From: Robert Nguyen <nguyencuuhung@gmail.com>
Subject: Cuộc tàn sát đêm 8-5-1963 tại Đài Phát Thanh, Huế
To: thanhvien@vienbaoanh.com
Date: Wednesday, August 10, 2011, 10:25 PM


CUỘC THẢM SÁT VÀO ĐÊM 8-5-1963 TẠI ĐÀI PHÁT THANH, HUẾ

 

Theo đức Phật dạy: “ lấy từ bi, hỷ xả để đối xử với mọi người, mọi thúvật…” Thấm nhuần giáo lý đó nên mặc dù tận mắt chứng kiến biến cố thảmsát đêm 08-05-1963 tại Đài phát thanh, Huế tôi vẫn ấp ủ trong lòng nhưmột kỷ niệm cho riêng mình. Nhưng sau khi đọc một số sách xuất bản ởnước ngoài hoặc vài bài trên mạng lưới mới thấy rằng mình biết rõ câuchuyện mà không viết nó ra thì mang tội với bảy vong hồn đã ngả xuốngvì tiếng súng oan nghiệt, có lỗi với các gia đình nạn nhân và phản lạisự hy sinh cao cả của qúy Hòa Thượng, qúy Đại-đức, Tăng, Ni đã vị Phápthiêu thân để cảnh tỉnh gia đình độc tài họ Ngô cũng như có tội vớinhững thế hệ kế tiếp vì họ bị xuyên tạc bởi một số người vì vô tìnhhay cố ý đã bóp méo sự thật như Ông Nguyễn Lý Tưởng đã viết trên mạnglưới như sau: đêm đó Ông ta đứng ở trước trường văn khoa , đối diệnvới nhà thuốc tây của ông Lê Đình Phòng, ông ta không thấy có xe nàochạy vào đài phát thanh, rồi ông ta hỏi một câu: “ Xe tăng làm sao leolên lề để cán người?” Còn nơi trang 360 sách có tựa đề:” LÀM THỀ NÀOĐỂ GIẾT MỘT TỔNG THỐNG” thì ông Cao Thế Dung khảng định:”Chiếc xe cơgiới của Thiếu tá Sĩ tiến đến gần đài phát thanh khoảng năm mươi thướcthì có tiêng nổ lớn, rồi có tiếng nổ tiếp theo…”còn trong trang 182tác phẩm “NHỚ LẠI NHỮNG NGÀY Ở CẠNH TỔNG THỐNG NGÔ ĐÌNH DIỆM” của ôngNguyễn Hữu Duệ thì Thiếu Tá Đặng Sĩ kể lại là khi Đài phát thanh, Huế,bị tràn ngập thì ông ta có mặt ở đó. Ông ta không ra lệnh bắn, anh embinh sĩ không bắn nhưng có tiếng nổ làm chết và bị thương một sốngười… Vì vậy, sau nhiều ngày đắn đo suy nghĩ , tôi quyết định phải viết rasự thật. Câu chuyện được diễn biến như sau: Hằng năm cứ vào những ngày giữa tháng tư, lác đác vài hoa phượngnhoẽn miệng cười để chào đón ánh nắng như thiêu như đốt của đất ThầnKinh. Người người, nhà nhà ở thành phố Huế, nô nức, rộn ràng chuẩn bịvật liệu như tre, lá bòng bong, các loại hoa như lây ơn, hoa huệ, hoasen, hoa mẫu đơn nhất là hoa sứ được kết lại thành từng chuỗi để trangtrí cho xe hoa, kỳ đài ở các Chùa, các công viên, cổng tam quan trướccác hẽm nối dài với các đường chính. Người ta dán những cây cờ ngũsắc, những lồng đèn bánh ú, ngôi sao, những bông sen, sườn bằng trevới những mảnh giấy khéo đến nổi như những đóa hoa thật. Không khítưng bừng ấy bỗng dưng khựng lại vì vào chiều ngày mùng sáu tháng năm,có một công điện được gởi đi từ Phủ Tổng Thống đến các Tỉnh với nộidung là cấm treo cờ Phật Giáo trong ngày Đản sanh. Người ta xôn xao, bàn tán, không ngớt. Kẻ lắc đầu, người đưa hai taytỏ vẽ thất vọng! Sự kỳ thị cuả gia đình ông Diệm đối với Phật Giáokhông phải là lần đầu tiên, nội cái việc chín năm làm Tổng Thống, ÔngDiệm vẫn duy trì cái đạo dụ cắt cớ số mười của Pháp, ban hành ngày sáutháng tám năm một nghìn chin trăm năm mươi, đặt Phật Giáo ngang hàngvới các hiệp hội khác, như hiệp hội thương mại, hiệp hội thể thao… cònThiên Chúa Giáo thì được xem như một tôn giáo. Thật là ngạo mạn, khôngđắc nhân tâm chút nào cả! Trong khi đó hơn tám mươi phần trăm ngườiViệt Nam theo Phật Giáo. Đạo Phật không khắc khe, bắt buộc phải đếnChùa hằng tuần, hằng tháng mới là Phật Tử. Có nhiều người cả đời khôngbao giờ đến Chùa, hoặc chưa một lần quy y nhưng họ tự coi mình là conPhật . Vì vậy khi cha, mẹ hoặc người thân qua đời, họ không mời ôngMục Sư, ông Linh Mục đến làm lễ mà họ mời qúy Đại Đức, Thượng Tọa đếncầu siêu, niệm Phật.Trong những năm vừa qua, trong dân gian đã thì thầm:- Theo đạo có gạo mà ăn.Đạo ở đây ám chỉ Thiên Chúa Giáo. Hoặc muốn thăng quan tiến chức thìcần phải có:- C,C.Ám chỉ Cần Lao, Công Giáo hoặc muốn khỏi nghi ngờ là Việt Cọng thìchịu khó rửa tội theo Chúa v…v…Nhưng lần này quá lộ liễu, trắng trợn!vì trước đó một tháng, ngày lễ Kim khánh, nhậm chức Linh Mục của ôngNgô Đình Thục, anh ruột của ông Diệm, thì cờ Thiên Chúa Giáo, cờVa-Ti-Căn được treo ngập đường thành phố. Trong khi đó giáo dân chỉchiếm không quá mười phần trăm! Từng nhóm năm, nhóm ba tụ họp thảo luận, thì thầm bàn tán…Chiều ngày bảy tháng năm, vài Cảnh Sát quá hăng say đã vào vài tư gia,kỳ môn buộc gỡ cờ Phật Giáo xuống. Điều này được chuyển nhanh đến ChùaTứ Đàm. Thấy vậy, Tổng Hội Phật Giáo Việt Nam nhóm họp khẩn cấp, đồngthời đề cử hai vị thiền sư Tịnh Khiết và Giác Nhiên lãnh đạo một pháiđoàn Phật Giáo tới ngay tư dinh của Tỉnh Trưởng tỉnh Thừa Thiên. Ngheđược tin này, một số đồng bào Phật Tử, khoảng bốn năm ngàn người rũnhau đến tòa Hành Chánh Tỉnh, trương biểu ngữ để phản đối chính quyền.Ông tỉnh Trưởng Nguyễn Văn Đẳng thấy tình hình quá căng thẳng bèntuyên bố:- Cảnh Sát đã làm sai thượng lệnh. Cờ Phật Giáo được treo như mọi năm.Mọi người giải tán. Đêm đó ông cho xe phóng thanh đi khắp thành phố đểphổ biến lệnh này.Sáng ngày tám tháng năm, lúc sáu giờ ba mươi như thường lệ, đoàn rướcPhật do các khuôn hội, các Gia Đình Phật Tử tổ chức tuần tự diễn hànhtừ Chùa Diệu Đế qua các đường phố Bạch Đằng, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi,dốc Nam Giao, rồi đến Từ Đàm, hơi trể, vì quý Thầy phải ngừng lại dọcđường để tịch thu một số biểu ngữ tự phát trương lên.Khi đoàn rước Phật vào khuôn viên Chùa Từ Đàm thì có rất nhiều biểungữ lại được căng ra:- Phật Giáo đồ nhất trí bảo vệ chánh pháp dù phải hy sinh- Yêu cầu chính phủ thi hành chính sách bình đẳng tôn giáo- Chúng tôi không từ chối một hy sinh nào- Phản đối chính sách bất công gian ác- Đã đến lúc chúng tôi bắt buộc tranh đấu cho chủ trương bình đẳng tôn giáo…Trước khi hành lễ Thượng Tọa Trí Quang với giọng nói sắc bén lần lượcđọc và phân tích rõ ràng, mạch lạc hết các biểu ngữ và cho rằng đây lànguyện vọng chính đáng của đại đa số dân chúng. Buổi Lễ chấm dứt vàokhoảng mười hai giờ trưa cùng ngày trong bình yên.Tôi trở về Chùa Pháp Hoa để dùng cơm trưa và thân mật chuyện trò vớihai anh con ông bác ruột cùng lứa tuổi với tôi đang tu hành ở đó.Thờigian qua mau, khoảng sáu giờ chiều tôi bách bộ dọc theo dốc Nam Giao,Trường luật, tòa Đại Biểu Chính Phủ, nơi đây có một nhóm người đang tụtập, tôi hỏi thăm thì được biết họ xin gặp Ông Đại Biểu Chính phủ đểchất vấn? Không bận lòng, tôi tiếp tục tiến bước với nhiều người vềcầu Tràng Tiền. Đến hông trường Đại Học Văn Khoa, cạnh Đài phát thanh,Huế, có nhiều đám đông đang tụ họp, nói chuyện với nhau. Vì hiếu kỳ,tôi dừng lại và hỏi một bác lớn tuổi:- Thưa bác người ta đứng ở đây làm gì mà đông dữ vậy?- Đợi đài cho truyền thanh lại buổi lễ sáng nay ở Chùa Từ Đàm.Trời càng về chiều, lượng người càng đông, lên đến hàng ngàn người. Họđứng chật hết lề đường Lê Lợi-phía Đại Học Văn Khoa cũng như phiá sânĐài Phát Thanh, múi cầu Trường Tiền, đường về Đập Đá, trong trật tự vàđặc biệt lộ trình giao thông Lê Lợi, Duy Tân không bế tắt. Vì nhỏ, hơnnữa muốn nhìn rõ hết cả khu vực nên tôi đã lên đứng trên thềm nhà củacái Via răn đa lộ thiên, của Đài phát Thanh cao chừng năm, sáu tấc cónhiều tầng cấp để đi lên.Trời đã tối mà buổi phát thanh vẫn chưa bắt đầu. Nhân viên Đài chobiết vì lý do kỷ thuật, xin đồng bào chịu khó chờ đợi. Nghe lời nóidịu dàng cũng như có phần hợp lý nên đồng bào Phật Tử cảm thông.Đến quá tám giờ vẫn luận điệu trên, đồng bào bắt đầu nghi ngờ và bấtmản nhưng vẫn kiên nhẫn đứng đợi trong trật tự. Một thanh niên tăngquá nhiệt tình đã leo lên giàn hoa trước Đài để phất qua, phất lại lácờ Phật Giáo, có nhiều tràng vỗ tay hưởng ứng. Bỗng tiếng thông báo từngoài cổng vọng vào:- Thượng Toạ đã đến với chúng ta, mời đồng bào nhường chỗ.Thế là mọi người giãn ra tạo thành một lối đi danh dự để tiếp đónngười. Thượng Tọa tiến vào Đài Phát Thanh, có lẽ để nói chuyện với ôngNgô Danh, giám đốc Đài.Sau chừng mười lăm phút thì ông Tỉnh Trưởng cũng xuất hiện, ông lenlỏi gữa đám đông để váo đài. Với tuổi mười lăm nhỏ dại, tôi đã sosánh:- Ông Tỉnh Trưởng nhỏ hơn ông Thượng Tọa?Thình lình một đoàn xe chửa lửa xuất hiện, đứng ngoài khuôn viên, dùngvòi rồng phun nước vào đám đông làm mọi người ướt như chuột rớt xuốngsông, hầu mong giải tán. Có một vài thanh niên có máu tiếu lâm đã lalên:- Trời đang nóng, chính quyền cho xe đến bơm nước, mát quá, mát quá!Cám ơn chính quyền.Mọi người hưởng ứng cười vang. Thấy đám đông vẫn đứng nguyên tại chỗ.Đoàn xe cứu hỏa từ từ rút đi.Nửa giờ sau, vào khoảng chin giờ, thình lình một đoàn xe khác từ đườngDuy Tân chạy đến. Một xe ô-tô-lăng-đê đã cán cổng bằng gỗ, sơn màu đỏđậm rồi từ từ tiến vào sân đài, mặt bắng sân đài cao bằng mặt bằng củađường Lê Lợi. Mọi người xô đẩy, chen lấn nhau vì sợ xe cán. Đến giữasân, xe ngừng lại cách thềm nhà chừng năm mươi mét, thình lình có batiếng súng nhỏ, phát ra từ xe, rồi đến một tiếng nổ lớn long trời lỡđất và những tràng súng máy liên thanh, bắn chỉ thiên hướng về Kỳ đàiPhu Vân Lâu, thỉnh thoảng có những viên đạn lửa đỏ lòm nổ trên không.Sau này vào quân ngũ tôi mới biết đó là tiếng nổ của đại liên ba mươi.Lúc này dưới sân mới hỗn loạn. Tiếng khóc la thảm thiết nổi lên. Cóvài người chạy lên lay cái cửa sổ trước mặt tôi, cầu cứu:- Thượng Tọa ơi! Cứu đồng bào với; chết và bị thương nhiều quá!Người ta xô đẩy, chen lấn nhau. Nhiều người chạy ra chân cầu TràngTiền, một đám đông ùa về hiên trường Đại Học. Số còn lại gần xe cótiếng nổ thì dẫm lên nhau chạy lui về sau Đài, nơi đây có một bứctường gạch cao chừng một mét hai, ngăn cách với một công viên. Tôiphải trèo lên, té xuống hai ba lần mới vượt qua được bức tường đó. Lạitiếng la, tiếng khóc nổi lên vì người chạy sau nhảy lên đầu kẻ chạytrước. Ra khỏi công viên, tôi trực chỉ về hướng tòa Tỉnh, rồi cặp hôngtrường Bình Minh, rẽ trái đi theo con đường song song với đường LêLợi, trở về lại trường Đại Học Văn Khoa, đến múi cầu Trường Tiền thìdừng lại. Hằng ngàn người tụ họp ở đây, đường về trường Kiểu Mẫu, khúcđường Duy Tân hướng về khách sạn Thuận Hóa, trên cầu Trường Tiền. Mộtcuộc biểu tình tự phát được nổ ra, rầm rộ diễn qua các đại lộ: TrầnHưng Đạo, Huỳnh Thúc Kháng, đến cửa Đông Ba thì trở lại đường Phan BộiChâu. Khí thế như sôi lên sùng sục. Cuộc biểu tình tưởng như kéo dàisuốt đêm. Thành phố như thức dậy. Uất ức, đau thương.Bỗng một chiếc xe của Ty Thông tin Thừa Thiên xuất hiện, ông TỉnhTrửơng Nguyễn Văn Đẳng thì ngồi, một ông sư đứng bên, trên tay cầm cái mi cờ rô, với giọng nói lanh lảnh:- Tôi là Thượng Toạ Thích Trí Quang đang kêu gọi đồng bào Phật tử đây, mong đồng bào giải tán, trở về với gia đình.Lời kêu gọi lập đi, lập lại nhiều lần, tuy đơn giản, không hù doạ,không răn đe nhưng như có một ma lực thu hút lòng hưởng ứng của mọingười. Đoàn biểu tình từ từ giải tán, trả lại sự yên tỉnh muôn thuởcho xứ Huế mộng mơ.Ngày hôm sau nghe đài và đọc báo mới biết vụ nổ tối hôm qua tại ĐàiPhát Thanh đã gây cho bảy người chết và nhiều người bị thương.

California,

ngày 10 tháng 8 năm 2011

Tâm Hòa