
  Như tôi vẫn ngồi đây héo hắt
  Mắt thâm quầng trông ngóng trời xanh
  Bốn chung quanh ếch nhái vẫn đồng thanh
  La ó mong làm hỏng tim hư óc.
  Để trai tráng say mùi chết chóc.
  Để người già yên vui tang tóc.
  Tóm lại là để tình nguyện ly tan.
  Nhưng mặt trời mùa thu mà như tiết đại hàn.
  Súng ống từng đoàn run run, nhớn nhác.
  Đảng lùa đi, tan tác, thương vong.
  Mái ngói, mái gianh lệ thảm ròng ròng.
  Nhỏ xuống bốc hơi trong lòng vạc bỏng.
  Đảng dữ thét gào, hóc xương ngang họng.
  Giọng thều thào, gượng gạo hung hăng.
  Lưới thép nền chuyên chính tung quăng
  Khốc liệt, bậy xằng, ức oan, cay đắng
  Dân đen tay trắng cam đành.
  Từ rừng núi hoang vu tới phố xá thị thành.
  Từ hải đảo xa xôi tới ruộng đồng bát ngát
  Mặc áo vàng cảnh sát.
  Tràn lan, nhợt nhạt cả màu xanh!

 Cuộc sống đồng lầy rợp rát, nhoét toanh

 Bom đạn chiến tranh còn giật giành chút xương da thảm hại

 Cái cảnh mười đi, hai ba trở lại

 Cái cảnh một giai giành nhau chín gái

 Ðang diễn ra và vẫn còn diễn mãi

 Nếu Ðảng còn nắm vận mạng tương lai.

 Lũ sậy lau xư chỉ biết thở dài

 Cũng phải ngước trông đất trời vấn hỏi?

 …………../ ………..

 1972

  
Quay về trang đầu NGUYỄN CHÍ THIỆN

Quay về trang bìa ĐẠI CÁO TRẠNG

Quay về trang nhà BÙI NHƯ HÙNG