TỈNH QUẢNG ĐỨC   

       Tỉnh Quảng-Đức là một tỉnh mới, nằm ở phía nam Tỉnh Darlac, do Tổng-Thống Ngô Đình Diệm đích-thân quan-sát và nghiên-cứu địa-hình địa-vật, vận-dụng trí-tuệ và viễn-kiến chiến-lược chiến-thuật của mình mà thành-lập nên. Đến cuối triều-đại Ngô Đình tại Tỉnh Quảng Đức đã có 7 Địa-Điểm Dinh Diền (theo tài-liệu chính-thức “Thành-Tích Sáu Năm Hoạt-Động của Chánh-Phủ Việt Nam Cộng Hoà” Kỷ-Niệm Đệ-Lục Chu-Niên Chấp-Chánh của Tổng-Thống Ngô-đình-Diệm - Ngày Quốc-Khánh 26-10-1960), mà tại mỗi Dinh Điền hồi đó đã có vài nghìn dân rồi.

        Một trong các đặc-điểm của tỉnh này là tại ranh-giới của Quận Đức-Lập và Quận Kiến-Đức, đều nằm dọc theo biên-giới Việt-Nam - Cao-Miên, có một trụ đồng khắc bảng tiếng Pháp “Trois Frontières”, chỉ rõ phía đông (bên này) là lãnh-thổ Việt-Nam, phần bắc phía tây (bên kia) là lãnh-thổ Laos (Ai-Lao), phần nam phía tây (bên kia) là lãnh-thổ Cambodge (Cao-Miên). Tôi có chụp ảnh mình đứng bên cạnh cột ấy để làm kỷ-niệm. Không hiểu vì sao sau này Việt-Nam Cộng-Hoà lại chọn một địa-điểm khác ở Tỉnh Kontum mà gọi là “Ba Biên Giới” (Việt-Lào-Miên)... .  

        Tôi có người em là Trương Minh Dũng, hiện là trung-tá Tham-Mưu-Trưởng kiêm Chỉ-Huy-Trưởng Trung-Tâm Quản-Trị và Tiếp-Vận của Tiểu-Khu Quảng-Đức.

        Dũng đã từng có lần ở Quảng-Đức, làm Trưởng Phòng 3 Tỉnh-Đoàn Bảo An, từ hồi tôi làm Trưởng Ty Cảnh-Sát Quốc-Gia cùng một địa-phương.

        Em tôi cũng có làm thơ, tuy ít nhưng hay, và có những bài đã được phổ nhạc, rất được thịnh-hành, tỷ như “Tuý Ca”, “Bỏ Phố Lên Rừng”, v.v... (nhạc của Châu Kỳ).         

        Trước khi Việt Cộng tấn-công lên Buôn Ma Thuột, chúng đã đánh chiếm quận-lỵ Đức-Lập, thuộc Tỉnh Quảng-Đức, nằm trên Quốc-Lộ 14, phía nam.

        Trong lúc lo cho số-phận của em tôi, tình-hình của Tỉnh Quảng-Đức đã gợi lại trong tôi một số kỷ-niệm khó quên về tỉnh này... .  

MỘT CUỘC CÁCH MẠNG 1-11-1963 “BỎ TÚI”   

       Cách-Mạng 1-11-1963 gồm có phần chính là cuộc đảo-chính quân-sự tại Thủ-Đô Sài-Gòn, và phần phụ là sự hưởng-ứng thể-hiện bằng công-điện của các Tư-Lệnh Quân-Đoàn/Vùng Chiến-Thuật, Sư-Đoàn, Tỉnh-Trưởng, Thị-Trưởng, từ vĩ-tuyến 17 đến Mũi Cà-Mau, lần-lượt gửi về “Hội Đồng Quân Nhân Cách Mang” tại Trung Ương.

        Thế nhưng, tại Tỉnh Quảng-Đức xa-xôi hẻo-lánh này, đồng-bào các giới trông đợi cả tuần vẫn không nghe thấy động-tĩnh gì trong tỉnh mình.  

        Vì nôn-nóng quá, có một trung-sĩ thuộc ngành An-Ninh Quân-Đội, tên Nguyễn Đình Khôi, đã đứng ra cầm đầu một số hạ-sĩ-quan bạn, lập thành một lực-lượng “Cách Mạng 1-11-1963” cho tỉnh mình.

       Trong một buổi tối, họ đã đi tước khí-giới, cô-lập, và cử người khác lên thay, các cấp cầm đầu Chính-Quyền và lực-lượng quân-sự tại Thị-Xã Gia-Nghĩa là tỉnh-lỵ của tỉnh địa-phương: Trưởng Ty An-Ninh Quân Đội, Trưởng Ty Cảnh-Sát Quốc-Gia, Tỉnh-Đoàn-Trưởng Bảo An, Tiểu-Khu-Phó, và cả Tỉnh-Trưởng.

        Trong đêm, họ dùng phương-tiện của Ty Thông-Tin kêu gọi đồng-bào sáng sớm hôm sau dự cuộc mít-tinh trên Đồi Gia-Nghĩa, trung-tâm tỉnh-lỵ nhà.

        Cũng nội trong đêm, họ đã thực-hiện được một khán-đài, với những biểu-ngữ, bích-chương, dàn máy vi-âm và loa phóng-thanh, cùng với bản thảo công-điện kiến-nghị gửi về Trung Ương, đồng-thời gửi thư mời dự đến các Trưởng Phái-Bộ Viện-Trợ Kinh-Tế và Cố-Vấn Quân-Sự Hoa-Kỳ.  

        Sáng sau, đúng theo chương-trình đã định, dân-chúng tụ-họp dưới sân, và các nhân-vật Hoa-Kỳ cùng với một số hạ-sĩ-quan thành-viên “Lực-Lượng Cách-Mạng 1-11-1963” của Tỉnh Quảng-Đức ngồi trên khán-đài, trung-sĩ “Chủ-Tịch Lực-Lượng Cách-Mạng Tỉnh Quảng-Đức” cầm máy vi-âm tuyên-bố toàn-quân toàn-dân trong tỉnh hưởng-ứng cuộc Cách-Mạng tại Thủ-Đô Sài-Gòn, rồi bắt Đại-Tá Hồ Nghĩa, là Tỉnh Trưởng kiêm Tiểu Khu Trưởng “chế-độ cũ” ra nhận tội trước mọi người và ký biên-bản rời khỏi chức-vụ tức-thời.

        Đặc-biệt là viên Trưởng Phái-Bộ Viện-Trợ Kinh-Tế Hoa-Kỳ của Tỉnh cũng lên máy phát-biểu ủng-hộ “Chính-Quyền Mới” tại địa-phương.

        Sau cùng, trung-sĩ Chủ-Tịch đọc bản kiến-nghị.

        Sau khi được mọi người hiện-diện đồng-thanh hô lớn thông-qua, anh ta ký tên, cho Phòng Truyền-Tin của Tiểu-Khu gửi bản kiến-nghị ấy vào “Hội Đồng Quân Nhân Cách Mạng”, đồng gửi vào Đài Phát-Thanh Sài-Gòn để phổ-biến cho toàn-quốc đều nghe.  

       Thế là cuộc Cách-Mạng 1-11-1963 bỏ túi của Tỉnh Quảng-Đức đã thành-công.

       Viên trung-sĩ nói trên đương-nhiên trở thành người cầm đầu mọi việc trong tỉnh.  

       Đến mấy ngày sau, Hội-Đồng Tướng-Lãnh Cách-Mạng Trung-Ương mới nhớ đến Tỉnh Quảng-Đức, lấy bức công-điện ra xem thì thấy Nguyễn Đình Khôi là một cái tên lạ hoắc, lại có kèm theo cấp-bậc, chỉ là một hạ-sĩ-quan, hỏi quanh không ai biết gì, liền vội ra lệnh điều-tra.  

        Bộ Tư-Lệnh Sư-Đoàn 23 Bộ-Binh/Khu 23 Chiến-Thuật (đóng ở Buôn Ma Thuột, thuộc Tỉnh Darlac) mà hoạt-vực bao gồm cả Tiểu-Khu/Tỉnh Quảng-Đức, được giao trách-nhiệm giải-quyết vụ này.

        Trung-Tá Đặng Hữu Hồng, Trưởng Phòng 2 Sư-Đoàn, đích-thân tổ-chức một cuộc hành-quân quy-mô, vì phải đối-phó với một Tiểu-Khu tức Tỉnh, tức là với mọi lực-lượng quân-sự và bán-quân-sự hiện có trong tỉnh này.

        Nhờ một mưu-kế, Trung-Tá Hồng bắt sống được Trung-Sĩ Khôi, đưa lên trực-thăng chở về Sư-Đoàn.

        Thế là Trung-Tá Hồng được thưởng công, cho ở lại làm Tiểu-Khu-Trưởng kiêm Tỉnh-Trưởng Tỉnh Quảng-Đức luôn.  

        Về sau, Trung-Sĩ Nguyễn Đình Khôi bị Quân-Đội truy-tố về mặt quân-kỷ và bị đưa ra xét-xử trước Toà Án Quân-Sự Tại Mặt Trận ở Nha-Trang.

 

From:	huyethoa@yahoogroups.com on behalf of Nhuan Xuan Le (lechannhan@yahoo.com)
Sent:	September 26, 2010 1:46:23 AM