(Vào năm 1963, Hoa kỳ dùng lá bài Phật giáo bóp chết trong trứng nước mưu đồ thỏa hiệp Nam Bắc giữa Cố vấn Chính trị VNCH Ngô Đình Nhu và Chủ tịch VNDCCH Hồ Chí Minh ) 

Anh-Huy                          ( phần  4 ) 

Vào những năm 1961/62, Tổng Thống J.F.Kennedy đã giải quyết các vấn đề sôi bỏng trên thế giới với những quyết định táo bạo. Vụ phi cơ CU2 bị Liên Sô bắn hạ, tiếp đến vụ Vịnh Con Heo, rồi xảy ra vấn đề Liên Sô toan thiết bị nhiều dàn hỏa tiển mang đầu đạn nguyên tử trên đảo quốc CuBa của  Fidel Castro, sát nách lục địa Hoa Kỳ, hăm dọa trực tiếp nền an ninh Hợp Chúng Quốc.

Tối hậu thư của TổngThống Kennedy buộc Trùm đỏ Liên Sô Khrouchtchev tháo gở tức thì nếu không là chiến tranh khai hỏa, khiến nhân loại sống trong lo âu thắc thỏm suốt thời điểm đó. Cũng may, Chủ tịch  Khrouchtchev nhượng bộ, chấp nhận tháo gở toàn bộ dàn hỏa tiển đem về nước. Thế giới thoát qua một cuộc chiến tranh nguyên tử trong đường tơ kẻ tóc.

Vấn đề Việt Nam, dưới thời Tổng Thống Kennedy là tiếp tục kế hoạch  và đường lối của hai vị Tổng Thống tiền nhiệm Truman và Eisenhower.

Như đã trình bày, sau hiệp định Genève 1954 đến 1963 tình trạng Việt Nam không khác gì thời gian 15 phút nghỉ giải lao dứt hiệp đầu của  một trận túc cầu.

Thượng Nghị Sĩ Kennedy đắc cử Tổng Thống vào tháng 11.1960, cũng trong thời gian đó MTGPMN được Cộng Sản BắcViệt dựng lên, rồi 11.11.1960 cuộc đảo chánh của Đại tá Nguyễn Chánh Thi và Trung tá Vương Văn Đông với sự tiếp tay của vài chánh đảng Quốc gia. Dù thất bại, nhưng đó là một trong những biến cố gây chấn động cho nền Đệ Nhất Cộng Hòa Việt Nam của Gia đình Tổng Thống Ngô Đình Diệm.

MTGPMN từ lúc thành lập cho đến cuối năm 1961, về hoạt động quân sự chỉ những trận đánh du kích lẻ tẻ nhắm vào những tiền đồn hẻo lánh, đấp mô, phá cầu, pháo kích vào ấp chiến lược, phục kích những đoàn công xa.

Quân đội VNCH tảo thanh, càn quét vào những chiến khu khiến quân Chủ lực Miền đào thoát, tránh né những cuộc đụng độ. Đồng thời, lực lượng an ninh tình báo VNCH thanh lọc, tiểu trừ và làm tê liệt phần lớn những cơ sở hạ tầng đặc công nằm vùng của Việt Cộng từ cấp ấp xã cho đến quận tỉnh.

Cho nên vào năm 1962, tinh thần Việt Cộng từ khu 5 đến  khu 9 miền Tây sa sút trầm trọng đến mức độ Hà Nội phải xét lại nhân sự và kế hoạch của Trung Ương Cục Miền Nam thì bất ngờ khu 8 cứu nguy cho phe Nguyễn Chí Thanh và Lê Duẫn qua trận Ấp Bắc, một trận  đánh làm lung lay chế độ Đệ Nhất VNCH Ngô Đình Diệm và cả Tòa Bạch Ốc Hoa Kỳ.Nhìn cục bộ thì là một trận nhỏ nhưng vào giửa một tình huống chính trị quốc tế khi cuộc chiến tranh Lạnh leo thang đến cùng độ, cơ hồ tạo thành cuộc chiến tranh Nóng. Bởi vậy, trận ấp Bắc bổng nhiên đã làm sôi động trên chính trường thế giới.

Tình báoVNCH cho tin một lực lượng Việt Cộng tập trung tại ấp Bắc, một ấp nhỏ thuộc xã Tân Phú, quận Cai Lậy, Tỉnh Định Tường, cách Mỹ Tho 20 Km. Đại-tá Bùi Đình Đạm lúc bấy giờ là Tư Lệnh Sư đoàn 7 Bộ Binh, theo chỉ thị của Thiếu tướng Huỳnh văn Cao, Tư Lệnh Quân Khu IV huy động đại lực lượng tấn công và do Paul Vann, Trung tá Hoa Kỳ, Cố vấn Sư đoàn 7 BB điều động trực thăng vận UH-IA và CH-21, gồm cả Thiết vận xa M-113, Tiểu đoàn 8 Nhảy dù, 2 Đại đội Biệt Động Quân và Bảo An với quân số  khoảng 2500 người.

Trong khi đó Việt Cộng chỉ có 400 quân gồm một Đại đội thuộc Tiểu đoàn 261 Chủ lực quân khu 8, một Đại đội Địa phương Tỉnh, một Trung đội Địa phương Huyện và một Trung đội Trợ chiến.

Trận ấp Bắc, Việt Nam Cộng Hòa bị thảm bại,  "  Nhảy xuống đầu Việt Cộng, bị Việt Cộng lao lên chém ",  rồi từng lớp nhảy tăng viện đều phải đương đầu với trận cận chiến mà Việt Cộng ở thế thuận lợi nhất. Trận chiến kéo dài từ 06 giờ sáng đến 17 giờ chiều với 5 đợt tấn công, 3 Cố vấn Hoa Kỳ tử thương, 10 bị thương, quân VNCH hy sinh 65 người, 100 bị thương.

Theo tài liệu Cộng sản : Quân đội VNCH chết và bị thương 450 người.

Tất nhiên phía Việt Cộng như thông lệ không bao giờ nêu con số thiệt hại của họ. Bộ Quốc Phòng VNCH thông cáo: Việt Cộng chết 101 người, Cố vấn Hoa Kỳ tổng kết thì Việt Cộng bỏ lại 41 xác chết tại trận địa .

Chiến thắng ấp Bắc chỉ là một chiến thắng chính trị thu lượm được của MTGPMN nhưng thực tế nó không khỏa lấp được nỗi lo âu to lớn và càng ngày càng hiện rõ ở Hà Nội về hiện tình kinh tế , chính trị, quân sự và nội bộ đảng Lao Động ( tức Đảng CS trá hình ).

Tranh chấp giữa hai phe mỗi ngày một trấm trọng, mỗi phe đều dựa vào thế lực Cộng sản ngoại bang giữa Liên-Sô và Trung Cộng. Sau  "  Chiến thắng Chính trị " ấp Bắc của MTGPMN ( Công cụ của CS Bắc Việt ), Bộ Chính Trị CSBV đã nhìn thấy rõ ảnh hưởng của Bắc Kinh đang ăn sâu trong Trung Ương Cục Miền Nam và những thành phần chưa là Cộng sản như Nguyễn Hữu Thọ và nhất là Khmer Đỏ đã bắt đầu thanh trừng các thành phần " thân CS BV ". Nhóm Pol Pot xích lại gần Trung Cộng và ly khai Cộng sản VN mà trước đây Khmer Đỏ chỉ là một bộ phận trực thuộc Trung Ương Cục R.

Chiến thắng trận ấp Bắc hay thảm bại trận ấp Bắc đều là khởi điểm cho 2 phe toan tính thay đổi sách lược nhằm mở rộng cuộc chiến tranh hay mưu tìm một nền hòa bình cho Việt Nam.

Đầu năm 1963, cả hai miền Nam Bắc đều thắm mệt, đều nghĩ đến một nền hòa bình cho quê hương , đều cố tạo điều kiện trao đổi và gặp gở ngõ hầu thoát ra khỏi gọng kềm của ngoại bang đang đè nặng cả hai miền Nam Bắc qua 2 hình thức : "Chống Quốc Tế Cộng Sản " của bên này, " Chống Đế Quốc Tư Bản " của bên kia .

Hậu quả của trận ấp Bắc, đối với ngoại bang trợ lực hoàn toàn khác với cái nhìn của VNCH và CS Bắc Việt .

Hoa Kỳ yểm trợ và cố vấn VNCH. CS Bắc Việt thì được trợ lực và chỉ đạo bởi Trung Cộng và Liên Sô.

Nhưng, Trung Cộng và Liên Sô không cùng một chiến lược trù định cho Đông Dương .

Đằng khác, xuyên qua trận ấp Bắc, càng về lâu về dài, MTGPMN sẽ thoát khỏi tầm tay giựt dây điều khiển của CS Bắc Việt. Mưu toan của Trung Cộng mãi cho đến ngày 30.04.1975 là chủ trương ngắt Miền Nam VN thành hai, vùng I & II ( VNCH ) tức là liên khu 5,6 và một phần liên khu 7( CSVN ) để thành lập lãnh thổ cho MTGPMN vì

Trung Cộng đang từng bước cố nắm được quyền chỉ đạo MTGPMN.

Thực hiện được toan tính này Việt Nam chia thành 3 :

1/ Bắc Việt tay sai Liên Sô.

2/ Cộng Hòa Miền Nam V N / MTGPMN( vùng I &II ) chư hầu TC.

3/ VNCH ( vùng III & IV ) ảnh hưởng Hoa Kỳ ( hoặc Pháp thay thế ) Trung Cộng không chấp nhận V N thống nhất và lệ thuộc Liên Sô, cho nên muốn tạo trái độn chắn giửa hai miền Nam Bắc VN với một chánh quyền thân Trung Cộng, như thế ngăn chặn được làn sóng Đệ Tam Quốc Tế Liên Sô qua tay CS Bắc Việt tràn xuống Đông Nam Á, cùng lúc phá vở Liên Phòng Đông Nam Á, sách lược Domino của Hoa Kỳ và Đồng minh.

Sự thảm bại  trong trận ấp Bắc tạo cho Hoa Kỳ mạnh dạn đặt điều kiện đổ quân trực tiếp tham chiến vào VN. Bởi sự thảm bại trận ấp Bắc đã đủ lý do để chánh quyền Ngô Đình Diệm không còn bào chữa khả năng thích ứng của Quân Đội VNCH khi lâm trận địa chiến từ cấp Trung đoàn.

Mặc khác, việc đổ quân Mỹ vào VN còn có tác dụng đặt CS Bắc Việt vào tư thế phải nhúng tay chính trị thật sự của mình để chỉ đạo MTGPMN, đồng thời xua quân Bắc Việt xâm nhập vào Nam để trực tiếp đối đầu chiến tranh Đông Dương lần thứ 2. Mục tiêu tối hậu là dồn Trung Cộng và Liên Sô vào bí thế, buộc phải cùng trợ lực CS Bắc Việt chống trả lại Hoa Kỳ trong cuộc chiến tranh cục bộ này .

Đương thời, Hồ Chí Minh vẫn còn thực quyền lãnh đạo Miền Bắc, thuộc hạ lúc bấy giờ phần đông đi vào con đường phục vụ Liên Sô.

Cho nên, trận ấp Bắc tạo tiếng vang cho MTGPMN, mở đường cho Trung Cộng lấn sâu vào đầu nảo và chỉ đạo MT phục dịch cho mưu đồ chia 3 Việt Nam là điều Hà Nội thẳng thừng không chấp nhận.

Để phá vỡ kế hoạch đem quân Hoa Kỳ vào Việt Nam, bẻ gảy tham vọng của Trung Cộng vói tay vào bàn cờ Đông Dương, Hồ Chí Minh bèn gửi vào Sài Gòn tặng Tổng Thống Ngô Đình Diệm một cành Đào mang nhiều ý nghĩa đồng tình.

Giáo sư Mieczlaw Maneli, Trưởng phái bộ Ba Lan trong Ủy Hội Quốc Tế Đình Chiến tại VN, ông thường đi lại giữa Hà Nội và Sài Gòn. Ông tiếp xúc với các nhân vật chủ yếu của Nam Bắc từ Ngô Đình Nhu đến Phạm Văn Đồng, Xuân Thủy, Võ Nguyên Giáp và Hà Văn Lâu ( Trưởng phái đoàn VNDCCH cạnh Uỷ Hội  Quốc Tế Kiểm Soát Đình Chiến ).

Tại SàiGòn, Ông Maneli lại thân thiết với Khâm sứ Tòa Thánh Vatican Salvatore d'Asta, Đại sứ Italie Grovanni Orlandi, Đại sứ Goburdhum, Trưởng phái bộ Ấn Độ Ủy Hội Quốc Tế Kiểm Soát Đình Chiến ...

Giáo Sư Maneli trở thành sứ giả, con thoi giữa SàiGòn và Hà Nội và từ đó được biết vào giữa năm 1962 và đầu năm 1963: Hồ Chí Minh sẳn sàng thương thuyết với Chánh quyền Ngô Đình Diệm để trực tiếp giải quyết vấn đề Nam Bắc Việt Nam.

Nhân dịp đầu xuân từ SàiGòn ra Hà Nội, Đại sứ Ấn Độ Goburdhum đến thăm Chủ Tịch Hồ Chí Minh, họ Hồ vờ ngây thơ hỏi ở SàiGòn có gì lạ không, lại còn hỏi thăm sức khỏe Tổng Thống Ngô Đình Diệm.

Lúc Đại sứ từ biệt ra về, Hồ Chí Minh ân cần dặn dò :

" Khi nào gặp Tổng Thống Diệm nhờ ông bắt tay ông Diệm dùm tôi ".

Cuối tháng 02.1963, Maneli đi Hà Nội mang theo " kế hoạch hòa bình " của Pháp do  Đại sứ Pháp Lalouette trao tay.

Tháng 04.1963, tình báo Trung Hoa Dân Quốc tiết lộ : qua sự trung gian của Pháp, một cuộc gặp gở giữa Cố Vấn Ngô Đình Nhu và Đặc sứ Hà Nội tại  một ngôi biệt thự ở Đà Lạt.

Trước đó lại có tin đồn một cuộc họp mật giữa Cố Vấn Ngô Đình Nhu và Ủy Viên Bộ Chính Trị CSBV Phạm Hùng trong rừng lá Tánh Linh.

Theo Giáo Sư Maneli, trong chuyến đi Hà Nội gặp Phạm Văn Đồng và Xuân Thủy thì 2 ngày sau Maneli được giới lãnh đạo Hà Nội chính thức trả lời :

"Hồ Chủ Tịch đã tuyên bố từ lâu nay rằng, chính phủ sẵn sàng vào bất cứ lúc nào công khai hay bí mật để bắt đầu thương thảo giữa đôi bên "

Căn cứ vào tài liệu " War of the Vanquished " của Đại sứ Ba Lan Gs M. Maneli cộng thêm tài liệu " Les deux guerres du Vietnam "của G.Chaffard, đối chiếu thêm những thiên hồi ký của nhiều nhân vật trong cuộc và có thẩm quyền thì cuộc thương thuyết dự định giữa hai miền Nam Bắc đã thành sự thật, khởi đầu từ giữa năm 1962 ở Quai d'Orsay, Paris tức Trụ sở Bộ Ngoại Giao Pháp.

Nguyên do, có lẽ Chủ Tịch Hồ Chí Minh sợ cái giây thòng lọng sẽ siết cổ mình từ Bắc Kinh quăng tới, cùng lúc chuỗi giây xích cột chặt đôi chân già của mình trì kéo gãy lọi bởi Mạc Tư Khoa, ngược lại Tổng Thống Ngô Đình Diệm và Cố Vấn Ngô Đình Nhu cũng đang khốn đốn, lo âu,  hoảng sợ trước áp lực Hoa Kỳ qua bóng dáng Sát thần CIA, chẳng khác gì đang bị đẩy xô đến bờ hang sâu vực thẵm.

Lời cáo buộc của Tướng CIA Lansdale :

" Quả thực Ngô Đình Nhu chứ không phải Ông Diệm đã toan tính thương thuyết với Hà Nội và đó là cuộc thương thuyết sẽ tệ nhất nếu thành hình "

Hàm ý Hoa Kỳ không dung thứ, một khi chánh quyền của Gia đình Ngô Đình Diệm ương ngạnh đi ngược lại chủ trương của Hoa Kỳ .

Cũng nên biết rằng Tướng CIA Lansdale, vị Tướng lãnh Hoa Kỳ đãm nhiệm trách vụ trong thập niên 1950 là vun bồi , bảo trợ cho chế độ Ngô Đình Diệm được đâm chồi nẩy lá đứng vửng tại Miền Nam với sự ủng hộ cuồng nhiệt của 1 triệu đồng bào miền Bắc di cư giữa 20 triệu đồng bào miền Nam thật thà chất phác.

Tìm được thế dựa của Pháp với chủ trương" Trung Lập Hóa Đông Dương" qua Đại sứ Lalouette. Tin tưởng vào sự trung thành của đa số Tướng lãnh, Sĩ quan thân cận  nắm giử quyền hành then chốt, từ đầu não Bộ Tổng Tham Mưu, Tư lệnh các quân đoàn, các Quân Binh Chủng cho đến tận phạm vi Tiểu khu địa phương. Đoan chắc, Đảng Cần Lao Nhân Vị sau 9 năm gầy dựng đã trở thành một lực lượng chính trị mạnh mẽ sẵn sàng hậu thuẫn mình. Quyết đoán, hai triệu Đồng bào Thiên Chúa giáo Vatican là một thực thể nhân dân bảo vệ và phòng ngự chính quyền Ngô Đình Diệm bền vững trước mọi sóng gió chính trị bất cứ từ đâu đưa đến. Cho nên,Cố Vấn Ngô Đình Nhu trở nên cứng rắn đối với Hoa Kỳ.

Thời gian trước, Ông Cố Vấn còn do dự khi Tổng Thống Ngô Đình Diệm phản đối Hoa Kỳ đề nghị đem quân chiến đấu vào Việt Nam thì nay Cố Vấn Ngô Đình Nhu tán đồng và còn quyết liệt hơn .

Từ khi bang giao VNCH- Pháp được cải thiện, tình báo Pháp thường xuyên liên lạc và thông báo những tin mật : Hoa kỳ đang toan tính lật đổ chế độ Ngô Đình Diệm sau khi Tổng Thống Kennedy bổ nhiệm Ông Henry Cabot Lodge làm Đại sứ Hoa Kỳ tại SàiGòn.

Tháng 05.1963, Cố Vấn Ngô Đình Nhu chống Hoa Kỳ quyết liệt hơn khi tuyên bố với báo Washington Post, hãng thông tấn UPI và báo NewYork Times, đại ý, VNCH muốn Hoa Kỳ rút bớt một số cố vấn quân sự :

" Ông không nghĩ rằng người Mỹ có cái khả năng cho người Việt Nam chúng tôi những lời khuyên về chiến tranh cách mạng ".

Thâm thúy, Ông Nhu còn sâu xa hơn :

" Người Hoa Kỳ rất tiến bộ trong các lãnh vực như không gian, còn những vấn đề nho nhỏ trên trái đất này, tôi nghĩ người Mỹ chẳng hơn gì chúng tôi"

Áp lực của Hoa Kỳ đè nặng lênVNCH buộc Chánh quyền Ngô Đình Diệm phải chấp nhận Hoa Kỳ đổ quân chiến đấu vào Việt Nam. Bởi vì, thời gian 15 phút nghỉ giải lao sau hiệp đầu của trận đấu Túc cầu đã chấm dứt. Có nghĩa là 9 năm sau Hiệp định Genève 1954, thời lượng để hai miền Nam Bắc rèn quân chỉnh cán hoàn tất. Bây giờ là thời điểm khai mào cho cuộc chiến Đông Dương lần thứ hai.

Cuộc chiến tranh cục bộ phải diễn ra trên đất nước Việt Nam nằm trong chiến lược toàn cầu, bằng mọi cách Hoa Kỳ phải thực hiện cho kỳ được để kết thúc cuộc " Chiến tranh Lạnh " trong chiến thắng !

Tháng 05.1963, tại Vũ Hán, Bộ Đối Ngoại Trung Cộng tổ chức một cuộc họp quan trọng giữa hai Ban Lãnh Đạo Đảng CS Bắc Việt và Đảng CS Trung Quốc.

Tài liệu CS lưu trữ còn ghi :

" Tại Vũ Hán năm 1963, ban lãnh đạo Trung Quốc thuyết phục ban lãnh đạo Việt Nam chống Liên Sô và tham gia " Quốc Tế Mới" gồm 11 đảng Cộng Sản trên Thế giới do Bắc Kinh thành lập và chỉ huy. Đặng Tiểu Bình hứa sẽ viện trợ cho CS Việt Nam 01 tỷ

"Nhân dân tệ" nếu CS Việt Nam không nhận viện trợ của Liên Sô.

Mãi 15 năm sau (1978), Hà Nội mới lên tiếng tố cáo về sự kiện trên rằng : " Trong thời kỳ 1954-1964, vì lợi ích dân tộc ích kỷ của họ, vì đánh giá quá cao Đế Quốc Mỹ và sợ Mỹ, Mao Trạch Đông và đồng bọn đã nhiều lần ngăn cản ta đấu tranh chính trị và đấu tranh vũ trang chống Đế Quốc Mỹ. Trên thực tế, họ ép ta phải nhận sự chia cắt đất nước.

Đồng thời, lúc đó, Đặng Tiểu Bình đang giử chức Tổng Bí Thư Đảng CS TQ còn thòng thêm một câu hăm dọa :

" Dùng lực lượng vũ trang để thống nhất nước nhà sẽ có hai khả năng : một là thắng và một khả năng nữa mất cã Miền Bắc ".

Ba áp lực nặng nề đè xuống hai miền Nam Bắc :

1/ Áp lực Hoa Kỳ trói buộc Miền Nam.

2/ Áp lực Liên Sô và Trung Cộng đối chọi nhau để khống chế Miền Bắc.

Đó chính là "căn nguyên "mà cả hai Miền Nam Bắc tìm kiếm và tạo dựng lại điểm chính trị đồng quy hợp lý thuận tình dân tộc.

Chủ trương tách rời khỏi qũy đạo Hoa Kỳ của Cố Vấn Ngô Đình Nhu cũng phải được dọ ý qua Đức Tổng Giám Mục Ngô Đình Thục, Khâm Sứ Tòa Thánh Vatican ngài Salvatore d'Asta. Có nghĩa là Đức Giáo Hoàng Paul VI không hề thống trách phương sách thương thuyết với Cộng Sản Bắc Việt của Gia đình Tổng Thống Ngô Dình Diệm, một Thế gia vọng tộcThiên Chúa giáo Vatican ngoan đạo lâu đời.

Kinh nghiệm thỏa hiệp Quốc Cộng 1945 vẫn còn in dấu, hẳn nhiên Ông Cố Vấn Ngô Đình Nhu không thể nào quên. Nhưng, chính quyền VNCH hiện hữu không phải hình thành từ sự phối hợp của các đảng phái Quốc gia, mà thật sự được tạo dựng từ Hoa Kỳ và Tòa Thánh Vatican qua sách lược Domino nhằm thành lập một tiền đồn chống Cộng Sản tại Miền Nam VN.

Sự sắp xếp lại đội ngũ, chiến thuật, trong thời gian 15 phút nghĩ giải lao trước khi tiếp tục hiệp nhì của trận túc cầu hoàn toàn do quyết định của Huấn luyện viên.

Cũng như chuyển đổi " Quốc Gia Việt Nam " thành VNCH, thay thế Quốc Trưởng ( cựu Hoàng Đế ) Bảo Đại bằng Tổng Thống ( cựu Thượng Thư ) Ngô Đình Diệm, gián tiếp hay trực tiếp phải có ưng thuận hổ trợ của Đồng minh Hoa Kỳ.

Trên bốn vùng chiến thuật VNCH, màn lưới CIA đặt dầy dặt khắp mọi nơi, nên hành vi toan tính phản bội của Chánh quyền Ngô Đình Diệm nhất là mọi cử động của Cố Vấn Ngô Đình Nhu  Hoa Kỳ đều biết rõ.

Thể diện một Đại Siêu Cường, Hoa Kỳ không thể đột ngột, thẳng thừng lật đổ Chế độ Ngô Đình Diệm bằng lý do đơn thuần mù mờ : Toa rập với Cộng Sản BắcViệt trù tính việc hiệp thương hai miền Nam Bắc, phản bội lại chính sách của Hoa Kỳ.

Hành động như thế sẽ gặp phản ứng đối kháng của những thành phần ủng hộ chánh quyền gia đình Ngô đình Diệm, nhất là thực thể chính trị lớn mạnh của hơn 2 triệu đồng bào Thiên Chúa giáo Vatican sẽ gây bất lợi cho Hoa Kỳ. Khi mà, Hoa Kỳ cần thiết về lâu về dài sự hợp tác của thực lực Tôn giáo này trong trận chiến Đông Dương lần thứ hai. 

Không phải ngẩu nhiên xảy ra vấn đề cấm treo cờ Phật giáo vào ngày lễ Phật đản tại Huế. Không phải vô tình vô ý chế độ Ngô Đình Diệm thiếu tinh tế chính trị để cho phong trào đấu tranh Phật giáo bùng nổ khắp toàn quốc, ngay thời điểm toan tính hiệp thương giữa Cố Vấn Ngô Đình Nhu và Chủ Tịch Hồ Chí Minh đã chín mùi, hẳn nhiên phải hiểu sự việc trêndo bàn tay lông lá chủ động để chuyển biến thế cờ .

Điều cần ghi nhận, nếu Thượng tọa Trí Quang là cán bộ Cộng sản BV thì tại sao ở giai đoạn này, Thượng tọa không tìm phương cách giải quyết ổn thỏa Phong trào Phật giáo với Chánh quyền Ngô Đình Diệm.

Vì như thế sẽ tạo điều kiện thuận lợi để Chủ tịch Cộng sản BV Hồ Chí Minh dể dàng tiến hành chuyện hiệp thương với VNCH.

Đứng trước thực trạng nghiêm trọng do bàn tay CIA  tạo ra để có lý do chánh đáng xúi dục Quân đội VNCH lật đổ Tổng Thống Ngô Đình Diệm, bẻ gãy mưu toan tống xuất thế lực ngoại bang ra khỏi VN nhằm tiến tới thỏa hiệp hai miền Nam Bắc, thực hiện đúng đòi hỏi của Hà Nội từ 9 năm qua. Ngược lại, vai trò của Thượng Tọa Trí Quang hầu như tiếp tay, tiếp sức cho Đại sứ Hoa Kỳ Henry Cabot Lodge. Hệ thống truyền thông Mỹ đồng loạt tuyên truyền tạo căm phẩn sâu đậm trong chánh giới và công luận Hoa Kỳ về tình trạng kỳ thị và đàn áp Phật giáo của Chánh quyền Gia đình Ngô Đình Diệm, một thế gia vọng tộc Thiên Chúa giáo Vatican.

Từ thời Pháp thuộc đến Đệ nhất VNCH, Phật giáo không thụ đắc đúng vai trò của một tôn giáo gắn liền với Tổ quốc Dân tộc gần 2000 năm qua,có 80% tín đồ trong quần chúng, bị kìm hãm và chi phối bất công bởi Dụ số10, phong tỏa Phật giáo trong quy chế giới hạn của hiệp hội tương tế. Chánh quyền thuộc địa với sự hợp tác thủy chung của những quan chức Nam Triều, phần đông là tín đồ Thiên Chúa giáo Vatican thuần hành đã đè nén Phật giáo vào thế im hơi lặng tiếng, bất động trước thảm cảnh nước mất nhà tan gây ra bởi thế lực cường quyền quốc tế.

Sự đối xử bất công,chèn ép Phật giáo vẫn tiếp tục dưới thời Đệ nhất Việt Nam Cộng Hòa Ngô Đình Diệm.

Hệ thống tình báo CIA Hoa Kỳ đã từ lâu nghiên cứu và trù liệu "Lá bài Phật giáo " và chưa từng dịp sử dụng từ đầu thập niên 1950 đến nay.

Cho nên, khi CIA Hoa Kỳ đưa " Lá bài Phật giáo " ra trong thời điểm này thật là ngoạn mục, hổ trợ bởi lực lượng truyển thông báo chí quốc tế thần sầu quỷ khóc, Tổng thống Ngô Đình Diệm và Gia đình bị Công luận Thế giới và Hoa Kỳ kết án kỳ thị , tàn ác, trắng trợn đàn áp Phật giáo đồ.

Hoa Kỳ đã tạo dựng điều kiện ắt có và đủ để danh chánh ngôn thuận hạ lệnh cho Quân đội VNCH dưới quyền điều khiển của các Tướng lãnh liên hệ, thực hiện cuộc đảo chánh lật đổ Chánh quyền Gia đình Tổng Thống Ngô Đình Diệm.

" Lá bài Phật giáo ", Hoa Kỳ tung ra bằng chưởng lực thâm hậu của Đại Siêu cường Quốc đốn ngã Đệ Nhất VNCH của Tổng Thống Ngô Đình Diệm, bóp chết trong trứng nước mưu đồ thỏa hiệp Nam Bắc giữa Cố vấn Ngô Đình Nhu và Chủ tịch CS Bắc Việt Hồ Chí Minh, đồng thời ung dung đưa Việt Nam đi vào Bát quái trận đồ máu lửa Đông Dương lần thứ hai !

Anh-Huy

Ngô Đình Nhu: Hiệp thương Nam-Bắc

Đài Tiếng nói VNHN – Phỏng vấn Minh Võ


Ông Ngô Đình Nhu tiếp xúc với đại diện của nước Pháp và Bắc Việt năm 1962 về vấn đề hiệp thương giữa Nam-Bắc Việt Nam.

Người hỏi là nhà báo Hồng Phúc Lê Hồng Long, chủ nhiệm báo Thế Giới Ngày Nay. Cuộc phỏng vấn này đã được phát thanh ngày chủ nhật 07/10/2007 trên đài phát thanh Tiếng Nói Việt Nam Hải Ngoại.

Hỏi: Trong cuộc mạn đàm giữa ông và ông Cao Xuân Vỹ đăng trên DCVOnline mới đây, ông Cao Xuân Vỹ có nói đến cuộc tiếp xúc giữa ông Ngô Đình Nhu với ông Pinay, đại diện Tổng Thống Pháp Charles De Gaulle và sau đó với Phạm Hùng, cán bộ cao cấp của Việt Cộng, sau này từng là thủ tướng Bắc Việt. Nhiều độc giả rất quan tâm đến vấn đề chính trị tế nhị này. Theo ông, các cuộc tiếp xúc này ảnh hưởng thế nào đến tình hình chính trị Việt Nam vào thời gian đó?

Đáp: Theo tôi nghĩ đây là dịp để những người Mỹ không ưa Tổng Thống Diệm và đặc biệt có ác cảm với ông Nhu vin vào chuyện này để tìm cách lật đổ Đệ Nhất Cộng Hòa.

Trong lần tiếp xúc với ông Cao Xuân Vỹ vừa qua, ông Vỹ có nói một điều không được tôi ghi trong bài đã đăng trên Đàn Chim Việt. Ông Vỹ bảo tôi, khi bàn với ông Nhu về đề nghị của Bắc Việt muốn hai miền hiệp thương, ông Pinay đã nói nửa đùa nửa thật: “Coi chừng người Mỹ họ mà biết chuyện này, họ sẽ đảo chính các ông đấy!” Dĩ nhiên một số người Mỹ trong chính quyền Kennedy đã muốn làm đảo chính từ 3 năm trước cơ. Nhưng lần này họ cũng có thêm ít nhất là một cái cớ hợp lý để giải thích với dư luận.

Hỏi: Ông có thấy là hai anh em ông Diệm tự mâu thuẫn, tiền hậu bất nhất không? Trước kia, năm 1955, ông Hồ đã nhiều lần đề nghị hai mìền hiệp thương để chuẩn bị cho cuộc tổng tuyển cử vào năm 1956. Lúc ấy các ông đã cực lực từ chối. Thì tại sao bây giờ lại tán thành?

Đáp: Đúng ra năm 1955 Chính Phủ Ngô Đình Diệm đã từ chối vì lý do miền Bắc không có tự do, và cũng viện cớ không ký hiệp định Giơ Neo, thì không bị ràng buộc bởi hiệp định đó trong vấn đề tổng tuyển cử. Ông Diệm khi nhận lời cựu hoàng Bảo Đại về chấp chánh năm 1954, ông đã biết mình phải làm gì để cứu ít nhất nửa nước khỏi hoạ Cộng Sản, vì ông đã quá hiểu thế nào là một nền chuyên chính vô sản, và các biện pháp tàn bạo của chế độ ấy. Cho nên không thể nào ông để cho một cuộc tuyển cử không công bằng, không có tự do này đưa nốt miền Nam cho Cộng Sản Quốc Tế. Vì ông cũng biết rõ ông Hồ là tay sai của Quốc Tế CS, chẳng thực tâm yêu nước, mà chỉ lợi dụng lòng yêu nước của nhiều thành phần dân tộc để chiến đấu cho ảo tưởng chế độ đại đồng của Mác.

Hơn nữa cũng phải nhìn nhận là lúc đầu trong những năm 1954–1955 Miền Nam còn nhiều khó khăn chồng chất. Dân số lại ít hơn miền Bắc nhiều, nếu chấp nhận tổng tuyển cử ngay thì khó thắng được. Nhưng đến năm 1963 thì miền Nam đã vượt xa miền Bắc về mọi mặt. Tôi chỉ nêu vài con số.

Ví dụ số nước có tòa đại sứ ở Saigon lúc ấy là 81, gần gấp đôi số nước có bang giao với Hànội. Trong khi dân miền Bắc không đủ gạo ăn thì Saigon xuất cảng gạo, từ 70.000 tấn vào năm 1955 đã tăng lên đến 340,000 tấn xuất cảng vào năm 1962. Số lượng gia súc trong 7 năm đã tăng tới 500 lần. Thịt gia súc như heo, gà, vịt xuất cảng trong năm 1961 đã trị giá gần 140 triệu đồng (vào khỏang 4 triệu Đô la, tính theo giá chính thức là > 35 Đồng một Đôla.). Và còn nhiều ưu điểm khác không kể xiết.

Để nói lên một cách cụ thể về cảnh thanh bình trù phú của miền Nam thời ấy tôi xin trích dẫn chỉ một đoạn vắn thôi của tác giả Hồ Sỹ Khuê, một người vốn chê ông Diệm là độc tài và kỳ thị tôn giáo, thậm chí đàn áp Phật Giáo. Ông Hồ Sỹ Khuê nói về cảnh thanh bình phồn thịnh ấy như sau. Đây tôi đọc từ cuốn sách đồ sộ của ông nhan đề Hồ Chí Minh, Ngô Đình Diệm và Mặt Trận Giải Phóng Miền Nam. Trong đó có nhiều câu đại loại như thế này:

“Cuộc sống hằng ngày con nhà nông không còn đầu tắt mặt tối quá đáng. Thanh niên miệt vườn dùng quen tay nên biết ham chuộng máy móc. Nhờ giao thông tiện lợi hơn xưa, nên rành cảnh sống phố phường, mà không phải so bì hơn kém. Giáo dục mở mang. Trường ốc mở rộng thêm nhiều. Trẻ em miệt vườn trước không qua bậc tiểu học, nay đi vào trung học là chuyện bình thường. Báo chí sách vở lan tràn khắp nơi, mở rộng tầm hiểu biết phổ thông. Người lớn trẻ con đều thạo tin tức thế giới và chuyện xảy ra hằng ngày trong nước. Không còn mấy ai chìm trong vòng ngu tối nữa...

“Nông thôn không còn bần cố nông. Thành thị cũng không bao giờ còn gọi là vô sản được....“ Đây là một cảnh sống của dân lao động ở thành thị được ông mô tả như sau:

“Tài xế tắc xi nhưng trưa đến không kể khách, nằm gác chân xem báo. Đạp xích lô nhưng mỗi chìều ngồi nhậu nhẹt lai rai bàn chuỵện thời cuộc với xóm giiềng. Những cảnh sống như thế xóa sạch mọi đẳng cấp thầy thợ trong xã hội, tạo một không khí hòa đồng vươn cao. Con em lao động đã bắt đầu vào đại học, làm giáo sư, bác sĩ, kỹ sư, sánh vai cùng bạn bè đồng lứa, xuất phát từ đủ mọi thành phần xã hội.....Thực thế, dân Miền Nam thời Cộng Hòa Nhân Vị có một cuộc sống vât chất đầy đủ.... Đầy đủ. Chưa đúng. Thừa thãi.”

Ông Khuê còn viết nhiều rất nhiều nữa về cảnh thanh bình phồn thịnh của miền Nam trong cuốn Hồ Chí Minh, Ngô Đình Diệm và Mặt Trận Giải Phóng Miền Nam.

Tôi nghĩ, trong cảnh phồn thịnh như thế, nông thôn không còn bần cố nông, thành thị hết vô sản, nếu hiệp thương để tuyển cử tự do miền Nam có nhiều hy vọng sẽ thắng.

Hỏi: Thế còn cuộc sống ở miền Bắc thì sao?

Đáp: Tôi không có số liệu chính thức.Thực ra số liệu chính thức do CS đưa ra nhiều khi cũng chẳng đáng tin. Nhưng cứ đọc mấy truyện của một số nhà văn nhà thơ thì cũng đủ thấy cuộc sống ở miền Bắc, không phải chỉ thua miền Nam, mà là rất bi đát khó có thể tưởng tượng nổi. Ví dụ chỉ cần đọc Nỗi Oan của Đào Hiếu, Con Bò Thải và Cái Đêm Hôm Ấy Đêm Gì của Phùng Gia Lộc, Thiên Đường Mù của Dương Thu Hương, hay Ông Tướng Về Hưu, và Con Gái Thủy Thần của Nguyễn Huy Thiệp thì sẽ rõ.

Ngọc, vai chính trong Nỗi Oan mới 12 tuổi đã phải leo xuống giếng sâu thăm thẳm, đường lên trơn trượt để múc nước, gánh nước. Rồi khi lớn lên thấy trong làng “sao mà lắm người tự tử thế? Nhiều người tự thắt cổ. Có người nhảy xuống giếng mà chết. Người sống thì mùa đông chui vào đống lá khô cho đỡ rét...

Gia đình cậu Chính của Hằng vai chính trong Thiên Đường Mù bữa ăn chỉ có một đĩa rau muống luộc và một đĩa nhộng rang hành chia ra làm 3 ô, mỗi ô chỉ có 15, 16 con bé tí bằng đầu đũa. Thằng anh chọc đũa vào phần của thằng em bị mẹ dở đầu đũa gõ vào đầu thắng anh. Thằng anh khóc ré lên...

Con bò của hợp tác xã trong Con Bò Thải của Phùng Gia Lộc thì gầy nhom, chả bù cho khi nó chưa vào hợp tác xã thì béo tốt. Cái cảnh cha chung không ai khóc ở các hợp tác xã quá tàn tệ. Nếu thu hoạch có khá đôi chút thì cũng chỉ béo mấy kẻ trong ban quản trị. Xã viên vẫn đói meo.

Đặc biết dân quê nghèo đến độ trẻ con đã chín mười tuổi cũng không có quần. Không chỉ có thơ của Nguyễn Chí Thiện tả trẻ con trong tù lon ton không phải mặc quần.

Mà cả chuyện Cô Gái Thủy Thần của Nguyễn Huy Thiệp cũng tả cảnh một bé gái 12 tuổi cởi truồng cầm đầu một tóan 6,7 đứa trẻ ban đêm cũng trần truồng đi ăn trộm mía của hợp tác xã. Còn con trai mới 14 tuổi đã phải đi cầy. Mà lại còn là thợ cầy chủ lực của hợp tác xã. Tối đến về nhà lại còn phải đi đào đá ong! Trong Ông Tướng về hưu một nhân vật nói mỗi ngày trong nước có cả ngàn người chết khắc khỏai, chỉ ước được chết nhanh như lính. “Lính các anh sướng, đòm một phát. Sướng!“ Chỉ mấy hàng đã đủ đau lòng. Có lẽ tin tức tình báo cũng cho ông Diệm biết tình cảnh đó. Nên nếu hiệp thương được, mà có dịp chia bớt phần lúa gạo, vải vóc ở miền Nam cho dân quê miền Bắc, thì đã là một cử chỉ bác ái, từ thiện rồi. Hơn nữa ai cũng biết ông là một nhà ái quốc, rất thương dân.

Hỏi: Ông có nghĩ rằng khi tính chuyện hiệp thương với Hồ Chí Minh, là ông Nhu đã mắc mưu trúng kế của con cáo già rồi không?

Đáp: Quả quýt dầy đã có móng tay nhọn. Tôi nghĩ ông Nhu không thể không biết mưu mô của CS. Và ông cũng phải tính toán kỹ lắm trước khi dấn thân vào những cuộc tiếp xúc nguy hiểm như vậy, nhất là vào mật khu của Việt Cộng không có hộ tống vũ trang. Chắc rằng trong các cuộc thương lượng ở Paris năm trước, có các nhà lãnh đạo Pháp Quốc bảo đảm, ông Nhu đã có thể có một sự tin tưởng nào đó, cũng như phải tự tin lắm, mới dấn thân như vậy. Chứ ông Nhu không phải con người xốc nổi, làm liều. Vả lại cũng vì nhiệt tình mong ước tránh được một cuộc xung đột vũ trang rộng lớn, trong đó có thể sẽ có sự tham dự của lực lượng vũ trang đáng kinh sợ của các đại cường.

Chính ông Đỗ Mậu, tác giả “hữu danh vô thực“ của cuốn Việt Nam Máu Lửa Quê Hương Tôi (Văn Nghệ xuất bản tại Nam Cali năm 1993) đã trích đăng một lá thư riêng của một người bạn của ông, trong đó có nói đến những lời cố Tổng Thống Diệm nói với ông Võ Như Nguyện là một đồng chí của Tổng Thống rằng, “Vả tôi với chú Nhu có ý dù hai miền Quốc Cộng tranh chấp, nhưng đều là máu mủ ruột thịt, phải có biện pháp anh em giải quyết lấy chiến tranh, đỡ tốn hao sinh mạng, tài sản....“ Trong cuốn Ngô Đình Diệm Lời Khen Tiếng Chê tôi đã trích dẫn đầy đủ hơn và đã có lời bình. Ông Đỗ Mậu trích lại bức thư của người bạn này để chứng minh Tổng Thống Diệm có ý định thỏa hiệp với Cộng Sản, bán đứng miền Nam.

Nhưng tôi lại thấy đây là bằng chứng cho thấy anh em ông Diệm thực sự yêu nước, thương dân, không muốn chíến tranh tiếp tục, mở rộng, gây thêm tang thương, chết chóc.

Hỏi: Ông có nghĩ rằng, nếu anh em ông Diệm không bị giết, và Hoa Kỳ ủng hộ ông trong việc hiệp thương với Bắc Việt thì Miền Nam sẽ không bị mất vào tay Cộng Sản không?

Đáp: Rất tiếc rằng lịch sử không có chữ nếu hay chữ giả sử. Hơn nữa để trả lời câu hỏi hóc búa này tôi phải tự đặt mình vào địa vị hai ông mới thỏa đáng và công bình. Nhưng lại cũng tiếc rằng tôi không phải là một chính khách, chỉ viết báo, nghiên cứu và theo rõi thời cuộc với một nhãn quan hạn chế. Có thể nào ông miễn cho tôi khỏi trả lời câu hỏi này không?

Hỏi: Đã đành là thế. Nhưng ông vừa nói ông từng nghiên cứu và theo rõi thời cuộc, vậy cứ như những gì ông nghiên cứu được, ông cứ thử đưa ra một nhận định và ước đóan tương đối thực tiễn xem sao?

Đáp: Đã vậy, thì xin ông cũng như qúy thính giả hãy coi như đây chỉ là phỏng định về tình hình có thể đã xảy ra trong dĩ vãng, theo nhãn quan của tôi mà thôi.

Theo tôi biết thì nhiều người chê ông Diệm quá ngay thẳng dễ bị lừa. Còn ông Nhu thì quá kiêu ngạo lại có ảo tưởng. Nhưng ngược lại cũng có người khen ông Nhu là có nhiều mưu lược và trầm tĩnh. Và nhiều người hơn nữa khen ông Diệm là người có viễn kiến chính trị như một nhà tiên tri, kiến thức về chiến lược sách lược quân sự của ông cũng rất là uyên bác.

Tôi chỉ xin nêu lên vài danh tánh và sự việc mà hiện tôi còn nhớ. Tôi không nhắc lại lời ca tụng của những danh nhân Mỹ như 3 vị Tổng Thống Mỹ là Dwight Eisenhower, Richard Nixon, Lyndon B. Johnson, Thống Tướng Maxwell Taylor hay đại sứ Frederick Nolting, hay nữ ký giả tên tuổi Marguerite Higgins, hay nhất là học giả, sử gia, nữ Tiến Sĩ Ellen Hammer là những người ai cũng biết là rất ngưỡng mộ Tổng Thống Ngô Đình Diệm. Tôi chỉ xin trưng dẫn mấy nhà báo Mỹ, Anh, Pháp, Úc đã từng chỉ trích nặng nề ông Diệm là độc tài gia đình trị, và coi ông thua kém ông Hồ. Tôi muốn nói đến những Stanley Karnow, Bernard Fall, Dennis J. Duncanson, Denis Warner. Người Việt thì có ông Hồ Sỹ Khuê đã nêu trên. Tất cả những người trên đều nêu những bằng chứng cho thấy ông Diệm có một viễn kiến chính trị như nhà tiên tri. Bernard Fall đã trưng dẫn một bản tin tình báo của Pháp năm 1948 đã phúc trình rằng ông Diệm lúc ấy đã biết trước Hoa Kỳ sẽ can thiệp vào Việt Nam, rồi Bernard Fall phê rằng viễn kiến đó rõ ràng là một lời tiên tri mà lúc ấy (1948) chẳng ai để ý. Karnow cũng khen ông Diệm đã tiên tri là phe Quốc Gia sẽ thua ... Về phía người Việt, có ông Hồ Sỹ Khuê đã nêu lên ít nhất là 3 trường hợp chứng tỏ ông Diệm nhìn trước thời cuộc như một nhà tiên tri. Riêng nhà báo Úc Denis Warner, trong cuốn The Last Confucian, --gọi ông Diệm là Nhà Nho Cuối Cùng-- đã thuật lại trường hợp ông Diệm chỉ cho ông trên bản đồ thấy chiến lược chiến thuật của Việt Cộng ở vùng Việt Bắc hồi 1948-50 ra sao. Ông cũng nhắc lại lời Tổng Thống Diệm nói về chiến lược của Mao Trạch Đông mà ông (Tổng Thống Diệm) cho rằng rất đơn sơ nhưng trên thế giới lại chỉ có hai người hiểu nổi là Che Guevara và Hồ Chí Minh. Phân tích kỹ nhận định này thì thấy ông Diệm phải là một người rất am tường về lịch sử và chiến lược mới có thể có một nhận xét trong một lúc về 3 nhân vật Cộng Sản trong chỉ một câu nói như vậy. Một người không nghiên cứu kỹ về Mao Trạch Đông, về Hồ Chí Minh, về Che Guevara, và phong trào Cộng Sản ở Nam Mỹ, thì không thể nào dám nói lời khẳng định như đinh đóng cột với một nhà báo nổi tiếng của Úc như Denis Warner.

Hỏi: Tôi cũng nghĩ ông Diệm là một lãnh tụ có tài mới có thể dẹp tan nạn thập nhị sứ quân trong một năm, rồi sau đó, tạo lập được một miền Nam trù phú và tương đối an bình chỉ trong vòng mấy năm. Nhưng nếu thực hiện 6 giai đoạn để hiệp thương theo kế hoạch của Tổng Thống Diệm, như tự do trao đổi thư tín, tự do đi lại thăm viếng giữa hai miền, nhất là tự do chuyển cư từ Bắc vào Nam, thì sẽ chẳng khác gì mở toang cửa cho CS xâm nhập để rồi sau đó nó đánh phá mình thì sao? Trong số 3000 dân mà ông Nhu ước tính sẽ bỏ miền Bắc để di cư vào Nam sinh sống, thế nào chẳng có hàng trăm cán bộ tính báo gián điệp của Cộng Sản.

Đáp: Trước khi thực hiện 6 giai đoạn hiệp thương tất nhiên đã phải có một thỏa hiệp chấm dứt các hành động vũ trang chống phá lẫn nhau. Từ chỗ có những tiếp xúc giữa ông Nhu với Phạm Hùng sẽ có thể dẫn đến một cuộc họp thượng đỉnh giữa hai nhà lãnh đạo tối cao hai miền. Hay ít nhất cũng phải có một văn kiện ký kết giữa các bộ trưởng ngoại giao hai miền trước sự chứng kiến của các quan sát viên quốc tế. Cho nên việc gián điệp xâm nhập dù có cũng chỉ là những hoạt động thông thường không có nguy cơ đưa đến những xung đột vũ trang công khai được. Vả lại nếu miền Bắc có phái điệp viên vào Nam được một cách dễ dàng, thì miền Nam cũng có thể đưa gián điệp vào miền Bắc vậy. Tắt một lời, khi đã thỏa hiệp được với nhau thì chẳng những nguy cơ lan rộng chiến tranh không còn, mà còn có thể ngăn chặn hay giảm thiểu được những hành động quấy phá lẻ tẻ nữa. Dầu sao thì để đi tới đựơc một thỏa hiệp như thế đường đi dĩ nhiên còn dài chứ không thể thành tựu được chỉ qua một lần tiếp xúc giữa ông Nhu và Phạm Hùng. Trong khi đó thì cả hai bên đều phải tính tóan điều hơn lẽ thiệt, tìm hiểu thiện ý của nhau, thông cảm nhau hơn mới có thể thành đạt. Tóm lại đây là một cuộc đấu trí cam go, chứ không dễ dàng.

Hỏi: Việc hai bên thù địch tính chuyện hòa giải thường phải có trung gian, và khi thưong thuyết cũng cần có người chứng kiến. Ví dụ hiệp định Giơ Ne Vơ trước khi Pháp và Việt Minh ký kết, thì đã có những cuộc thảo luận, bàn cãi, mặc cả kéo dài nhiều tháng. Vậy trong việc ông Nhu tiếp xúc với đại diện của Hà Nội, ngoài các nhà lãnh đạo Pháp quốc ra như Tổng Thống De Gaulle và ông Pinay ra có còn nước nào biết không?

Đáp: Theo Tiến sĩ Ellen Hammer, tác giả cuốn A Death In November, thì trong buổi tiếp tân ra mắt của tân ngoại trưởng Trương Công Cừu vào cuối tháng 8 năm 1963, ông Nhu đã tiếp xúc với trưởng đoàn Ba Lan trong ủy hội Quốc Tế Kiểm Sóat Đình Chiến (ICC) là luật sư Mieczyslaw Maneli, lúc ấy có sự hiện diện của các đại sứ Ấn Độ, đại sứ Pháp, đại sứ Ý và đại diện Vatican. Đúng ra Maneli đã từ Hà Nội vào Saigon vào mùa xuân, trước đó khá lâu. Nhưng khi một số nhà ngoại giao, trong đó dĩ nhiên có đại sứ Pháp Lalouette, tiếp xúc được với Maneli để khuyên ông ta nên gặp ông Ngô Đình Nhu thì vụ Phật Giáo bùng nổ. Cho nên mãi đến cuối tháng 8 hai người mới có dịp gặp nhau tại buổi tiếp tân. Tiến Sĩ Hammer thuật lại rằng lúc ấy Maneli đang nói chuyện với đức Giám mục Asta, đại diện tòa thánh Vatican, thì thấy ông Ngô Đình Nhu cũng đứng đó không xa, đức Giám mục liền kéo Maneli đến giới thiệu với ông Nhu. Lập tức 3 nhà ngoại giao khác cùng tiến về phía họ. Đó là các ông Lalouette, đại sứ Pháp, D'Orlandi, đại sứ Ý và Goburdhun, đại sứ Ấn Độ, cũng là chủ tịch Ủy Hội Quốc Tế Kiểm Sóat Đình Chiến. Tưởng cùng cần lưu ý là tân đại sứ Mỹ là ông Henry Cabot Lodge cũng có mặt trong cuộc tiếp tân này và cũng đứng cách đó không xa lắm.

Tiến Sĩ Hammer thuật lại nhiều điều trao đổi giữa hai người. Nhưng trong đó tôi chỉ chú ý tới việc ông Nhu nhấn mạnh đến mục đích đem lại hòa bình. Và trong lời đối thoại với Maneli, mà nhiều nghe được, ông Nhu thẳng thắn phê bình các chế độ thực dân, còn nhấn mạnh không chỉ phê bình người Tầu mà thôi, khiến nhiều nhà ngoại giao có mặt tự hỏi, không biết có phải ông nhắm gián tiếp đả kích cả Hoa Kỳ hay không. Còn Maneli thì hứa sẵn sàng giữ vai trò tích cực nhất. Sau đó Maneli nhận được giấy mời đến gặp ông Nhu tại dinh Gia Long vào ngày 02/09/1963. Về cuộc gặp gỡ này thì không thấy có tài liệu nào cho biết nội dung ra sao cả.

Hỏi: Có tài liệu nói Maneli có gặp ông Nhu tại nhà riêng của ông đại sứ Lalouette trong ngày 14/07/1963, tức là ngày Quốc Khánh của Pháp. Ông có tin tức gì về nội dung cuộc gặp gỡ này không?

Đáp: Tin này do tờ Jeune Afrique (Châu Phi Trẻ) loan. Nhưng chính Maneli đã phủ nhận trong tác phẩm The War Of The Vanquished (Cuộc chiến của những kẻ chiến bại). Hai người gặp nhau lần đầu trong buổi tiếp tân của Ngoại Trường Trương Công Cừu. Và lần thứ hai, cũng là lần chót, vào ngày 2-9-63 tại dinh Gia Long.

Hỏi: Về phía nhà cầm quyền miền Bắc, phản ứng của họ ra sao, và những đìều kiện họ đưa ra là gì?

Đáp: Theo bà Hammer, tác giả cuốn A Death In November, thì khi ông Goburghun, đại sứ Ấn đi Hà Nội với tư cách chủ tịch Ủy Ban Kiểm Sóat Đình Chiến, đến gặp ông Hồ Chí Minh thì thấy ông ta chẳng những không thấy có gì ngăn cản cuộc hiệp thương với Saigon, ông ta còn bảo đại sứ Ấn: “Ngô Đình Diệm là người yêu nước theo cách của ông ta...hãy bắt tay ông ấy thay tôi, nếu gặp.“ Về ông đại sứ Ấn này, thì chính Maneli cũng cho rằng ông ta, cũng như dân Ấn đứng hẳn về phía anh em ông Diệm và sẽ rất buồn nếu “mất lá bài này“. Cho nên Goburghun, cũng như Lalouette, tìm mọi cách để tránh đảo chính. Nhất là ông Lalouette đã nhiều lần cố thuyết phục ông Cagot Lodge, nhưng không thành công.

Khi Maneli đến Hà Nội trình bày kế hoạch theo sự hướng dẫn của các ông Lalouette và Goburghun, thì chỉ hai ngày sau Hà Nội đã có đáp ứng: Hà Nội sẵn sàng khởi sự thương thuyết bất cứ ở đâu và bất cứ lúc nào, bí mật hay công khai. Bộ trưởng ngoại giao Xuân Thủy, theo chỉ thị của chủ tịch và thủ tướng sẽ sẵn sàng trình lên một danh sách những hàng hóa có thể trao đổi giữa hai miền. Còn điều kiện, Hà Nội chỉ cần thấy Mỹ rút khỏi miền Nam, thì sẵn sàng bàn thảo về bất cứ vấn đề gì?

Hỏi: Về nội dung các cuộc thương thuyết, ông có tài liệu nào về tin đồn hồi ấy rằng sẽ có một chính phủ liên hiệp quốc cộng, hay một thứ liên bang Đông Dương không?

Đáp: Theo tôi, có lẽ tin đồn này phát xuất từ báo cáo của Maneli. Trong cuốn sách nói trên, Maneli có viết rằng ông ta hỏi Phạm Văn Đồng trước mặt ông Hồ về một khả năng có một thứ chính phủ liên bang với miền Nam, hay một thứ chính phủ liên hiệp không, thì Phạm Văn Đồng trả lời là, mọi sự đều có thể thương lượng trên cơ sở nền độc lập và chủ quyền tối thượng của dân tộc. Mấy lời trên, tác giả Maneli đã trích dẫn báo cáo tối mật của ông ta chỉ gửi cho chính phủ CS Balan, và tòa đại sứ Liên Xô ngày 10/07/1963.

Cũng về tin đồn này còn có một nguồn tin khác liên quan đến câu chuyện giữa tướng Nguyễn Khánh và trưởng nhiệm sở CIA ở Saigon lúc ấy là John Richardson. Họ bàn về một lời tuyên bố nào đó của ông Hồ Chí Minh. Người ta còn đồn rằng trong năm 1963 đã có một hội nghị tại Cam Bốt để bàn về vấn đền Liên Bang này trong hội nghị đó có đại diện của ông Hồ và đại diện của ông Nhu. Nhưng không có chi tiết gì cụ thể về những tin đồn này.

Hỏi: Ông có tin rằng ông Hồ được hòan toàn tự do để thương lượng mà không bị Liên Xô và Trung Cộng ngăn cản không?

Đáp: Từ khi Khrutshchev hạ bệ Stalin rồi đưa ra 5 nguyên tắc sống chung, thì áp lực của Liên Xô trên các nước chư hầu có giảm bớt. Hơn nữa Khrutshchev đã từng đề nghị cho cả Việt Nam Cộng Hòa thời ông Diệm vào Liên Hiệp Quốc, thì có lẽ lúc ấy Liên Xô không chống việc hai miền hiệp thương với nhau, để làm giảm bớt sự căng thẳng, chẳng những giữa hai miền mà cả giữa hai khối Đông Tây nữa. Còn Trung Cộng, thì ta đã biết họ vẫn có thiện cảm với chính quyền Ngô Đình Diệm, ngay từ khi vừa thành hình. Thủ tướng Trung Cộng Chu Ân Lai đã nhiều lần đề nghị lập bang giao giữa Nam Việt và Bắc Kinh. Nhưng dầu sao thì trong vấn đề này xin để Maneli có ý kiến:

Trong báo cáo tối mật ngày 10-7-63 Maneli nói hai bên muốn có thể đi tới một thỏa hiệp mà không có sự tham dự của các đại cường. Về phản ứng của Liên Xô, Maneli trích lời của ông đại sứ nói với Maneli răng, có lý do để nghi rằng người Việt họ muốn thu xếp riêng với nhau. Còn về phía Trung Quốc, thì qua cuộc tiếp xúc với sứ quan Trung Cộng ở Hà Nội, Maneli cho rằng Trung Cộng không biết gì về cuộc tiếp xúc giữa Saigon và Hà Nội. Nhưng Maneli lại thêm rằng, hoặc giả họ biết nhưng không chấp nhận. Rồi Maneli phê một câu làm lời kết luận của chương sách dài 20 trang về cuộc gặp gỡ giữa ông với ông Ngô Đình Nhu: Xét về mặt chính trị mà nói thì việc Hà Nội hành động mà không có sự chấp thuận của Bắc Kinh là điều có ý nghĩa nhất.

Hỏi: Điều này đối với tôi hơi khó tin. Theo tôi nghĩ, chẳng những Trung Cộng mà cả đàn em của ông Hồ cũng không thể chấp nhận cho ông ta tự ý thương lượng với chính quyền Miền Nam. Không biết ông có tin là ngoài hai bản di chúc ông Hồ để lại, được nhà cầm quyền Hà Nội công bố, còn có một bản di chúc ông ấy viết tay không? Trong bản di chúc này, mà người ta bảo đã đựoc giảo nghiệm tự dạng thì chắc chắn là của ông Hồ thật. Trong bản di chúc này ông Hồ có nói đến việc ông có một cô con gái với một người Pháp và về việc ông tính chuyện thương lượng với ông Ngô Đình Diệm, và vì vậy ông đã bị nhóm Lê Duẫn hiếu chiến hãm hại, từ đó về sau mất hết quyền hành.

Đáp: Tôi cũng có nghe nói đến bản di chúc viết tay này rồi cũng đi tìm đọc thì thấy không đáng tin lắm. Tôi cũng có hỏi mấy cựu cán bộ cao cấp Cộng Sản ở hải ngoại thì họ cũng nói có biết có một di chúc như vậy, nhưng văn phong không phải của ông Hồ. Theo tôi nghĩ, muốn kiểm chứng xem đây có phải là di chúc thật hay không, nên tìm người con gái của ông Hồ để hỏi cho ra lẽ. Nhưng tôi nghĩ, nếu bà ấy còn sống, nay cũng đã ngoài 90 rồi. Tiếc rằng những người đưa bản di chúc này ra trên báo, đã không trưng dẫn được xuất xứ đáng tin cậy. Vì vậy rất khó tin. Riêng chúng tôi vẫn nghĩ ông Hồ vẫn còn đầy đủ quyền lực vào những năm cuối đời. Trong cuốn Hồ Chí Minh nhận định tổng hợp chúng tôi đã để hẳn một chương để chứng minh điều đó.

Hỏi: Hiệp thưong từng đã là một cạm bẫy làm cho các đảng phái quốc gia hồi 1945 sa vào mà trở thành thân bại danh liệt, khiến đa số bị hại hay phải chạy trốn sang Tầu. Ông có nghĩ anh em ông Diệm có tài để không mắc bẫy không ?

Đáp: Ông Diệm đã không sa bẫy lúc ấy. Các ông Hùynh Thúc Kháng, Bùi Bằng Đoàn, Phan Kế Toại đều nghe lời dụ dỗ của ông Hồ ra hợp tác. Các đảng phái quốc gia như Việt Quốc, Việt Cách của các ông Nguyễn Tường Tam, Vũ Hồng Khanh, Nguyễn Hải Thần v.v... đều mắc bẫy tham gia chính phủ liên hiệp và nhận 70 ghế ở quốc hội mà không được bầu. Nhưng như tôi từng viết chỉ có ông Diệm không mắc bẫy. Chính Hồ Chí Minh đã mời ông Diệm giữ chức bộ trưởng Nội Vụ mà bị ông Diệm từ chối thẳng thừng, trong lúc đang ở trong tay sinh sát của ông Hồ. Đó là trước kia, lúc ông ở vào cái thế thập tử nhất sinh, hoàn toàn trong tay ông Hồ, mà ông còn không nhượng bộ để mắc bẫy. Còn bây giờ ông Diệm đã có một nửa nước phồn thịnh và hùng mạnh hơn ông Hồ. Nếu có hiệp thương là hiệp thương ở thế mạnh, thì sao lại phải sợ. Hơn nữa bất cứ một cuộc xung đột vũ trang hay chính trị nào cũng đều phải đi tới một cuộc thương thuyết để chấm dứt xung đột. Đặc biệt là cuộc xung đột giữa ý thức hệ CS một bên, và bên kia là thế giới tự do, cuộc xung đột bao trùm khắp hoàn vũ cũng đã kết thúc bằng một loạt những cuộc gặp gỡ, tiếp xúc và thương thuyết giữa các nhà lãnh đạo hai bên. Thì lúc ấy dù bên nào đi bước trước để mở đường cho một giải pháp chính trị cũng đều đáng hoan nghênh.

Tuy nhiên cũng phải thú thực rằng có nhiều người coi việc ông Hồ tặng ông Ngô Đình Diệm cành đào dịp xuân Qúy Mão (1963) cũng tương tự như Vương Dõan, trong truyện Tam Quốc, tặng cho Đổng Trác con hát ả đào Điêu Thuyền, khiến Lữ Bố vì ghen mà giết cha nuôi. Họ cho rằng cành đào tượng trưng và mở đầu cho những cuộc tiếp xúc giữa hai miển đã làm cho người Mỹ ra tay hạ ông Diệm. Nhưng riêng tôi không nghĩ thế.

Hỏi: Nhiều sử gia Mỹ cho rằng ông Nhu tiếp xúc với Bắc Việt là cố ý làm “săng ta“ với Mỹ, khi thấy áp lực của Mỹ quá nặng. Ông có nghĩ như vậy không?

Đáp: Nếu chỉ nhìn vào những diễn biến trong mấy tháng giữa năm 1963, thì suy đóan như thế cũng có lý. Nhưng thực ra người Mỹ đã muốn thay ông Diệm hay ít nhất cố làm áp lực để đưa ông Nhu ra ngoại quốc từ lâu trước đó. Và hai anh em Tổng Thống Diệm cũng đã có những toan tính về một kế hoạch hòa bình qua những cuộc tiếp xúc ngoại giao được bộc lộ từ năm 1962 trước kia rồi. Người Mỹ muốn hạ ông Diệm, không phải vì ông đàn áp Phật Giáo, cũng không phải vì ông định đi đến một giải pháp với Bắc Việt. Mà theo tôi nghĩ, lý do chính họ muốn hạ ông Diệm vì ông không đồng ý cho họ đem quân ồ ạt vào Việt Nam. Ông Diệm muốn dần dần tiến tới hiệp thương với Bắc Việt chỉ vì muốn tìm kiếm cho nhân dân Việt Nam một nền hòa bình, dù tạm thời và giới hạn chăng nữa, còn hơn là càng ngày càng dấn sâu vào một cuộc chiến mỗi lúc một thêm ác liệt. Nhất là khi mà số người ngoại quốc càng ngày càng gia tăng mãi, như từ 1962.