|
Cuộc Di Tản Đầy Máu và Nước Mắt
Đại Tá Trịnh
Tiếu
Không phải
măi hai ngày sau người Mỹ mới biết lư do đằng sau vụ di tản
rút quân bỏ miền Trung. Vào buổi tối ngày 17.3.1975, tại bữa
cơm đăi một số Viên Chức cao cấp Mỹ và Việt Nam tại nhà ông
Thomas Polgar, Trưởng CIA, ở Sài G̣n, Tướng Đặng Văn Quang
Cố Vấn An Ninh của Tổng Thống Thiệu, đă lật trang sử khi
giải thích quyết định của ông Thiệu. Rất giống người Nga
tiêu diệt đội quân của Nă Phá Luân vào năm 1812 bằng cách bỏ
đất để câu giờ hầu chấn chỉnh tổ chức quật ngược thế cờ,
Tướng Quang cho rằng quyết định của ông Thiệu đi theo chiến
lược đó sẽ đánh bại quân Bắc Việt. Tướng Quang nói ‘’Có thể
mùa mưa sẽ giúp chúng tôi như thể Đại Tướng mùa Đông đă giúp
người Nga’’.
Tại Cao Nguyên Trung Phần, dân chúng không chờ giải thích.
Họ thấy rơ quá rồi nên tự lo lấy.Khi quân Bắc Việt pháo kích
Kontum, con đường dẫn xuống Pleiku tràn ngập dân di tản chạy
trốn pháo kích. Trong khi các Đơn Vị Quân Lực Việt Nam Cộng
Ḥa bắt đầu rời các vị trí ở Pleiku và các phi cơ vận tải
bay lên bay xuống phi trường suốt ngày đêm, người dân biết
ngay đến lúc chạy theo Quân Đội.
Vào đêm Chủ Nhật, một đoàn xe vận tải dài tḥng âm thầm rời
khỏi Pleiku từng cái một đèn sáng choang. Phóng viên Nguyễn
Tư nghĩ nó ‘’giống như một đoàn xe đi chơi cuối tuần trở về
nhà’’. Phía sau, những tiếng nổ lớn phát ra từ các kho đạn
bị phá và bầu trời đen nghịt khói từ các bồn xăng đốt cháy.
Trong khi đoàn xe tiến về hướng Nam tung lên những đám bụi
đỏ mờ mịt, từng đoàn người dân đi bộ dài như rắn ḅ hai bên
Đường Quốc Lộ song song với đoàn quân xa. Một vị Nữ Tu Công
Giáo nhớ lại ‘’trẻ thơ và trẻ em được chất lên xe ḅ và
người kéo đi. Mọi người đều hoảng hốt. Người ta cố thuê mướn
xe bằng mọi giá’’. Trong ba ngày 16, 17, 18, tháng ba, cuộc
di tản di chuyển êm thắm khỏi Pleiku và giữa các đoàn quân
xa là hàng trăm dân sự đi theo cuộc di tản. Và cũng từ đó
bắt đầu một đoàn công voa di tản đầy máu và nước mắt.
Đi được nửa đường tiến ra Duyên Hải, đoàn xe bị khựng lại để
cho Công Binh Quân Đoàn II cố làm xong chiếc cầu nổi ngang
qua sông Ea Pa cách đèo Cheo Reo (Phú bổn) vài cây số. Tướng
Phạm Văn Phú tiên liệu hai ngày sẽ sửa xong con Đường số 7
nhưng măi ba ngày vẫn chưa sửa xong cây cầu. Đến chiều tối
ngày 18.3, xe cộ và lính tráng đă đi được ba ngày và một đám
dân tỵ nạn khổng lồ bị khựng lại dọc theo con đường và dồn
cục tạm nghỉ ở chung quanh châu thành Tỉnh Phú Bổn. Cái châu
thành nhỏ bé cheo leo này làm sao cung cấp đủ nhu cầu cho
đoàn di tản này, nhiều người bỏ nhà ra đi chỉ có bộ đồ trên
người.
V́ hoảng sợ, địch đe dọa phía sau, đói khát và có những băng
lính không c̣n Cấp Chỉ Huy nữa sanh đạo tặc, đoàn người đ̣i
cứ tiến đi không cần biết hậu quả ra sao. Trước t́nh thế hỗn
quân hỗn quan này, các giới chức lănh đạo không thể nào
thuyết phục dân chúng và điều động xe cộ vũ khí thành một
pḥng tuyến pḥng thủ. Và y như xảy ra khi quân Đức bao vây
khóa chặt Paris năm 1940, dân châu thành cũng chạy trốn, làm
tắc nghẽn mọi con đường, Quân Đội không thể nào di chuyển để
bảo vệ họ trước kẻ địch. T́nh h́nh đe dọa hỗn loạn. Cần phải
có những bàn tay tổ chức. Nhưng Tướng Lê Duy Tất vẫn c̣n ở
Pleiku với đoàn hậu vệ Biệt Động Quân, trong khi Đại Tá Lư
bị kẹt ở giữa đoàn xe, đă phải bỏ xe đi bộ đến Bộ Chỉ Huy ở
Cheo Reo.
Khi Quân Lực Việt Nam Cộng Ḥa bắt đầu di chuyển xuống Quốc
Lộ số 7, Tướng cộng sản Văn tiến Dũng cũng đă bị đánh lừa
theo kế hoạch của Tướng Phú. Trước khi khởi sự chiến dịch
275, Dũng đă chỉ vẽ nhiều lần cho tư lệnh sư đoàn 320 về
những con Đường Quân Lực Việt Nam Cộng Ḥa không thể nào
dùng nó như là lối thoát sau cùng. Tuy nhiên, sau khi nghe
tin Tây Phương nói dân chúng đang bỏ Pleiku, các chuyến bay
từ Pleiku về Nha Trang tấp nập và Hà Nội đánh tín hiệu ngày
16.3 báo cho biết Bộ Tư Lệnh Quân Đoàn II đă di tản về Nha
Trang, Dũng mới bắt đầu nghĩ lại xem có con đường nào khác
cho địch quân rút được không.
Đến 4 giờ chiều cùng ngày, công điện của Hà Nội đến báo,
t́nh báo Bắc Việt báo một đoàn xe dài từ Pleiku tiến về phía
Nam xuống Ban Mê Thuột. Tin này làm cho Tướng cộng sản bối
rối. Phải chăng Quân Lực Việt Nam Cộng Ḥa phản công hay là
chạy trốn? T́nh báo của Dũng cho ông ta câu trả lời ngay sau
đó, đúng như t́nh h́nh diễn biến ở trên. Đến lúc này bộ chỉ
huy cộng sản mới dở bản đồ ra, chiếu đèn pin và dùng kiếng
phóng đại ḍ t́m địch quân. Kiểm điểm lại, Tướng Dũng và
Tướng Kim Tuấn, tư lệnh sư đoàn 320, mới biết bị Tướng Phú
lừa ngay trước mắt, Tướng Dũng khiển trách Tướng Kim Tuấn,
đồng thời phối trí các đơn vị di chuyển về tụ điểm Quốc Lộ 7
để tiêu diệt đoàn công voa di tản về Tuy Ḥa.
Đoàn xe Quân Dân miền Nam cầu mong sao cho thời gian chậm
lại để đi kịp về miền biển không bị cộng sản tấn công. Nhưng
không kịp nữa, khi màn đêm buông xuống ngày 18.3 lúc đoàn xe
kẹt ở Cheo Reo, quân cộng sản bắt đầu pháo kích vào đám đông
dân di tản. Họ hết c̣n bí mật nữa và kẻ thù ở trong tầm tay.
Đêm ngày 18.3, những đơn vị tiền phong của sư đoàn 302 đụng
độ với đoàn xe Quân Đoàn II ở Cheo Reo. Cùng lúc các đơn vị
khác đụng độ với Đoàn Quân hậu bị Liên Đoàn 6 Biệt Động Quân
ở Thị Trấn Thành An ngă tư Quốc Lộ 14 và Quốc Lộ 7. Đại Tá
Lư đi bộ măi rồi cũng tới Bộ Chỉ Huy Cheo Reo kịp lúc để
giúp điều động Tiểu Đoàn 23 Biệt Động Quân vào vị trí pḥng
thủ chống các cuộc xung phong của quân Bắc Việt ở lối vào
Thị Trấn phía Tây. Đồng thời, pháo binh Bắc Việt rót vào.
Đoàn xe cái đầu ở Cheo Reo nhưng cái đuôi vẫn c̣n ở Pleiku.
Việt cộng tha hồ pháo kích. Sáng hôm sau, xác chết và xác bị
thương lính tráng và dân nằm la liệt trên Đường Phố Cheo Reo
(Phú Bổn) cùng với hàng trăm xe cộ bị phá hủy hoặc bỏ rơi.
Một phi công trực thăng Không Quân Việt Nam báo cá ‘’Khi tôi
bay thấp, tôi có thể nh́n thấy hàng trăm xác chết nằm rải
rác dọc theo con đường cạnh các xe c̣n cháy’’.
Mặc dù lực lượng cộng sản đă chiếm được Phi Trường Phú Bổn,
Tiểu Đoàn 23 Biệt Động Quân vẫn c̣n giữ được lối vào châu
thành và cây cầu phía Nam sửa xong. Đây là một cú cải tử
hoàn sinh, Đại Tá Lư và các Cấp Chỉ Huy của ông có cơ hội ra
lệnh cho đoàn xe lên đường trở lại với 2.000 xe nổ máy ầm ầm
lăn bánh. Nhưng đoàn xe di chuyển không bao lâu, Tướng Phú
cho trực thăng đến đón Đại Tá Lư ra khỏi Cheo Reo. Thế là
đầu không c̣n ai Chỉ Huy chỉ có Tướng Tất Chỉ Huy ở phía sau.
Từ ngày 19 trở đi, Chỉ Huy đầu đoàn công voa là những Đơn Vị
Trưởng cấp Tiểu Đoàn, Đại Đội mạnh ai lấy ra lệnh.
Bất kể hỏa lực của cộng sản, trực thăng của Không Quân Việt
Nam bắt đầu đáp xuống bốc những người Lính và dân bị thương
dọc theo con đường. Khi những người di tản được trực thăng
chở đến Phi Trường Tuy Ḥa, họ kể những chuyện khủng khiếp
xảy ra cho họ. Ngày 19.3, đầu đoàn xe đă đến Sông Côn chỉ
c̣n cách Tuy Ḥa 40 km. Nhưng ở đoạn đuôi nửa đường giữa
Cheo Reo và Sông Côn, quân Bắc Việt lại đánh ngang hông đoàn
xe, lần này ở khoảng Thị Trấn Phú Túc. Không Quân Việt Nam
được gọi đến oanh kích chặn tiến quân của địch nhưng đă nhầm
lẫn bỏ bom xuống Liên Đoàn 7 Biệt Động Quân (Làm tổn thất
gần 1 Tiểu Đoàn). Nhưng Liên Đoàn này vẫn tiếp tục chiến đấu
giữ cho con đường mở.
Đoàn xe chạy qua Cheo Reo cho đến ngày 21.3 th́ quân Bắc
Việt chọc thủng các vị trí cố thủ của Tiểu Đoàn 23 Biệt Động
Quân, vượt qua chiếm châu thành và cắt đứt con đường. Trong
số khoảng 160.000 người của đoàn xe di tản, nhiều người dân
bị cô lập với Lính của Ba Tiểu Đoàn Biệt Động Quân. Theo
lệnh Tướng Phú, Tướng Tất, vẫn c̣n ở phía sau đoàn xe, phải
bỏ mọi vũ khí và quân trang nặng để chạy khỏi Phú Bổn càng
nhanh càng tốt. Hàng ngàn người chạy vào rừng. Lính tráng
với vợ con bên cạnh bị rượt bắt và tấn công nhiều lần. Một
số ít giơ cờ lên được trực thăng đáp xuống bốc. Nhưng đa số
cầm chắc bị đói và bị bắt.
Những người may mắn, các bà mẹ trẻ dính máu, các cụ già và
phụ nữ người mặc áo dính bùn, và những người lính gào khóc,
chân không, bước xuống trực thăng trước khi các phóng viên
bủa ra hỏi thăm tin tức tại phi đạo Tuy Ḥa. Các trực thăng
bắt đầu chở thực phẩm và nước cho đoàn xe vẫn c̣n dài tḥng
di chuyển như con rắn v́ đă có nhiều người đói.
Trong khi ở đuôi đoàn xe bị tấn công dữ dội và Tướng Tất
cùng các Đơn Vị c̣n lại cố chống trả bọc hậu, các Đơn Vị đầu
đoàn xe đă tiến vào ranh giới Tuy Ḥa, trên con Sông Ba,
cách Thị Trấn 20 cây số. Chiếc cầu nổi mà Tướng Cao Văn Viên
hứa cũng đến kịp lúc, nhưng không kịp với lực lượng cộng sản
đă đắp mô các ngă đường nằm giữa Sông và Tuy Ḥa. Chiếc cầu
không thể nào chở xe nổi đến chỗ Bắc nên phải mượn 4 phi cơ
C-47 của Quân Đoàn IV chở từng khúc đến.
Ngày 22.3, đúng một tuần sau khi đoàn xe di tản đầy máu và
nước mắt rời Pleiku, chiếc cầu được bắc xong, đầu đoàn xe
vội vă vượt qua con sông quá nặng làm chiếc cầu phao lật,
người trong xe cộ phải lội sông. Nhưng đến cuối ngày, đoàn
xe vẫn tiếp tục vượt qua khi chiếc cầu được sửa lật lại.
Ngay cả đến thời thiết cũng tiếp tay cho cộng sản để làm cho
đoạn cuối đoàn xe đến Tuy Ḥa chưa hết nạn.
Trời nắng đột nhiên trở thành mưa gió lạnh lẽo cho người di
tản. Không những thời thiết thay đổi xấu gây ra bệnh tật mà
nó c̣n làm cho phi cơ quân sự không bay lên yểm trợ, chống
trả những cuộc tấn công dưới đất của việt cộng. Từ ngày
22.3, Liên Đoàn 6 Biệt Động Quân bị kẹt đánh trong một trận
đánh bọc hậu vừa đánh vừa lui trước nỗ lực rượt theo rất rát
của quân cộng sản. Liên Đoàn Biệt Động Quân đă thu góp xe
tăng và pháo binh để bảo vệ con đường ở khúc quẹo thung lũng
gần cầu nổi. Họ đánh câu giờ để cho người di tản và Lính kịp
vượt qua sông.
Đồng thời, những Đơn Vị đi đầu đă vượt qua Sông Ba rồi phải
phá mô việt cộng để tiến vào Tuy Ḥa. Liên Đoàn 7 Biệt Động
Quân chỉ c̣n ít quân sống sót đă gom góp được hơn chục thiết
giáp M-113 vừa đánh vừa ủi các mô tiêu diệt các vị trí cộng
sản. Đến ngày 25.3, vị trí cuối cùng của quân Bắc Việt bị
tiêu diệt nốt, Biệt Động Quân bắt tay được với Lực Lượng Địa
Phương Quân ở phía Đông Tuy Ḥa.
Đoàn xe khập khễnh tiến vào Tuy Ḥa như một đoàn xe ma. Xấp
xỉ 60.000 người dân đến đích, hai phần ba hay hơn 100.000
người bị bỏ lại dọc đường, chết sống không ai biết. Về phía
Quân Đội, 20.000 quân tiếp vận và yểm trợ, chỉ c̣n 5.000
người đến nơi. Sáu Tiểu Đoàn Biệt Động Quân 7.000 người, chỉ
c̣n 9.00 đến Bộ Tư Lệnh Tiền Phương của Quân Đoàn II ở Nha
Trang và đóng chốt bảo vệ Thành Phố. Một vị Tướng ở Bộ Tham
Mưu đă buồn bă nói: ‘’70% lực lượng tác chiến của Quân Đoàn
II gồm Sư Đoàn 23 Bộ Binh, Biệt Động Quân, Pháo Binh, Thiết
Giáp, Công Binh Chiến Đấu và các Đơn Vị Truyền Tin đă bị tan
ră từ ngày 10 đến 25.3’’. V́ thế chuyện phản công tái chiếm
Ban Mê Thuột không thể giao phó cho Quân Đoàn II.
Canh bạc Tướng Phú chọn Quốc Lộ 7 có thể đă an toàn nếu các
cầu nổi được bắc kịp thời và Tướng Viên đổ lỗi cho vị Tư
Lệnh Quân Đoàn II. Tướng Viên tin rằng Tướng Phú phải hoăn
cuộc di tản ít ngày để cho các Kỹ Sư Công Binh kịp bắc cầu.
Tướng Viên cũng tin rằng hoăn lại cho phép điều động sắp xếp
kỹ hơn nhất là kiểm soát dân chúng. Theo một vị Tướng Mỹ
thông thạo các Sĩ Quan cao cấp Quân Lực Việt Nam Cộng Ḥa,
lỗi lầm không những ở kế hoạch di tản của Tướng Phú mà ở
ngay chính Tướng Phú và lỗi lầm đầu tiên và quan trọng nhất
là để mất Ban Mê Thuột. Một vị Tư Lệnh Quân Đoàn cương quyết
hơn không cần phải rút quân như vậy. Một Sĩ Quan Tùy Viên Mỹ
tuyên bố: ‘’Một vị Tư Lệnh mạnh như Tướng Toàn (Trước đó là
Tư Lệnh Quân Đoàn II) có thể phản công tái chiếm Ban Mê
Thuột, sử dụng toàn bộ Hải, Lục, Không Quân có trong tay đă
có thể kềm hăm quân Bắc Việt, cố thủ thêm một năm nữa’’.
Nhưng ngày 25.3.1975,không c̣n cơ hội đó. Cuộc di tản
tự làm cho ḿnh thất bại đau đớn, như lời Tướng Viên mô tả,
hoàn tất, gây một cơn ác mộng tâm lư và chính trị to lớn cho
ông Thiệu, cho Quân Lực Việt Nam Cộng Ḥa và cho dân chúng
Việt Nam Cộng Ḥa. Một dư luận đồn thổi khắp nước và cả ở
những viên chức dân sự và quân sự cao cấp nói rằng: Tổng
Thống Thiệu và người Mỹ, trong một thỏa hiệp mật của Hiệp
Định Paris, đă cố kết với nhau cho cộng sản chiếm một phần
lớn lănh thổ Nam Việt Nam. Tại sao Quân Lực Việt Nam Cộng
Ḥa đă chiến đấu can trường suốt hai mươi năm không thua đột
nhiên bị ra lệnh rút khỏi Cao Nguyên, bỏ Pleiku và Kontum
không một tiếng súng giao tranh ?
Tinh thần đổ vỡ v́ mất bốn Tỉnh trong ba tháng và Quân Lực
Việt Nam Cộng Ḥa đă hy sinh nặng và vô ích không tái chiếm
nổi Ban Mê Thuột đă làm cho dân chúng Nam Việt Nam hết c̣n
tin tưởng Tổng Thống Thiệu có thể bảo vệ họ. Vậy ai khác có
thể làm được? Phe đối lập ông Thiệu vô tổ chức, đứng ngoài
chờ thời cơ và người Mỹ tiếp tục làm ngơ. Chỉ có ông Thiệu
là người phải t́m ra cách nào để lấy lại tinh thần cho Việt
Nam Cộng Ḥa. Nhưng trước khi ông t́m ra hướng đi hợp t́nh
thế th́ tin xấu từ Quân Đoàn I bay về. Cũng lại di tản và
cuộc di tản Quân Đoàn I bi thảm không kém để kết thúc ngày
30.4.1975.
|