---o0o---
Bài học vĩ
đại:
Khiêu vũ với Trịnh Phương
David Feith, Wall Street Journal 25/9/2009
Trong kỷ nguyên tài chính toàn cầu
này, Mỹ và Trung Quốc có nhiều quyền lợi chung về thương
mại và nợ nần. Tuy nhiên tính cách cốt lơi của một quốc
gia được thể hiện không phải qua hoàn cảnh kinh tế, mà
qua sự tôn trọng nhân quyền. Trong lĩnh vực này Mỹ và
Trung Quốc ít có điểm ǵ chung , như câu chuyện bi hùng
của Trịnh Phương (Zheng Fang) cho thấy.
Năm 1989 ông Phương là một trong cả
trăm ngàn người Trung Quốc tràn ngập Quảng trường Thiên
An Môn ở Bắc Kinh để biểu t́nh đ̣i quyền dân chủ. Lúc đó
ông là đảng viên và là sinh viên trường Đại học Thể thao
Bắc Kinh, đồng thời cũng là vận động viên chạy nước rút
loại giỏi. Nhưng v́ tham gia biểu t́nh ôn ḥa, ông đă
trở thành kẻ thù của nhà nước.
Khi chính quyền ra lệnh cho quân đội trấn áp, Giải phóng
quân Nhân dân đă sát hại và gây tàn phế cho hàng ngàn
sinh viên tay không. Ông Phương là một tr ong những sinh
viên này. Ngày 4 tháng Sáu năm 1989 ông bị xe tăng cán
khi cùng với các sinh viên khác cố thoát khỏi quảng
trường. Ông sống sót nhưng hai chân bị nghiến nát. Chân
trái bị cưa dưới đầu gối, c̣n chân phải bị cưa ở giữa
bắp đùi.
Đôi chân của ông Trịnh Phương bị xe tăng nghiền nát.
Những sinh viên bị chiến xa cán chết, xác nằm la liệt
bên đường.
Ngay sau đó, các viên chức Trung Quốc bắt đầu gây áp lực
buộc ông Phương phải “thừa nhận” rằng ông bị tàn phế là
do một tai nạn giao thông đơn thuần.
Ông từ chối, ngay cả khi chính quyền không cấp bằng đại
học cho ông khiến ông khó t́m việc. Thay v́ nản ḷng,
ông quyết tâm phải giỏi trở lại tr ong thể thao.
Từ một kẻ tàn phế phải ngồi trên xe lăn, ông trở thành
vận động viên vô địch về ném đĩa và phóng lao, phá hai
kỷ lục châu Á tr ong cuộc tranh tài thể thao dành cho
người khuyết tật toàn Trung Quốc năm 1992. Ông lọt vào
cuộc tranh tài thể thao dành cho người khuyết tật Nam
Thái B́nh Dương và Viễn Đông và chấp nhận điều yêu cầu
của chính quyền là ông không được hé lộ với phóng viên
về đôi chân của ông.
Nhưng vào trước cuộc tranh tài này, rơ ràng do sợ rằng
thế giới phát giác ra nguyên nhân sự tàn phế của ông,
các viên chức Trung Quốc đă cấm ông thi đấu. Rồi từ đó
ông không bao giờ được mời tham gia vào một cuộc tranh
tài thể thao nào nữa.
Trở về tỉnh Hải Nam, ban đầu ông Phương làm việc cho văn
pḥng địa ốc nhưng rồi phải xoay sang ngồi bán thuốc lá
và nước giải khát bên đường. Tr ong thời gian này ông
cũng liên lạc với các cơ quan truyền thông nước ngoài để
phát biểu về vụ thảm sát Thiên An Môn và về mưu toan của
chính quyền nhằm che đậy vụ tai tiếng này.
Chẳng bao lâu sau ông thường xuyên bị quấy rầy. Người
yêu của ông, rơ ràng bị Cục An ninh Trung Quốc gây áp
lực, đă bỏ ông. Điện thoại nhà ông bị cắt thường xuyên,
đôi lúc bị cắt ngang khi ông đang trả lời phỏng vấn của
các cơ quan truyền thông nước ngoài như đài Tiếng nói
Hoa Kỳ. Năm 1999, đang trên đường lên Bắc Kinh t́m việc
làm, ông bị công an chặn lại ở một nhà ga, bắt giữ cả
tuần lễ, rồi cảnh cáo không được rời nơi cư trú nếu
không được phép.
Nhưng
ông Phương vẫn tiếp tục bày tỏ ư kiến của ḿnh không dè
dặt. Năm 2001 ông nói với tờ New York Times:
“Tr ong tương lai gần,
rất có thể chính quyền sẽ không đảo ngược quan điểm của
họ về vụ ngày 4 tháng Sáu. Có thể họ bắt đầu từ từ, như
nói rằng sử dụng xe tăng là sai lầm.”
Với lư lịch như vậy, thật là kinh ngạc khi chính quyền
Trung Quốc cấp hộ chiếu cho ông Phương vào tháng Tám năm
2008. Có lẽ họ nghĩ rằng cho ông ra định cư ở nuớc ngoài
sẽ chẳng quan trọng ǵ đối với bất kỳ ai ngoài ông.
Họ đă lầm. Ông Phương đến Mỹ nhập cư vào tháng Hai vừa
qua, và chờ đón ông là các nhà hoạt động nhân quyền,
đứng đầu là ông Chu Ph ong Tỏa (Zhou Fengsuo), người đă
từng là sinh viên Thiên An Môn hiện sống ở San
Francisco; bà Sài Linh (Chai Ling), từng là một lănh đạo
của các cuộc biểu t́nh sinh viên Thiên An Môn sống ở
Boston; và ông Michael Horowitz, thành viên của Viện
Nghiên cứu Hudson của Washington.
Giờ đây họ công bố câu chuyện của ông và giúp ông giành
lại những ǵ chính quyền Trung Quốc đă cướp đi của ông
cách đây 20 năm, đó là khả năng đi lại. Nhờ các bác sĩ
và các chuyên gia làm việc miễn phí, ông Phương đang
điều trị vật lư trị liệu ở bệnh viện phục hồi chức năng
Adventist ở Maryland. Ông đang tập đi lại bằng đôi chân
giả kỹ thuật cao do công ty Ossur thân tặng (công ty này
cũng chế tạo chân tay giả cho thương binh Mỹ).
Ngày 7 tháng 10 tới, ông Phương dự kiến sẽ khiêu vũ lần
đầu tiên tr ong đời với vợ ở thủ đô Washington. Dịp này
sẽ có sự tham dự của các vị dân cử tr ong Quốc hội Mỹ và
sẽ được đưa lên YouTube. Khi ông khiêu vũ, người xem
trên khắp toàn cầu
“sẽ so sánh giữa hai hệ
thống, giữa số phận của ông ở Trung Quốc và số phận của
ông ở thể chế dân chủ,” ông Dương Kiến Lợi
(Yang Jianli), người từng là sinh viên Thiên An Môn, và
đă bị tù từ năm 2002 đến 2007, nói với tôi.
Bà
Linh nhận xét với tôi là dịp khiêu vũ này của ông Phương
“sẽ phát đi một thông
điệp rất hùng hồn cho bao người đang đấu tranh tại Trung
Quốc rằng họ không bị lăng quên.”
Một thông điệp như thế hiện nay đang rất cần, khi mà
chính phủ Mỹ đang hạ thấp tầm quan trọng của nhân quyền.
Bộ trưởng Ngoại giao Hillary Clinton tuyên bố vào tháng
Hai rằng vấn đề nhân quyền “không thể ảnh hưởng” đến sự
hợp tác Mỹ – Trung Quốc về kinh tế và về thay đổi khí
hậu. Các viên chức cấp cao Mỹ cũng từ chối công khai gặp
Đức Dalai Lama, người đại diện cho dân tộc thiểu số Tây
Tạng bị đau khổ triền miên tại Trung Quốc.
Bây giờ bà Clinton có một cơ hội để chứng tỏ rằng bà
không hoàn toàn quên về nhân quyền: bà hăy mời ông
Phương khiêu vũ lần thứ hai tr ong đời ông cùng với bà.
David
Feith là trợ lư biên tập tạp chí Foreign Affairs.
Trần Quốc
Việt dịch
---o0o---
Dancing With Fang Zheng
The
sprinter’s legs were crushed by a tank at Tiananmen.
By DAVID FEITH
In this era of global finance the
United States and China have common interests regarding
trade and debt. However, the essential character of a
state is revealed not in its economic circumstances, but
in its respect for human rights. In this field the U.S.
and China have little in common—as illustrated by the
harrowing and heroic story of Fang Zheng.
In 1989, Mr. Fang was am ong the
100,000 Chinese who flooded into Beijing ’s Tiananmen
Square to demonstrate for democratic rights. He was then
a Communist Party member, a student studying at Beijing
College of Physical Science, and an accomplished
sprinter. But by joining the peaceful protests, he
became an enemy of the state.
When the government ordered a
military crackdown, the People’s Liberation Army killed
or mai med thousands of unarmed students. Mr. Fang was
one of them. On June 4, 1989, he was run over by a tank
as he and other students retreated from the square. He
survived, but both of his legs were crushed. His left
leg was amputated below the knee, and his right leg at
mid-thigh.
Immediately, Chinese officials began
pressuring Mr. Fang to "admit" that his injuries were
caused by a mere road accident.
He refused, even when the government
denied him his college degree, which made it difficult
to find work. Instead, he resolved to excel again
athletically.
From a wheelchair, he became a
champion in discus and javelin, breaking two Asian
records at the 1992 All-China Disabled Athletic Games.
He qualified for the 1994 Far East and South Pacific
Disabled Games and accepted the government’s demand that
he not speak with journalists about his legs.
But on the eve of the Games,
evidently fearing that the origin of his injuries would
become known, Chinese officials banned Mr. Fang from
competing. He was never invited to participate in
athletics again.
Back in Hainan Province Mr. Fang
worked first in a real estate office and then selling
cigarettes and soda at a roadside stand. He also reached
out to foreign media to speak about the Tiananmen
massacre and the government’s efforts to cover it up.
Soon he found himself regularly
harassed. His girlfriend—apparently under pressure from
China ’s National Security Bureau—left him. His phone
line was often cut, sometimes while he was on the phone
with media outlets, such as Voice of America. In 1999,
while traveling to Beijing to seek work, he was stopped
at a train station by police, detained for a week, and
told he could not leave his town without permission.
Yet Mr. Fang continued to speak out.
In 2001, he told the New York Times, "It isn’t very
likely that the government will reverse its position on
June 4 anytime soon. Maybe they will start in some
gradual way, like by saying that using tanks was a
mistake."
Given this record, it is amazing that
in August 2008 the Chinese government issued Mr. Fang a
passport. Perhaps Chinese officials thought that his
emigration would be of little consequence to anyone
other than Mr. Fang.
They were wr ong . Mr. Fang
immigrated in February to the U.S., where human rights
activists—led by Fengsuo Zhou, a Tiananmen veteran
living in San Francisco; Ling Chai, who was a leader of
the Tiananmen student demonstrations and lives in
Boston; and Michael Horowitz, a fellow at Washington’s
Hudson Institute—were waiting for him.
They are now publicizing his story
and helping him get back what the Chinese government
took from him 20 years ago—his ability to walk. Aided by
doctors and specialists working pro bono, this month Mr.
Fang is undergoing physical therapy at Adventist
Rehabilitation Hospital in Maryland . He is learning to
walk with high-tech prosthetics legs donated by the
Ossur Corporation (which also engineers prosthetics for
injured American soldiers).
On Oct. 7, Mr. Fang plans to dance
with his wife for the first time, at a Washington , D.C.
, event to be attended by members of C ong ress and
broadcast on YouTube. When he does, viewers across the
globe "will make a comparison between two
systems—between his fortune in China and his fortune in
democracy," Yang Jianli, a Tiananmen veteran who was
imprisoned in China from 2002 to 2007, told me.
Mr. Fang’s dance, Ms. Ling told me,
"will send such a powerful message to struggling people
in China —that they have not been forgotten."
Such a message is especially needed
today, when the U.S. government is downplaying the
importance of human rights. Secretary of State Hillary
Clinton said in February that human rights issues "can’t
interfere" with U.S.-China cooperation on economics and
climate change. Senior U.S. officials are also refusing
to meet publicly with the Dalai Lama, who represents
China ’s l ong -suffering Tibetan minority.
Now Mrs. Clinton has an opportunity
to show that she hasn’t completely forgotten about human
rights—by requesting to have Mr. Fang’s second dance.
Mr. Feith is assistant editor of
Foreign Affairs.
abc |
