Ăn hối lộ là chuyện bình thường đối với các quan chức tại Trung quốc từ xưa đến nay. Nhỏ ăn theo đường nhỏ, lớn ăn theo đường lớn. Từ Cảnh sát giao thông bậc „quèn“ nhất cũng kiếm cách chận đường người lái xe để ăn tiền „mãi lộ“ hoặc  cô giáo lớp một cũng tìm cách „moi“ tiền phụ huynh học sinh để kiếm sống cho đến những quan chức cấp cao trong đảng trắng trợn thu tóm tiền của nhà nước mỗi lần hàng trăm triệu Dollar. Một bộ phận dễ dàng kiếm tiền nhất trong hệ thống nhà cầm quyền Trung quốc là các cơ quan làm việc trực tiếp với các công ty ngoại quốc muốn hợp tác buôn bán, đầu tư sản xuất tại đây. Tiền „lót tay“ để được giấy phép, dễ dàng hoặc được giúp đỡ chỉ dẫn cần thiết là điều kiện không thể nào tránh được.  

Tờ Financial Times tại Anh quốc công bố kết quả một công trình nghiên cứu của Ngân Hàng Trung Ương Trung quốc  dày 67 trang được phổ biến mật trong nội bộ giới lãnh đạo Trung quốc được thực hiện vào tháng tám năm 2008 cho thấy, chưa đầy trong vòng 20 năm quan chức nhà nước Trung quốc đã tuồn lén lút ra nước ngoài 120 tỷ Dollar Mỹ. Công trình nghiên cứu cũng cho thấy có từ 16.000 đến 18.000 quan chức chính phủ cũng như nhân viên các công ty nhà nước đã „hạ cánh an toàn“ ra nước ngoài hoặc bổng nhiên mất tích sau khi đã „cuỗm“  nhà nước một số tiền lớn.

Nhìn về Việt nam người ta cũng thấy những trường hợp tương tự. Theo bản tin của AFP, vào ngày  18.06.2011, Interpol đã phát hai lệnh truy nã hai quan chức là ông Hồ Ngọc Tùng nguyên Tổng giám đốc tài chính của tập đoàn Vinashin và Giang Kim Đạt trưởng phòng kinh doanh công ty vận tải viễn dương, một chi nhánh của Vinashin. Hai người này thuộc nhóm 10 cựu lãnh đạo và viên chức cao cấp của tập đoàn đóng tàu Vinashin bị truy tố về tội tham ô và biển thủ ngân sách. Ông Giang Kim Đạt ra nước ngoài trước khi bị khởi tố còn ông Hồ Ngọc Tùng xuất ngoại sau đó với lý do đi trị bệnh nhưng không thấy về.

Những quan chức cao cấp của Trung quốc „ôm“ số tiền tham nhũng lớn thường „hạ cánh“ xuống các nước kỹ nghệ như Mỹ, Canada hoặc Úc còm đám cán bộ hàng thấp thì chạy sang các nước trong khu vực chung quanh như Nga hoặc Thái Lan. Trong khi đó, Hồng Kông lại được dùng như là „bệ phóng“ để bay vào các nước thuộc khối thịnh vượng chung (Commonwealth). Một số không nhỏ quan chức tham nhũng thời gian đầu thường trốn ẩn núp tại các nước thuộc Phi châu, châu Mỹ La Tanh hay tại Đông âu để làm giấy tờ giả hầu có thể nhập vào các nước tại phương Tây.

Số quan chức tham nhũng có trăm mưu ngàn kế để chuyển tiền ra ngoại quốc. Phần đông họ thường dùng con đường chuyển ngân vào các chương mục được lập sẵn tại các ngân hàng ở các nước kỹ nghệ. Một trong phương cách hợp pháp là các quan chức cho con cái đi du học nước ngoài. Con cái của họ lập nên chương mục để giúp cha mẹ chúng chuyển tiền ra ngoài dưới danh nghĩa nuôi con ăn học. Một số quan chức lại chuyển lậu sang các sòng bài Casino tại khu hành chánh đặc biệt Macao. Một số đem tiền ra đầu tư ở nước ngoài bất kể lời lỗ. Đây cũng là một trong những lý do để người dân tại các nước phương Tây thường đặt câu hỏi về các nhà hàng Tàu sang trọng được lập nên như nấm mà khách hàng thì lại vắng bóng? Một cách trắng trợn khác cũng thường được quan chức dùng đến là vượt biên giới với những túi xách chứa đầy tiền.

Cuộc chiến chống tham nhũng tại Trung quốc chẳng khác gì một trò đùa giữa mèo và chuột. Do cơ chế nhà nước và đảng tạo cơ hội, mở cửa để tham nhũng hối lộ ngày càng phát triễn xâm nhập vọi mọi tầng lớp thì thi thoảng chủ tịnh Hồ Cẩm Đào cùng một vài lãnh đạo khác hô hào lớn tiếng quyết tâm diệt tham nhũng. Mỗi chiến dịch chống tham nhũng được tung ra đều có một hoặc hai „con dê tế thần“ bị đem ra xử bắn nhằm trấn an dư luận, tránh bạo loạn do bất mãn cũng như để tô son lại tiếng chính danh cho Đảng Cộng Sản. Bộ sậu đảng Cộng Sản Trung quốc cũng vừa đưa ra 52 nguyên tắc đạo đức dành cho 70 triệu đảng viên của mình như đã từng „đánh trống khai trương“ những quy định tương tự vào năm 1979. Báo chí trong nước đồng loạt ca tụng những nguyên tắc do đảng đề ra như đảng viên không được  phép nhận tiền hay phẩm vật, không được lợi dụng ảnh hưởng của mình để mưu lợi cho cá nhân, gia đình, bạn bè v.v… Khi khoa trương quảng cáo cho 52 nguyên tắc sống đạo đức dành cho người đảng viên, đảng lại càng lộ rõ thế bị động khi không giãi quyết được vấn nạn tham nhũng nay đã trở thành u nhọt ác tính. 

Phương Tôn

Tháng 6.2011