|
Tôn giáo, Chính Trị
Ai giết anh em Ngô Đ́nh Diệm
Chương 7
CHẾ ĐỘ NGÔ Đ̀NH DIỆM VÀ NGƯỜI MỸ
Sau vụ biến cố đẫm máu tại Đài Phát thanh Huế 4 ngày, ông Nhu đă cho nổ một trái bom làm rung động giới ngoại giao Mỹ, khi ông Nhu tuyên bố với phái viên tờ Washington Post "Cho đến lúc này Chính phủ Việt Nam cộng hoà không thấy cần thiết một số cố vấn quân sự quá lớn, cho nên Việt Nam Cộng hoà có thể yêu cầu Chính phủ Mỹ cho rút một nửa số cố vấn quân sự Mỹ, tức là chỉ nên duy tŕ 7, 8 ngàn là đủ (Washington Post 12-5-1963).
Cũng vào thời gian này ông Nhu nói với giáo sư Bửu Hội "Đă đến lúc ḿnh phải xét lại sự viện trợ và hợp tác của Mỹ. Anh có thể giúp tôi t́m sự ủng hộ thân hữu của Pháp và các quốc gia Bắc Phi. Trong t́nh thế hiện nay chúng ta phải đi đến một modus vivendi thoả ước với Bắc Việt”.
Sáng chủ nhật hôm ấy ông Nhu cũng lặp lại câu nói như vậy với một vài cộng sự viên thân cận. Nhưng ai nấy đều cho rằng con đường mà ông Nhu sắp đi tới rất nguy hiểm. Nhưng ông Nhu vẫn chủ quan cho rằng kế hoạch ấp chiến lược và đường lối ngoại giao mới qua trục Paris và Á phi sẽ tạo cho miền Nam đủ tư thế chấp thuận thoả ước với miền Bắc. Nhưng ông Nhu quên rằng với 16 ngàn cố vấn Mỹ và mỗi ngày Mỹ phải chi trên một triệu dollars cho cuộc chiến tại Việt Nam (1963) th́ không dễ ǵ Mỹ có thể để cho ông Nhu tự do hành động khác với những đường lối của họ.
MỘNG ƯỚC HIỆP THƯƠNG HAI MIỀN NAM BẮC.
Trước năm 1961 Ngoại trưởng Pháp Couve de Murville sau cuộc tiếp xúc với ông Nhu tại Paris (196l) đă phê b́nh ông "Ngô Đ́nh Nhu là một người có nhiều ảo tưởng”.
Ông Murville cũng như bác sĩ Trần Kim Tuyến cho rằng phê b́nh như vậy cũng có phần đúng.
Theo ông Tuyến "ông Nhu là một chính khách có suy tư về chính trị, có khám phá, có sáng tạo trên b́nh diện chiến lược. Nhưng thực tại t́nh h́nh chính trị miền Nam chính nó đă làm cho suy nghĩ của ông Nhu trở nên ảo tưởng".
Một buổi sáng trời trong xanh, ông Nhu mỉm cười mô tả một cách đầy thi vị với ông Tuyến: "Buổi sáng Việt Nam mầu trời pha lê, toa thấy chiến tranh phi lư quá hỉ. Bọn nó (tức Mỹ) như con hổ bị thương, chúng sẽ cho dollars để Phật giáo phá moa… Nhưng chế độ này th́ phải tồn tại".
Khi ông Nhu toan tính bắt tay với miền Bắc Việt Nam th́ trước hết ông đă gặp phản ứng hết sức bất lợi cho kế hoạch riêng của ông… Phản ứng đó xuất phát ngay từ tập thể Thiên Chúa giáo và nhất là một số người khối dân di cư. Một số trong khối người đó từng hậu thuẫn vô giá cho chế độ Ngô Đ́nh Diệm, những ngày đầu 1954-1955. Tuy toan tính của ông Nhu không mấy ai biết nhưng hẳn nhiên không thể qua mắt được các đức Giám mục Thiên Chúa giáo. Đức cha Lê Hữu Từ có thể là người được biết quá thông suốt về những toan tính của ông Nhu. Điều này cha Jean (một Linh mục người Pháp lúc đó đang sống tại Sài G̣n) đă có nhiều cơ hội được am tường một cách tương đối rành rẽ. Sau cuộc biểu t́nh dữ dội của Phật giáo ngày 17-7, phản ứng của Mỹ hoàn toàn bất lợi cho chính quyền Ngô Đ́nh Diệm. Đài VOA thông tin và b́nh luận một cách có thiện cảm hay đúng hơn là đă gián tiếp ca ngợi cuộc đấu tranh của Phật giáo. Cha Jean được mời vào dinh gặp ông Nhu. Cuộc gặp gỡ kéo dài trong hai tiếng đồng hồ. Ông Nhu đă đề cập về cuộc xuống đường của Phật giáo ngày 17, ông nói: "Tôi có nhiều bằng chứng là hiện nay Cộng sản đă thao túng phật giáo. Rất nhiều cán bộ Cộng sản cải trang vào đó với tư cách Phật tử hay các nhà sư".
Cha Jean chỉ lắng nghe mà không đáp. Ông Nhu với thái độ giận dữ: "Tôn giáo là tôn giáo, quốc gia là quốc gia. Tổng thống không thể nào nhượng bộ họ được nữa. Đă đến lúc Chính phủ phải có biện pháp mạnh. Nếu Chính phủ hạ lệnh th́ chỉ trong ṿng một ngày, quân đội và cảnh sát có thể dẹp tan phong trào tranh đấu này".
Cha Jean đáp: "Thưa ông Cố vấn, đây là vấn đề nguy hiểm và rất tế nhị… vấn đề Phật giáo theo tôi biết đă có tầm mức quôc tế. ông Cố vấn có thể nào t́m được cách giải quyết tốt đẹp hơn là đàn áp không”.
Ông Nhu lừ mắt nh́n cha Jean, ông lắc đầu: “Đến nay th́ không c̣n cách nào giải quyết tốt đẹ pnữa. Hiện các tướng lănh và sĩ quan cao cấp đang bất măn với Phật giáo, họ đang thúc xúi Tổng thống hạ lệnh cho họ được phép dẹp cho yên". Cha Jean không c̣n biết nói ǵ hơn. ông Nhu lại tiếp tục: "Tôi hiểu, nhiều kẻ đang âm mưu gây rối miền Nam… Chính phủ không thể tha thứ bất cứ một cuộc nổi loạn nào”.
Bất chợt ông Nhu hỏi cha Jean: "Phía Hoa kiều Chợ Lớn cha thấy thái độ chung của họ như thê nào”.
Cha Jean đáp "Hoa kiều tại Việt Nam như ông Cố vấn đă rơ, họ chỉ biết làm ăn buôn bán".
Ông Nhu nói: "Cha có thể giúp tôi làm một việc riêng?".
Cha Jean đáp: “Tôi sẵn sàng nếu thấy có khả năng".
Ông Nhu ngần ngại rồi đi thẳng vào câu chuyện: "Cha có thể giúp tôi một việc quan trọng này ngoài cha, Tổng thống không muôn uỷ thác cho một ai".
Ông Nhu lại yên lặng hút thuốc lá lâu hàng 5, 7 phút. Đoạn ông nói: "Cha sang Đài Loan giúp Chính phủ được không”.
Cha Jean chưa trả lời, ông Nhu nói tiếp: "Cha có đủ uy tín nói chuyện với Chính phủ Đài Bắc, làm sáng tỏ cho họ rơ là Việt Nam Cộng hoà không bao giờ chủ trươg và kỳ thị tôn giáo. Cuộc tranh đấu của Phật giáo đang bị lợi dụng”.
Cha Jean đáp: "Thưa ông Cố vấn, tôi nghĩ việc này ông Cố vấn nên tiếp xúc thẳng với Dại sứ Đài Bắc hoặc nếu không ông Cố vấn có thể uỷ thác cho ông Bộ trưởng Ngoại giao".
Sự từ chối khéo của cha Jean làm ông Nhu mất b́nh tĩnh: "Bộ trưởng Ngoại giao ấy à? ông ta không làm được cái chi hết. C̣n ông đại sứ Đài Bắc, cũng đang bị dư luận đầu độc. Tôi muốn cha sang Đài Loan nói cho Chính phủ Tưởng Giới Thạch biết rơ sự thực và cha nói giùm Chính phủ Đài Bắc phải chấm dứt ngay chiến dịch báo chí ở Đài Loan hiện đang xuyên tạc Chính phủ Việt Nam Cộng hoà và họ đang cổ vũ cho cuộc tranh đấu của Cộng sản duới chiêu bài tôn giáo".
Cha Jean nói: "Xin ông Cố vấn cho tôi tŕnh bày ư kiến. Theo tôi, có thể nói Cộng sản len lỏi vào hàng ngũ tranh đấu của Phật giáo nhưng tôi tin rằng cuộc tranh đấu này vẫn có tính tôn giáo đấy chứ. Tôi không tin Thượng tọa Thích Tâm Châu hay ông Mai là Cộng sản. Đại sứ của ông Tưởng Giới Thạch cũng đă nói với tôi nhu thế. Xin ông Cố vấn thông cảm cho sự khó khăn của tôi, tôi xin không thể nói ǵ khác hơn là như vậy".
Ông Nhu hỏi: "Ngay cha cũng tin vào dư luận là Tổng thống sẽ thương thuyết với Bắc Việt”.
Cha Jean đáp: “Đó là điều làm tôi ngạc nhiên".
Cha 1ại hỏi "Chắc chắn ông Cố vấn có theo dơi hoạt động của "Uỷ ban Hoà b́nh phục hưng miền Nam" (Comité pour la Paix et la Rénovation du Sud Việt Nam).
Ông Nhu "à" một tiếng khá lớn lắc đầu với thái độ khinh miệt "Tôi biết tổ chức ấy là một con số không, do một số người Pháp đỡ đầu. Trần Văn Hữu chắc cha biết rơ?”
Cha Jean đáp “Tôi có gặp ông ấy một vài lần".
Ông Nhu bỗng cao hứng nói một hơi thật dài. Đến nay cha Jean chỉ c̣n nhớ lại một số nét chính đại cương: "Trần Văn Hữu hiện nay đang được nhóm Paul Devinat Bolaert, Pignon đỡ đầu, hắn đ̣i biết ǵ không? Hắn đ̣i phải lật đổ Chánh phủ này, nghĩa là xoá bỏ chế độ này, sau đó tổ chức một chánh phủ liên hiệp, có Mặt trận Giải phóng tham gia và miền Nam sẽ trung lập".
Cha Jean lại hỏi: “Thưa ông Cố vấn nghĩ như thế nào về đề nghị của ông Hữu?".
Ông Nhu đáp: "Đó là một đề nghị trẻ con, tôi không quan tâm, nếu có nói chuyện trung lập th́ chỉ nói với Bắc Việt thôi chứ Mặt trận Giải phóng chỉ là một tổ chức phiến loạn".
Cha Jean nhân cơ hội này lại hỏi "Thưa ông cố vấn, ông có nghĩ đến vấn đề nói chuyện với Bắc Việt không?”.
Ông Nhu mỉm cười: “Đó là vấn đề chính mà hôm nay tôi cần gặp cha và nhờ cha giúp tôi".
BẮT TAY VỚI CỘNG SẢN CHỈ LÀ CHIẾN THUẬT TRẢ ĐŨA HOA KỲ
Qua cuộc tiếp xúc với ông Nhu, cha Jean nhận thấy ông Nhu đang trải qua cơn dao động với một thái độ quyết liệt. Về vấn đề bắt tay với Bắc Việt, ông Nhu tỏ ra hết sức dè dặt. Ông vẫn không tin tưởng vào thế trung lập mà liên hiệp với Bắc Việt lại càng không thể có. Ông Nhu nhắc đi nhắc lại với cha Jean: "Cha đă hiểu biết nhiều về Cộng sản.. Chắc cũng biết rơ là Tổng thống ghét Cộng sản như thế nào".
Sau đó ông rất dè dặt tâm sự: “ Trong t́nh thế này Hoa Kỳ cứ gây khó khăn măi cho Chính phủ Việt Nam Cộng ḥa tôi phải lựa chọn”.
Ư ông Nhu muốn nói là ông phải lựa chọn một thế đứng mới làm điều kiện trả đũa áp lực của Hoa Kỳ.
Cha Jean cũng nhận thấy chưa bao giờ ông Nhu lại tỏ vẻ tức giận Hoa Kỳ như vậy. Trong cuộc gặp gỡ hôm ấy, ông Nhu muốn nhờ Cha Jean qua Đài Loan rồi trở về Paris. Về việc qua Đài Loan ông Nhu cho biết ông muốn nhờ cha Jean nói với nhà cầm quyền Đài Loan biết rằng, Tổng thống Diệm vẫn giữ vững lập trường chống Cộng không có vấn đề liên hiệp, tuy nhiên ông Nhu nhấn mạnh "Tuy nhiên nếu quốc gia chống Cộng như Trung Hoa dân quốc ([i]) không giúp đỡ tích cực Việt Nam Cộng hoà và không làm cách nào cho Mỹ bớt gây rối Miền Nam th́ buộc ḷng Việt Nam cộng hoà phải chọn lựa, nghĩa là sẽ có chuyện ngưng bắn và thiết lập quan hệ ngoại giao b́nh thường với Bắc Việt”.
Điểm sau cùng mà ông Nhu nhấn mạnh "Chánh phủ Việt Nam Cộng ḥa hoàn toàn ủng hộ Trung Hoa Dân quốc và chính v́ thế mà Hoa kiều tại Việt Nam Cộng hoà đă hưởng mọi ân huệ. Nếu t́nh thế thay đổi nghĩa là khi Chính phủ Việt Nam Cộng hoà buộc ḷng phải bắt tay với Cộng sản Bắc Việt th́ lúc ấy Hoa kiều không c̣n được hưởng ân huệ như vậy và các tổ chức ch́m nổi của Chính phủ Đài Loan tại miền Nam Việt Nam cũng sẽ khó khăn rồi tự nó tan ră".
Trước khi ra về ông Nhu nắm chặt tay cha Jean tiễn ra tận hành lang, ông nhắc đi nhắc lại:"Bất cứ một người Công giáo nào cũng không thể nghi ngờ được lập trường chống Cộng của Tổng thống".
Ông Nhu ngập ngừng khẽ nhún vai, dáng điệu ấy cho đến nay cha Jean vẫn chưa thể quên.
Ông Nhu nói: "Lập trường chống Cộng phải đi song song với lập trường dân tộc. Nếu Hoa Kỳ không tôn trọng quyền tự quyết của dân tộc Việt Nam th́ buộc ḷng Tổng thống sẽ phải xét lại công cuộc viện trợ. Chắc Cha đă rơ nhiều quốc gia sẵn sàng viện trợ cho Việt Nam, Tổng thống sẽ cân nhắc lựa chọn". Trong buổi tiếp xúc này, ông Nhu nói có vẻ muốn thanh minh hai điểm quan trọng.
1) Không có chuyện đàn áp Phật giáo.
2) Tập thể Công giáo cứ yên tâm và tin tưởng vào lập trường chống Cộng của Tổng thống Ngô Đ́nh Diệm.
Từ Cha Jean cho đến bác sĩ Trần Kim Tuyến và giới thân cận với ông Nhu đều nhận định rằng ông Nhu muốn thoát khỏi ảnh hưởng của Mỹ, muốn t́m một thế đứng mới, nhưng chuyện mưu đồ bắt tay với Cộng sản chỉ là một chiến thuật mặc cả với Hoa Kỳ. Nhưng Hoa Kỳ lại dùng chiến thuật "gậy ông đập lưng ông" quật ngă ông Nhu, khi họ cố t́nh cho rằng ông Nhu bắt tay với Cộng sản. Một số tướng lănh và sĩ quan cao cấp Việt Nam Cộng hoà đă bị Hoa Kỳ lung lạc tinh thần bằng cái dư luận: ông Nhu định điều đ́nh với Cộng sản. Thực sự cơ quan CIA không thiếu ǵ phương tiện, nhất cử nhất động của ông Nhu không qua khỏi con mắt của CIA. Có lẽ vấn đề ông Nhu bắt tay với Cộng sần không làm Mỹ lo ngại bằng vấn đề bang giao Việt-Pháp mỗi ngày càng thêm tốt đẹp, sau nữa là thái độ quá cứng rắn của ông Diệm trước những đề nghị của Mỹ mà ông Diệm cho rằng xâm phạm đến chủ quyền miền Nam Việt Nam (như vụ Cam Ranh, đề nghị đặt Cố vấn Mỹ cạnh Tỉnh trưởng Việt Nam, lập pḥng Dân vụ Mỹ cạnh Toà Đại biểu Chính phủ. Sau năm 1963 những vấn đề này được Chính phủ sau đảo chính thoả măn ngay).
Trước năm 1962, bang giao Việt - Pháp vẫn tẻ lạnh như buổi chợ chiều. Chánh phủ De Gaulle không một chút thân thiện nào đối với Việt Nam Cộng hoà. Theo những tài liệu mà chúng tôi t́m hiểu th́ Tổng thống Diệm do sự thúc đẩy của ông Nhu đă gián tiếp ngỏ ư muốn qua hành hương tại Lourdes và nhân cuộc hành hương này tướng De Gaulle sẽ chính thức mời Tổng thống Diệm thăm viếng Paris. Song điều đó bất thành.
CHẮP NỐI DUYÊN XƯA
Theo cha Jean th́ không phải chỉ năm 1963 ông Nhu mới nghĩ đến chuyện phát triển bang giao Việt - Pháp và t́m điểm tựa mới nơi chính phủ De Gaulle.
Năm 1961 trong chuyến du hành qua Maroc dự lễ đăng quang Đức vua Hassan II ông Nhu nhân dịp này ghé qua Paris với tư cách riêng. Tuy vậy ông Nhu cũng đến thăm xă giao Ngoại trưởng Pháp Couve de Murville. Tuy với tư cách riêng Ngoại trưởng Couve de Murville cũng mở dạ tiệc khoản đăi ông Nhu với sự hiện diện của Đại sứ Laloutte và ông Étienne Manach đặc trách Á Châu sự vụ tại Bộ Ngoại giao Pháp. Tuy không đạt được một kết quả cụ thể nào nhưng chuyến thăm viếng Paris lần này ông Nhu đă phá được bầu không khí tẻ lạnh giữa chính quyền Ngô Đ́nh Diệm với Pháp.
Kể từ năm 1961, ông Manach trở thành nhịp cầu thông cảm giữa hai Chính phủ. Hơn nữa vẫn theo cha Jean, ông Manach rất có thiện cảm |
