Nói chuyện với ông Trương Phú Thứ, người sẽ xuất bản hồi kư của bà Ngô Đ́nh Nhu
“Tôi chỉ muốn dùng chữ bể oan cừu để nói về cuộc đời của bà Nhu. Với tôi, bà luôn là một người đàn bà giỏi, đức hạnh và biết tha thứ.” Ông Trương Phú Thứ, người duy nhất có những cuộc tiếp xúc với bà Ngô Đ́nh Nhu, cũng là người sẽ xuất bản quyển hồi kư của cựu đệ nhất phu nhân này, nói với phóng viên Người Việt hôm Thứ Hai.
Bà Nhu, nhũ danh Trần Lệ Xuân, qua đời hôm Chủ Nhật Phục Sinh trong một bệnh viện ở Rome. Bà “trút hơi thở cuối cùng thanh thản và an b́nh với tất cả các con và cháu nội ngoại quây quần bên giường bệnh,” theo tin ông Thứ gởi ra bằng email. “Bà đă nhận lănh các phép bí tích cuối cùng với tràn đầy ân sủng của Chúa Phục Sinh.”
Nói chuyện qua điện thoại từ Seattle, ông Thứ, một trong số những người Việt Nam hiếm hoi có dịp gặp gỡ, tṛ chuyện với bà Nhu từ sau chính biến 1963 cho đến ngày bà mất, chia sẻ cảm nghĩ, “Đứng trên phương diện t́nh cảm con người, bất kỳ sự ra đi của một người nào cũng đều là tin buồn, là sự mất mát. Nhưng riêng trường hợp của bà Nhu, tôi lại cảm thấy mừng cho bà, người đàn bà trung trinh tiết hạnh, thờ chồng nuôi con.”
Cái mừng của ông Thứ là cái mừng của một giáo dân tin vào nước Chúa. Ông Thứ nói trong sự xúc động, “Bà đă sống thui thủi gần suốt cả nửa thế kỷ trong một căn apartment, để làm ǵ? Để hy vọng đến một ngày nào đó được gặp lại người chồng của ḿnh, người mà lúc ông chết, bà đă không được nh́n mặt, không được lo chôn cất, không được đeo khăn tang. Giờ th́ bà đă được gặp chồng bà. Chính v́ vậy mà tôi mừng cho bà.”
Có rất nhiều những lời dị nghị về người vợ ông cố vấn Ngô Đ́nh Nhu và là em dâu Tổng Thống Ngô Đ́nh Diệm. Tuy nhiên, thời gian gần 50 năm sống gần như ẩn dật, không giao thiệp với bất cứ ai có liên quan đến chính trường, không lập gia đ́nh dù đang ở độ tuổi đẹp nhất của một người phụ nữ, dù có nhiều người chính khách, nhiều nhà tài phiệt trên thế giới đeo đuổi, muốn giúp đỡ “bà đều lắc đầu, ở vậy nuôi các con học thành tài,” cũng đủ cho thấy bà là một phụ nữ “rất hay”. Ông Thứ, người đă “quen biết gia đ́nh bà Trần Lệ Xuân từ khi c̣n nhỏ,” nhận xét như thế.
Sau thời gian dài sống một ḿnh ở Pháp, 3 năm trước khi mất, “lúc sức khỏe bắt đầu suy yếu,” bà Nhu sang Ư sống cùng gia đ́nh người con trai lớn là Ngô Đ́nh Trác.
Bà Nhu mất v́ bệnh già, sau gần một tháng nằm bệnh viện. Bà ra đi có sự chứng kiến đầy đủ của các con bà, gồm gia đ́nh Ngô Đ́nh Trác, Ngô Đ́nh Lệ Quyên sống cùng bà tại Ư, và Ngô Đ́nh Quỳnh từ Bỉ cũng kịp quay về.
Lễ tang của cựu Đệ Nhất Phu Nhân Ngô Đ́nh Nhu được tổ chức tại Ư “rất đơn giản, kín đáo, và chỉ trong ṿng gia đ́nh”, theo lời một vị linh mục người Ư.
Về quyển hồi kư bà Ngô Đ́nh Nhu, Ông Trương Phú Thứ, người chịu trách nhiệm xuất bản quyển hồi kư của bà Ngô Đ́nh Nhu nói với Người Việt, “Nếu bà c̣n sống, chúng tôi dự định sẽ xuất bản sách vào khoảng tháng 9, tháng 10 năm nay. Nhưng giờ bà đă mất, thời gian ra mắt quyển hồi kư có thể phải trễ hơn.”
Quyển hồi kư này được bà Nhu viết trong thời gian khá dài, có thể đến 10 năm, bằng tiếng Pháp. Lúc đầu, bà dự định sẽ tự dịch ra tiếng Anh và tiếng Ư. Sau đó sẽ xuất bản bằng 4 thứ tiếng là Anh, Pháp, Ư và Việt.
Tuy nhiên, về sau sức khỏe không cho phép, bà Nhu chỉ viết bằng tiếng Pháp, “loại tiếng Pháp thượng thừa, hay hơn cả người Pháp viết,” theo nhận xét của ông Thứ. Ông Thứ, cùng ông Nguyễn Kim Quư, một người có bằng tiến sĩ về văn chương Pháp, hiện đang ở Oregon, sẽ dịch sang tiếng Việt.
“Hồi kư của bà Nhu sắp tới sẽ chỉ xuất bản bằng tiếng Việt,” ông Thứ khẳng định.
Chia sẻ về nội dung quyển hồi kư với phóng viên Người Việt, người chịu trách nhiệm dịch thuật, in ấn và phát hành cho biết, “Nếu ai ṭ ṃ muốn biết những chuyện thuộc về thâm cung bí sử của gia đ́nh họ Ngô, hay muốn nghe bà Nhu thanh minh, cải chính những chuyện bịa đặt về bà, như bà có 17 tỷ Mỹ kim, trong khi bán cả Sài G̣n lúc ấy có được 17 tỷ đô la hay không… th́ sẽ không thể t́m thấy trong quyển hồi kư này.”
Thay v́ tiết lộ chuyện giật gân, cuốn sách đưa suy nghĩ, tư tưởng của bà Nhu đến cho người đọc. Ông Thứ nói:
“Quyển sách này là những vấn đề bà ấp ủ, bà muốn đưa những suy nghĩ, những tư tưởng của bà đến với mọi người, để mọi người hiểu. Hồi kư của bà không phải như cách người ta vẫn thường viết về những kỷ niệm, những hồi tưởng, những chuyện lớn, chuyện nhỏ, chuyện vui chuyện buồn đă xảy ra trong đời. Quyển sách này đáp ứng những chuyện cao hơn, xa hơn.”
Những tư tưởng hận thù, những lời nói động chạm hay nặng nề đến những người đă làm đảo chính, lật đổ Tổng Thống Ngô Đ́nh Diệm và giết chết chồng bà, cố vấn Ngô Đ́nh Nhu, đều không được nhắc đến trong hồi kư.
“Anh Thứ à, những chuyện người ta nói xấu về tôi th́ tôi không biết. Nhưng nếu họ có nói xấu tôi, th́ tôi cũng tha thứ hết.” Bà Ngô Đ́nh Nhu đă nói như thế, theo lời ông Trương Phú Thứ.
Ngọc Lan
