Mất chính nghĩa tại Afghanistan 

Cổ Nhuế

Phương Tây không còn ý chí chiến đấu tại Afghanistan nữa. Nhiều nước đồng minh với Hoa kỳ bắt đầu rút quân khỏi chiến trường hay lên thời biểu rút quân, bất kể hậu quả ra sao cho người dân ở Afghanistan.

Nhớ lại sau vụ khủng bố ngày 11.9.2001, tổng thống George Bush nhanh chóng chỉ ngón tay thủ phạm lên đầu bin Landen và đòi nhà cầm quyền Afghanistan lúc đó là nhóm Taliban phải giao nộp bin Laden. Taliban không nghe. Thế là Hoa kỳ huy động đồng minh tấn công vào thủ đô Kabul lật đổ chính quyền Taliban. Như vậy, nguyên thuỷ mục tiêu của chiến tranh Afghanistan chỉ nhắm tới một người. Đó là bin Laden.

Cuộc chiến này đã kéo dài sang năm thứ chín nhưng bin Laden vẫn vượt khỏi tầm súng và tầm tay của quân đội đồng minh. Thời sự hôm nay xin ướm trước đoạn kết của cuộc chiến mất chính nghĩa này.
Khi đồng minh tháo chạy...

Trong cuộc chiến tại Afghanistan (và tại Iraq) hiện thời, hai đồng minh thân thiết nhất của Hoa kỳ là Anh quốc và Úc. Quân đội Anh có căn cứ lớn tại tỉnh Sangin. Nhưng sau khi thiệt hại lên đến trăm binh sỹ tại đây, quân đội Anh đã bỏ Sangin. Đến khi Anh quốc bị thiệt mạng 312 quân nhân thì họ bắt đầu đặt ra lịch trình rút quân. Theo đó, quân đội hoàng gia Anh sẽ cuốn cờ khỏi Afghanistan trễ nhất là năm 2015, bất kể tình hình tại chiến trường xấu tốt ra sao! Anh quốc rút quân để xoa dịu lòng dân và chính phủ bảo thủ của thủ tướng David Cameron định thời biểu này với hy vong không còn người lính Anh nào ở Afghanistan nữa thì sẽ tăng thêm cơ hội cho đảng bảo thủ tái cử.

Ngoài ra, nhiều đồng minh khác cũng lên chương trình rút quân khỏi Afghanistan. Trong số này Canada loan báo sang năm sẽ rút 2,800 binh sỹ về nước và Đan mạch đã rút hết quân đội về nước sau khi thiệt hại 21 quân nhân.
Hòm gỗ cài hoa thứ 17

Sau ngày 11.9.2001, thủ tướng John Howard căn cứ vào hiệp ước ANZUS mà điều động quân đội Úc tiếp cứu đồng minh Hoa kỳ bị bin Laden tấn công. Hoa kỳ mở hành quân 'Enduring Freedom' đánh vào Afghanistan thì Úc góp 1,500 quân.

Trong mấy năm đầu cuộc chiến Afghanistan, quân đội Úc luôn luôn được tin 'bên ta vô sự'. Nhưng vào đầu năm nay chính phủ Đan mạch thất cử và chính phủ mới quyết định rút quân khỏi tỉnh Uruzgan thì... hòm gỗ cài hoa liên tiếp bị chuyển về Úc. Thật vậy, đau cho quân đội Úc nhất là những đợt rút quân gần đây của đồng minh khiến cho căn cứ Úc tại Afghanistan không còn được hỏa lực bạn yểm trợ nữa. Vì thế, gần đây quân đội Úc dồn dập thương vong. Binh sỹ Nathan Bewes, 23 tuổi, quê tại Brisbane là người Úc gần nhất tử thương khi phục vụ tại Afghanistan. Anh là quân nhân Úc thứ sáu thiệt mạng trong tháng vừa qua và là quân nhân thứ 17 của Úc 'hòm gỗ cài hoa' kể từ cuộc chiến nơi đây nổ ra.

Khi hòm gỗ cài hoa thứ 17 được chuyển về Úc, tổng trưởng quốc phòng John Faulkner xúc động trước mất mát này nhưng phải âu sầu nhìn nhận Úc sẽ còn phải chịu đựng thêm nhiều thương vong nữa.

Trong khi đó, mặc dù thủ tướng Julia Gillard lên tiếng kêu gọi dân chúng Úc ủng hộ cuộc chiến Afghanistan nhưng chính quân đội Úc đã tự ra cho mình thời biểu rút quân. Tổng trưởng quốc phòng John Faulkner đã chuyển nhiệm vụ của quân đội Úc sang vai trò huấn luyện cho quân đội Afghanistan địa phương và cho biết trong vòng hai hay bốn năm nữa Úc sẽ cuốn cờ.
Mất chính nghĩa tại Afghanistan

Khi gần hết đồng minh của Hoa kỳ lần lượt rút quân hay lên chương trình rút quân thì gánh nặng chiến tranh Afghanistan này càng đè nặng trên vai Hoa kỳ. Afghanistan trở thành cuộc chiến lâu năm của Hoa kỳ như thể chiến tranh ở Việt Nam. Đến nay, Hoa kỳ thiệt mất hơn 1,100 binh sỹ và bị lúng túng như thủa chiến tranh ở Việt Nam. Hoa kỳ phải chứng tỏ có tiến triển trong cuộc chiến bằng cách trao trách nhiệm cho chính quyền địa phương. Nhưng chính quyền địa phương có lẽ chưa (và không bao giờ) kham nổi trách nhiệm này.

Chính Hoa kỳ xem chừng cũng không kham nổi gánh nặng này và đã nói tới thời biểu rút quân cho riêng mình. Tổng thống Barack Obama đã lên chương trình kể từ tháng 11 sang năm thì bắt đầu rút lính viễn chinh Mỹ ra khỏi Afghanistan. Để chuẩn bị cho rút quân, tổng thống Obama làm lại công việc của tổng thống Johnson từng làm tại Việt Nam. Đó là... tăng quân. Mới nhất Hoa kỳ gởi thêm 30,000 quân sang Afghanistan và thay tư lệnh chiến trường bằng tướng bốn sao David Petraeus.

Khi quốc gia đề xuất cuộc chiến mà rút quân thì đồng minh không còn chính nghĩa gì cả mà ở lại. Thật vậy, mục tiêu của Hoa kỳ khi gây chiến này chỉ là... cái đầu của bin Laden -- như lời tổng thống George Bush ra lệnh cho đàn em ' tóm cổ hắn mang về đây: dù sống, dù chết!'. Ngược lại, người dân Afghanistan bị mất chính quyền Taliban và phải sống dưới chế độ 'dân chủ' do tổng thống Hamid Karzai cai trị. Dân chủ bị cho vào ngoặc vì còn nhiều dầu hỏi trong cuộc bầu cử vừa qua và chính quyền hiện nay tại Kabul đang bị coi tham nhũng tàn tệ.

Chiến đấu trong cuộc chiến với kẻ thù dấu mặt (Taliban) và cho một chính quyền không được lòng dân (Hamid Karzai), binh sỹ Hoa kỳ và đồng minh không thấy chính nghĩa ở đâu cả. Cuộc chiến này kéo dài và chỉ kéo dài cho đến khi phiá bên nào còn cầm súng thì bên đó thắng trận. Trong một cuộc thị sát chiến trường tướng Mỹ Stanley McChrystal khích lệ binh sỹ bằng cách cả quyết phe Taliban nhụt chí rồi. Nhưng chính tướng McChrystal cũng phải thú nhận: chính phe ta cũng như thế ! Lời thú nhận này thổi bay chức tư lệnh chiến trường khỏi tướng McChrystal.
Viễn tượng bại trận ở Afghanistan

Quân đội Hoa kỳ nhụt chí là phải bởi vì họ họ chiến đấu mà dù chiến thắng thì cũng không thấy 'ánh sáng cuối đường hầm'. Thật vậy, dù Hoa kỳ đếm đủ 1 triệu xác Afghanistan như Liên xô đã làm thì vẫn không thu phục được lòng dân địa phương. Hoa kỳ càng đẩy lùi Taliban thì càng mở rộng ảnh hưởng cho Hamid Karzai. Hamid Karzai càng rộng tay thì tham nhũng càng tràn lan.

Trước thế bí này, gần đây báo The Economist xuất bản tại Luân đôn mạnh mẽ đưa lời kết luận: phương Tây đã bại trận ở Afghanistan rồi. Phương Tây baị trận vì mất mục tiêu của cuộc chiến: bin Laden biếnàng mất. Phương Tây bại trận vì chiến đấu cho một chính quyền không được lòng dân địa phương. Sau cùng, phương Tây bại trận vì không dám mở rộng cuộc chiến sang căn cứ địa Pakistan.

Hoa kỳ và đồng minh khó mở rộng chiến tranh sang Pakitan vì họ chưa bình định được bên

trong Afghanistan. Theo thẩm định của tướng Stanley McChrystal vào lúc trước khi bị cách chức, đồng minh đang có mặt với hơn 120,000 quân nhưng chỉ bình định được 5 trong số 116 vùng lãnh thổ Afghanistan mà thôi.
Mở mặt trận khác với Taliban

Trong khi đó, quân nhân Úc cam khổ tại Afghanistan khó nhận ra sứ mệnh cao quý của mình khi thủ tướng John Howard nhân danh hiệp ước ANZUS mà gởi họ vào cuộc chiến vì Hoa kỳ bị... tấn công. Úc đang chiến đấu cho một cuộc chiến không có chiến thắng. Vì thế bí này tổng trưởng quốc phòng Úc John Faulkner không muốn lưu danh thiên cổ như là người bại trận. Ông lên tiếng sẽ lui về băng ghế phiá sau sau cuộc tổng tuyển cử sắp tới tại Úc.

Chính người dân Úc cũng không hình tượng được tình hình ở Afghanistan ra thế nào. Thăm dò dư luận mới nhất cho thấy 61% dân Úc muốn rút quân đội Úc ra khỏi Afghanistan. Ngược lại chỉ còn 7% người Úc muốn Úc gởi thêm quân sáng đấy để 'làm xong nhiệm vụ '.

Afghanistan được nhiều sử gia thế giới gọi là 'mồ chôn cho nhiều đế quốc'. Thật vậy đế quốc Anh đã bị chôn ở đây. Đế quốc Liên xô cũng thế và sắp tới sẽ là siêu cường quốc duy nhất trên thế giới.

Mặt ngoài, Hoa kỳ cho rằng thất bại quân sự tại Afghanistan sẽ làm cho người dân địa phương sa vào sầu khổ nhưng mặt trong Hoa kỳ bắt đầu mở ra mặt trận khác nhằm hoá giải hậu quả của thất bại quân sự. Đó là tạo ra công ăn việc làm cho người dân địa phương. Vào đầu năm nay, khoảng 70 quốc gia gặp nhau tại Luân đôn tìm cách thu phục nhân tâm ở Afghanistan. Một trong nhiều biện pháp là đổ tiền vào đất nước bị tàn phá này để người dân có việc làm. Thế giới dự chi $500 tỷ Đô la nhắm vào việc làm cho phe Taliban khi họ buông súng. Trong số này, Úc hứa góp $25 triệu.

Như vậy thay vì nổ súng giết người theo Taliban, phương Tây bỏ tiền ra nuôi sống lớp người này với hy vọng đời sống sung túc sẽ khiến phe Taliban biết sợ chết mà ung dung với... nhà lầu xe hơi!

Lý tưởng là thế, nhưng nửa tỷ Đô la này thật khó đến tay dân địa phương. Nếu chuyển qua chính quyền Hamid Karzai thì bị ăn chận. Trong tháng Sáu vừa qua, một dân biểu Hoa kỳ cho rằng từ năm 2007 đến nay đã có $3.18 tỷ Mỹ kim bị chuyển từ Afghanistan đến Dubai. Số tiền này bị nghi lọt vào túi bà con thân thuộc và tay chân của tổng thống Hamid Karzai. Còn chuyển qua lãnh tụ Taliban thì cho đến nay phương Tây chưa đủ tin tưởng vào lớp người cuồng tín này.
Một kết thúc buồn thảm

Tóm lại, dù súng đạn dù tiền bạc phương Tây vẫn khó thu phục được người dân Afghanistan đừng theo Taliban. Người ta có quyền nguyền rủa Taliban nhưng trong cuộc chiến Afghanistan hiện thời chính họ đang nắm phần chính nghĩa vì Taliban hiện thân cho tinh thần kháng cự của người dân ở nơi đây chống lại gần hết đế quốc trên thế giới. Nhận ra điều này tướng David Richards của Anh quốc lên tiếng đòi phương Tây nói chuyện tương lai Afghanistan với lãnh tụ Taliban...

Như thế đoạn chót của cuộc chiến Afghanistan có thể sẽ diễn ra như thể đã từng diễn ra tại Việt Nam. Đoạn chót này sẽ kết thúc đúng như nhan đề của một cuốn sách viết về chiến tranh ở Việt Nam: Khi đồng minh tháo chạy.

Cổ Nhuế