(1910-1963)

 

Một Nhà Chiến Lược

 

Hoà Giang Đỗ Hữu Nghiêm

 

 Chân dung Ông Ngô Đ́nh Nhu

 

I. Thân Thế Ngô Đ́nh Nhu

 

Thời Thơ Ấu Và Thanh Niên, 1910-1955

Ông Ngô Đ́nh Nhu (1910- 1963), sinh ngày 3 tháng 10 năm 1910 (có tài liệu ghi 1911 ở Huế) tại làng Đại Phong, huyện Lệ Thủy tỉnh Quảng Binh, lúc nhỏ đi tu tại Tiểu Chủng viện An Ninh, Cửa Tùng, Quảng Trị được một thời gian th́ hồi tục. Khác với nhiều người trong gia đ́nh theo ngành học có xu hướng cựu học, cậu Nhu cùng với cậu Luyện, được gia đ́nh cho đi du học Pháp theo Tây học khoảng đầu thập niên 1930.

Trong những năm 1935-38, các thanh niên sinh viên Trần Văn Chương, Trần Đức Thảo, Phạm Duy Khiêm, Nguyễn Mạnh Tường đang theo học bên Trường Luật và Văn Khoa tại Viện Đại Học Sorbonne, Paris, th́ sinh viên Ngô Đ́nh Nhu theo học Trường Quốc Gia Cổ Điến Học (Ecole Nationale des Chartes[1])

Điều kiện nhập học là ứng sinh phải có Văn Bằng Tú Tài Toàn Phần theo chương tŕnh Pháp. Mỗi khóa học kéo dài trong 4 năm, khi đó thường chỉ nhận 20 tuyển sinh. Trong các sinh viên Việt Nam, chỉ một ḿnh cậu Ngô Đ́nh Nhu trúng tuyển. Sau Nhu, có sinh viên Nguyễn Thiệu Lâu, nhưng Lâu chỉ học được một năm, th́ phải bỏ dở v́ lư do sức khỏe tâm lư. Anh Ngô Đ́nh Nhu có trí khôn thông minh sắc bén và thâm trầm, ít nói và thường ch́m đắm trong suy tư, có xu hướng tích cực tham gia đời sống trí thức xă hội.

Sinh viên Ngô Đ́nh Nhu làm tiểu luận kết thúc khóa học với nhan đề là: “Les Moeurs Et Les Coutumes Des Annamites Du Tonkin Au XVIIe Siècle[2]. (Phong Tục Tập Quán Của Người An Nam ở Bắc Kỳ vào thế kỷ XVII)

Trong danh sách các thí sinh tốt nghiệp năm 1938, sinh viên Nhu được xếp cuối cùng ba trong số mười ba sinh viên tŕnh luận văn tốt nghiệp, nhưng không theo thứ tự ABC[3].

 Nhưng trong một bài viết của Nguyễn Lư Tưởng không biết dựa vào nguồn tư liệu nào, tác giả đă ghi Ngô Đ́nh Nhu làm đề tài có tên khác[4]  

Anh Nhu tốt nghiệp Khoa Cổ Điển Học năm 1938 [có học giả ghi là những năm 1930]. Văn bằng tốt nghiệp này tương đương Văn Bằng Cử Nhân Văn Chương Pháp.  

 

Lập Gia Đ́nh Với Cô Trần Lệ Xuân 

1. Tân khoa Ngô Đ́nh Nhu về nước được bổ trước hết làm Quản Thủ Văn khố Toà Khâm Sứ Huế (1943) sau ra Hà Nội làm việc tại Thư Viện Trường Viễn Đông Bác Cổ và Tổng Văn Khố Quốc Gia (1945, thời Thủ Tướng Trần Trọng Kim), tức Giám Đốc Quản Thủ Thư Viện Trung Ương Đông Dương tại Hà Nội. Vào thời gian ấy, anh thanh niên Ngô Đ́nh Nhu năng tham gia tích cực những lớp huấn luyện thanh niên Công giáo về xă hội. Đúng như hồi ức hiếm có của một chứng nhân tuổi nhỏ khi đó ở Hà Nội: 

“…Nhớ lại, khi ấy, tôi c̣n rất trẻ. Tôi đă đôi lần theo anh cả tôi “đi học” một người là ông Ngô Đ́nh Nhu. Không biết bằng cách nào, do ai nói mà tôi vẫn nhớ đinh ninh đó là những lớp học về xă hội. Sau này, đọc sách vở th́ tôi hiểu đó là những khóa huấn luyện cho thanh niên hồi đó.

Đầu óc làm chính trị, nh́n xa nên nhóm ông Nhu đă mở ra các lớp huấn luyện này để chuẩn bị khi thời cơ đến. Thành phần những người theo học, căn cứ vào anh cả tôi th́ họ phải có tŕnh độ tương đương tú tài hoặc hơn thế nữa. Chắc phần lớn là người theo đạo Thiên Chúa giáo. Các buổi học đều diễn ra vào buổi chiều thứ năm, tại 40 phố Nhà Chung Hà Nội.

Tại sao tôi lại nhớ là chiều thứ năm? Bởi v́ tôi theo học tại trường Ḍng Chúa Cứu Thế nên ngày thứ năm là ngày “sortie”, chúng tôi được nghỉ đi chơi hoặc về thăm gia đ́nh. Tôi về thăm chỗ anh tôi nên bắt buộc phải đi theo anh tôi “theo học” lớp Xă hội. Có lẽ, tôi là học viên trẻ tuổi nhất ngồi hàng ghế cuối. Pḥng học chỉ có một cửa lớn ra vào nên mọi người phải đi qua cửa này để vào pḥng học.

Trong những dịp này, tôi được nh́n thấy ông Ngô Đ́nh Nhu. Dưới mắt một đứa bé con th́ anh tôi là người tài giỏi hơn người …”               

“…Vậy mà ông này, cái ông dáng người cao gầy, da nám xám, mái tóc rậm đen lại c̣n là thầy dạy anh tôi. Ông phải giỏi biết chừng nào. Nh́n ông mà trong ḷng chỉ biết nể phục.           

Ông Nhu luôn luôn mặc loại áo bốn túi bỏ ra ngoài. Áo bốn túi mầu nâu hồng nhạt. Ăn mặc khá dản dị. Cười nhếch mép và nhẹ nhàng khi đi qua những người đứng trước cửa. Ít nói và điềm đạm.

Mặc dù chỉ là kư ức của một đứa trẻ con, tôi nghĩ rằng nay nhắc lại có thể giúp thêm sử liệu về những hoạt động của ông Nhu khi c̣n ở Hà Nội. Việc ông lấy bà Nhu cũng đă gây một dư luận khá ồn ào lúc bấy giờ ở Hà Nội. V́ một lẽ dản dị là cả hai ông bà đều thuộc những gia đ́nh danh gia vọng tộc” [5]   

2. Sau biến cố chính trị tháng 8/1945, Ngô Đ́nh Nhu tiếp tục làm ở Văn Khố theo bổ nhiệm của Bộ Trưởng Vơ Nguyên Giáp[6]. E. Miller có nói “dường như” Ngô Đ́nh Nhu vẫn giữ công việc của ḿnh tại Thư viện Quốc gia trong suốt quăng thời gian Hà Nội nằm dưới sự kiểm soát của Việt Minh theo các điều hiểu biết của tác giả bài viết “Lịch sử đầy đủ về gia đ́nh Cụ Ngô-Đ.-Diệm”, trong báo Saigon Mới, ngày 23 tháng 6 năm 1954. Nhưng với các chứng liệu người viết đă thu thập, th́ việc ông Nhu ở lại Hà Nội làm việc sau biến cố Mùa Thu 1945 là chắc chắn. Điều này chứng tỏ tinh thần ái quốc và dân tộc tích cực của Ngô Đ́nh Nhu rất cao trong luồng diễn biến chung các sự kiện lịch sử của cả nước lúc đó[7]

Sau hai thanh niên sinh viên Nhu và Lâu, th́ măi đến năm 1966, mới có một nữ sinh viên Việt Nam tốt nghiệp khoa này là cô Đặng Phương Nghi[8]. Cô Nghi sau về nước làm Giám Đốc Thư Viện Trung Ương VNCH I ở Sàig̣n.

Chính thời gian học ở Paris, Pháp, hai gia đ́nh và hai thanh niên Ngô Đ́nh Nhu và Trần Văn Chương đă có cơ hội quen biết nhau.

Khi làm Quản Thủ Thư Viện Trung Ương tại Hà Nội, Ngô Đ́nh Nhu hơn cô nữ sinh Trần Lệ Xuân 15 tuổi. Năm 1943, Xuân đậu Tú Tài I Pháp, dự định thi xong Tú Tài 2 sẽ học ngành Luật theo gương cha. Nhưng do mối quan hệ từ lâu giữa hai gia đ́nh Trần Ngô, nên hai danh tộc sớm chuẩn bị gả con cho nhau và ưng thuận trở thành Thông Gia 

3. Từ lúc c̣n ở trung học, một người tên là Hoàng Việt có một thời được giới thiệu làm gia sư, phụ giáo cho Trần Lệ Xuân khi cô mới được 17 tuổi, để học ăn học nói xơi tiếng Việt và cách cư xử khi ra trường đời theo thói quen của nhiều danh gia vọng tộc quyền quí thời đó. Sự chênh lệch về tuổi tác ngay lúc đó ở Hà Nội giữa hai người gây nhiều dư luận xôn xao, nhất là sau chính biến 1/11/1963, trong tương lai.

Để có thể tiến hành việc hôn nhân, theo tinh thần Công giáo, Cô Trần Lệ Xuân ưng thuận từ bỏ Phật Giáo, chấp nhận đức tin mới, tự nguyện xin gia nhập Công giáo và chịu phép Thánh Tẩy theo nghi thức Công giáo ở Nhà Thờ Lớn Hà Nội, do chính Giám mục Ngô Đ́nh Thục chủ lễ với nhiều quan chức đạo đời tham dự. Khi đó là năm 1943.

Chỉ khoảng gần nửa tháng sau là cô Xuân rửa tội, hai họ Ngô Trần tổ chức ngay Hôn Lễ. Thánh Lễ Hôn Phối được tổ chức trọng thể tại Nhà Thờ Lớn Hà Nội vẫn do Giám Mục Ngô Đ́nh Thục làm chủ tế, có Giám Mục F. Chaize Thịnh, quản nhiệm Địa Phận Hà Nội, cùng tham dự, với đông đảo Linh mục, nam nữ tu sĩ và giáo dân Pháp, Nam và nhiều quí khách, thân hữu ngoài đời thường của hai họ Ngô, Trần[9].

Về phía họ nhà gái, nhiều thân chủ sang trọng của gia đ́nh Luật Sư Trần Văn Chương, có nhiều nhân vật quốc tế trong giới ngoại kiều như Pháp, Nhật, Hoa, các quan lại Nam triều. Đám cưới diễn ra trong khi người Nhật vẫn c̣n đang chiếm đóng Đông Dương, đang tranh chấp gay go với phe đồng minh, tuy thế thắng đang nghiêng dần ngày càng rơ rệt về phía Mỹ ở chiến trường Á Đông Thái B́nh Dương.

Chiến trường Việt Nam đang chịu nhiều áp lực của quân đội Đồng Minh, mà chủ yếu là những cuộc không tạc chiến lược của quân đội Hoa Kỳ trên khăp các vùng có quân Nhật chiếm đóng. Dù t́nh h́nh căng thẳng như thế, vẫn có đến mấy chục xe hơi của quí khách và thân nhân tham dự đậu dài bên đường Gambetta Hà Nội, nơi cư ngụ của gia đ́nh họ Trần cùng với văn pḥng làm việc của Luật Sư Trần Văn Chương.

Đến tham dự thánh lễ hôn phối, người ta thấy cô dâu Trần Lệ Xuân đẹp đẽ, duyên dáng, e ấp trong bộ đồ cưới trắng toát, có dát kim tuyến óng ánh vương giả, theo sau có hai cháu bé tay nâng đuôi áo cưới, tay cầm cành thiên tuế. Sau Thánh lễ hôn phối theo nghi thức Công giáo, cô dâu vào bên trong nhà mặc áo, thay bộ quốc phục quần trắng áo dài gấm đỏ tha thướt, thêu vàng, đầu đội khăn màu thiên thanh, quấn nhiễu vàng gần giống lễ phục vương giả của Bà Nam Phương trong ngày lễ thành hôn với Vua Bảo Đại. Pháo hồng tươi nổ ḍn dă kéo dài khét lẹt trước dăy phố có ṭa biệt thự của gia đ́nh Luật Sư Trần Văn Chương. Xác pháo bây giờ trải đầy xác pháo hồng trên đường, ngập đến hết bàn chân của nhiều khách bộ hành đi qua lại trên mặt phố.

Đám rước dâu bên nhà trai đi đón dâu với tốp hai trẻ, tốp thứ nhất cầm hai đèn lồng đi trước, theo sau là tốp hai trẻ khác cầm hai nhành thiên tuế, nối tiếp với một đám tùy tùng đông đảo các trẻ em ôm hai con ngỗng trắng, câu án có bốn lọng đỏ, cau lồng, rượu ché, heo đóng cũi, ḅ đeo bông, … kiểu truyền thống vọng tộc đất Thần Kinh xứ Huế. Cô dâu được rước về quê nhà họ Ngô ở Phú Cam, Huế theo lễ nghi trang trọng.[10] 

Dấn Thân Vào Hoạt Động Xă Hội, Chính Trị 

Đôi trai tài gái sắc thành hôn chỉ được khoảng hai năm sau, th́ hàng loạt chính biến tháng 8 và 9 năm 1945 lần lượt diễn ra trên cả nước từ Bắc Trung Nam. Kỷ niệm đau ḷng đối với những người kháng chiến quốc gia khi ấy là lực lượng Việt Minh đă lợi dụng t́nh thế truy lùng và sát hại rất nhiều nhân vật và cơ sở của các đảng viên và chính đảng không có xu hướng Cộng Sản, dường như muốn giành lấy hết công lao và vinh dự của một ḿnh phong trào Việt Minh lănh đạo kháng chiến giành độc lập cho dân tộc.

V́ thế, lúc đó khi được tin người anh là ông Ngô Đ́nh Diệm bị Việt Minh bắt giữ, Ngô Đ́nh Nhu đang làm việc tại Thư Viện Đông Dương, và đang tham gia vào kế hoạch cải tổ cho nền giáo dục toàn quốc. Theo một nguồn tin có chứng liệu[11], ông Nhu là 1 trong 14 thành viên trong Ban Cải Cách Giáo Dục, phụ trách Chương Tŕnh Trung Học, do Bộ Trưởng Giáo Dục Hoàng Xuân Hăn lănh đạo. Nhà sử học cần mẫn của Mỹ đă nghiên cứu tỉ mỉ vào những hoạt động của Ngô Đ́nh Nhu có nhận xét ông này có cá tính riêng biệt.[12] Nhưng chắc các biến cố, có thể nguy hiểm cho bản thân và gia đ́nh, cùng mưu tính hoạt động chính trị ái quốc không theo kiểu Cộng Sàn, đă khiến ông phải vội bỏ nhiệm sở, t́m đường chạy vào tá túc ở Thanh Hóa, Phát Diệm, c̣n Bà Trần Lệ Xuân một ḿnh vội t́m đường chạy thoát về Phú Cam. Có lẽ sau ngày 19/12/1946, ngày toàn quốc kháng chiến chống Pháp do phong trào Việt Minh phát động, th́ Ông Nhu mới chạy vào khu Tư ở vùng Thanh Nghệ, có lần thám sát vùng biên giới Lào Việt ở khu vực đó. Cuộc đời và sinh hoạt của gia đ́nh Ngô tộc không tách rời với bối cảnh liên hệ chung của những thành phần khác[13]. Ông Nhu cùng với nhóm anh em đồng chí hướng âm thầm nhưng tích cực chuẩn bị cho kế hoạch lên nắm quyền của ông Ngô Đ́nh Diệm. 

Biến Cố Ngô Đ́nh Khôi, Ngô Đ́nh Huân và Phạm Quỳnh (28/8/1945) 

Trong lúc biến cố diễn ra, sau khi Nhật đầu hàng, Việt Minh cướp chính quyền ở Hà Nội, có lẽ ông Ngô Đ́nh Khôi khuyên vua Bảo Đại đừng trao chính quyền cho Việt Minh do Hồ Chí Minh lănh đạo. Ông đă tương kế tựu kế xử dụng người Nhật một cách khôn khéo cầm cự với phong trào Việt Minh... Có thể v́ lư do đó, ngày 28-08-1945, ông Ngô Đ́nh Khôi[14] (1891?-1945) bị Việt Minh dẫn đi và thủ tiêu cùng với con trai ông là Ngô Đ́nh Huân và Phạm Quỳnh (Thượng Thư Bộ Lại, thời Bảo Đại).

Giới chức CSVN sau khi cưỡng chiếm cả nước mới tiết lộ và nh́n nhận sự thật phũ phàng này. Việc bắt giết đó nhằm mục đích trả thù cá nhân dưới mỹ từ đẹp đẽ nhưng sắt máu “đấu tranh giai cấp”, kiểu “đấu tố địa chủ cường hào”. Cách hành động này không xét xử và tuyên án công khai, được nhập khẩu và chỉ đạo từ Trung Quốc Cộng Sản diễn ra trên khắp phần đât do CSVN kiểm soát, nhất là trong những năm 1950-1955.

Ông Ngô Đ́nh Khôi (1895 ?-1945): tốt nghiệp trường Quốc Tử Giám ở Huế, năm 1910, bắt đầu làm việc ở Bộ Binh dưới quyền Thượng Thư Nguyễn Hữu Bài và cưới cô Nguyễn Thị Giang, con gái Ông Nguyễn Hữu Bài làm vợ. Dần dần Ông lên đến Tổng Đốc Nam-Ngăi (1930) rồi Tổng Kinh Lược các tỉnh miền Nam Trung Kỳ (1933). Năm 1943 ông hoạt động công khai, ủng hộ Kỳ Ngoại Hầu Cường Để lúc đó đang tá túc ở Nhật, nên ông phải từ bỏ các nhiệm vụ ở Nam triều do người Pháp kiểm soát.

Ông Ngô Đ́nh Khôi cai quản trên đất Quảng Nam và ông Ngô Đ́nh Huân làm thanh tra lao động. Tài liệu CS sau này có nói Ngô Đ́nh Huân làm Hiến Binh (?) cho quân đội Nhật với dụng ư lên án cha con ông làm tay sai cho Nhật, nhưng thực ra việc làm của họ đều gây khó khăn nhất định cho các hoạt động khuấy đảo tàn bạo của Cộng Sản Việt Nam trên đất Quảng Nam.

Hai cha con đều bị tay chân Việt Minh ở địa phương sát hại ban đêm tại Hát Phú, cách Huế 20 cây số. Ngày 28 Tết năm 1958, gia đ́nh họ Ngô mới t́m thấy hài cốt cha con cùng chôn một hố chôn chung với thượng thư Phạm Quỳnh. Tử thi của cả ba người đều được thân nhân nhận diện và cải táng. Sau đó di cốt của hai cha con ông Khôi được chôn lại trong nghĩa trang gia đ́nh tại Phú Cam, Huế. 

Nhóm Hoạt Động Xă Hội Cần Lao 

1. Trước khi chiến tranh Việt Pháp bùng nổ vào cuối năm 1946, th́ người ta mới phát hiện ông Ngô Đ́nh Nhu thoát khỏi Hà Nội. Trước khi đến Thanh Hóa, Ngô Đ́nh Nhu cùng với Hoàng Bá Vinh và một số thân hữu ṇng cốt về Phát Diệm lập khu an toàn. Chính thời gian này ông Nhu manh nha thành lập cùng với nhiều người đồng chí hướng, tổ chức Liên Đoàn Kháng Chiến Cần Lao Việt Nam.

Khi Việt Minh bị quân Việt-Pháp đánh bật khỏi Hà Nội, th́ ông Nhu trở lại Hà Nội, với một Linh Mục mà tài liệu Cộng Sản Việt Nam gọi tên là Trọng, đem theo một cán bộ quốc gia có bản lĩnh, nói là ở Điền Hộ, từ Hà Trung mới ra. Nhân vật này, người nhỏ bé, xuất thân từ chủng viện Thanh Hóa, tính t́nh thông minh điềm đạm. Theo Lương Khải Minh ghi lại, đó là một thanh niên tự xưng là Bác Sĩ Trần Kim Tuyến, sau này cầm đầu ngành t́nh báo một thời trong chế độ Ngô Đ́nh Diệm[15]:

Chính tại Thanh Hóa Phát Diệm, ông Nhu cùng một số nhân sĩ trí thức đă chuẩn bị cơ cấu ban đầu nhân sự và tổ chức, thành lập Đảng Cần Lao sau này làm ṇng cốt cho tổ chức chính trị của chế độ Việt Nam Cộng Ḥa từ 1954-1963. Nhưng đồng chí ṇng cốt đầu tiên là: LS Lê Quang Luật, Hoàng Bá Vinh, Trần Kim Tuyến, Đái Đức Tuấn, tức Mai Nguyệt, Tchya, với tên gọi ban đầu là Nhóm Xă Hội Công Giáo (1946-1954) là nhóm cột trụ sau này của Đảng Cần Lao Nhân Vị. 

Về tới Hà Nội, ông Nhu mới hay biết vợ ông vẫn sống b́nh an và c̣n ở Huế. Nhưng sau đó ông lại được tin vợ ông đă về Đà Lạt[16] với gia đ́nh người chị là Lệ Chi (1947-1951). Dần dần ông Nhu bắt lại liên lạc với Giám Mục Ngô Đ́nh Thục ở Vĩnh Long, và ông Ngô Đ́nh Luyện ở Sàig̣n. Sau chính biến Tháng Tám 1945, ông Ngô Đ́nh Diệm bị CS bắt giữ (như đă nói trên), rồi giải giam tại Việt Bắc, nhưng với sự can thiệp của Giám Mục Lê Hữu Từ, cùng v́ nhiều áp lực từ t́nh h́nh chính trị phức tạp trong nước và quốc tế, Hồ Chí Minh phải trả tự do cho Ngô Đ́nh Diệm đầu năm 1946, như một chiến lược tương kế tựu kế, thu phục nhân tâm nhân sĩ và quan lại của cựu trào. 

2. Ở Hà Nội, theo một số tài liệu, ông Ngô Đ́nh Diệm tá túc tại Ḍng Chúa Cứu Thế ở khu tu viện Nhà Thờ Nam Đồng ở Thái Hà Ấp.

Chính từ đây ông Ngô Đ́nh Diệm dần dần mở rộng liên lạc lại được với các nơi. Thời kỳ này ông Ngô Đ́nh Diệm đă tiếp xúc với Linh Mục Nguyễn Văn Thính. Từ Nhà thờ Nam Đồng, mấy cán bộ thân tín, như Nguyễn Văn Châu (sau này làm đại tá, Giám Đốc Nha Chiến Tranh Tâm Lư, Bộ Quốc Pḥng, Việt Nam Cộng Ḥa), Đỗ Mậu (sau này làm đại tá An Ninh Quân Đội) sang Phúc Xá liên lạc với Linh Mục Bằng. Khi Linh Mục Bằng bị bắt giết, ông Ngô Đ́nh Diệm vào Sàig̣n tá túc tại nhà ông Ngô Đ́nh Luyện (ở số 2, Đường Armand Rousseau (tức số 8 Đường Nguyễn Văn Tráng sau này). Nơi này về sau chính là cơ sở Trường Y Khoa thuộc Viện Đại Học Minh Đức

Khi nghe tin vợ đang ở Đà Lạt, ông Nhu liền t́m lên theo. Trong cảnh nhiễu nhương bấp bênh, cặp vợ chồng trẻ sống chật vật nhưng can đảm và hết t́nh trong cảnh thắt lưng buộc bụng thiếu thốn đạm bạc. Bà Nhu lo cho chồng từng bao thuốc lá Bastos Xanh, mà ông say mê và suốt ngày chỉ vùi đầu miệt mài với sách vở. Có lúc bà phải đích thân ra chợ mua từng bó rau lạng thịt về chung nhau ăn từng bữa. Có khi bà phải đem bán cả ṿng xuyến vàng đeo cổ kỷ niệm ngày cưới đế có tiền sinh sống qua ngày. Ông Nhu can trường chịu dựng với bộ quần áo sơmi cụt tay và chiêc quần gabardine. Cảnh sống kham khổ ấy chứng tỏ hai ông bà luôn luôn đằm thắm nhẫn nại trong tính nghĩa vợ chồng, dù trong những phút khó khăn. Nhưng lư tưởng xây dựng một xă hội Việt Nam nhân bản không rời xa những câu chuyện bàn bạc của ông thật say sưa và nhiều mưu lược với bạn bè. Có lúc dường như đam mê chính trị và lư tưởng xă hội lấn át cả những t́nh cảm và bổn phận gia đ́nh. Đúng là tác phong quên ḿnh của một người có dầu óc chiến lược và tầm nh́n xa trông rộng. Từ khi lựa chọn sinh viên của École des Chartes, cậu Nhu đă bộc lộ một trí thông minh sắc sảo, một con người có óc tổ chức khiến nhiều người phát ghen, nhưng lại nể phục! 

Sau khi ông Ngô Đ́nh Diệm qua Mỹ (1950), ông Ngô Đ́nh Nhu về Sài G̣n liên lạc với các tôn giáo, đảng phái, xuất bản Nguyệt San Xă Hội, phổ biến tư tưởng chính trị của ông. Tháng 09-1953, ông tham gia Phong Trào Đại Đoàn Kết và Hoà B́nh với tư cách đại diện Công Giáo. Phong Trào này họp tại Sài G̣n ngày 6-09-1953 qui tụ các đại biểu Công Giáo, Cao Đài, Hoà Hảo, B́nh Xuyên, Đại Việt, Việt Nam Quốc Dân Đảng và một số nhân sĩ, trí thức Trung, Nam, Bắc...tất cả 65 đại biểu.[17]

Năm 1954, trước t́nh h́nh nghiêm trọng có thể xoay chuyển số phận đất nước, sau khi căn cứ Điện Biên Phủ của Pháp bị thất thủ ( 07-05-1954), Quốc Trưởng Bảo Đại đă cử Ông Ngô Đ́nh Diệm làm Thủ Tướng (toàn quyền): ngày 07-07-1954, Thủ Tướng Ngô Đ́nh Diệm tŕnh diện Tân Chính phủ tại Sài G̣n, Ông Ngô Đ́nh Nhu làm Cố Vấn Chính Trị cho Ông Diệm, một chức vụ mà không bao giờ được bổ nhiệm chính thức đến khi ông bị sát hại ở độ tuổi đang sung sức, ít ra về nhận thức và kinh nghiệm chính trị.

Ông Nhu là một lư thuyết gia cừ khôi xây dựng chủ nghĩa Nhân Vị và là một nhà chiến lược chính trị sâu sắc đến độ đam mê. Như một cặp bài trùng, đă hết sức giúp ông Diệm ổn định t́nh h́nh, đối phó với các tổ chức chính trị đối lập tại miền Nam, có cả hoạt động bí mật của Cộng Sản ở miền Nam trong lúc các sinh hoạt của Cộn Sản Việt Nam đều công khai ở miền Bắc...

Ông thành lập đảng chính trị Cần Lao, dựa vào một chủ thuyết về cơ bản do ông khởi xướng là Học Thuyết Cần Lao - Nhân Vị để hỗ trợ chính quyền của người anh ông. Một phần nào vận dụng viện trợ của người Mỹ, đảng Cần Lao phát triển lên nhanh chóng, thâm nhập vào hàng ngũ quân đội, công chức, trí thức và cả giới kinh doanh và trở thành chính đảng lớn nhất thời bấy giờ. Đồng thời, ông cũng cho thành lập tổ chức "Thanh Niên Cộng Ḥa" nhằm qui tu và huấn luyện theo mô h́nh chặt chẽ và hoạt động tích cực, có hiệu quả do ông làm Tổng thủ lănh. Một tổ chức khác cũng được thành lập với mục đích như trên, dành cho giới nữ lấy tên là "Phụ Nữ Liên Đới" do vợ ông, Bà Trần Lệ Xuân, làm Tổng thủ lănh. Hai tổ chức này là hai cánh tay nối dài của Đảng Cần Lao Nhân Vị, kiểu như các đoàn thể trong tổ chức Mặt Trận Tổ Quốc của Cộng Sản, nhưng theo mục đí khác biệt nếu không phải là đối lập. Sau khi chế độ suy tàn biết bao xích bác, lời khen tiếng chê đủ điều được dịp nói đến bà, từ phía những người Cộng Sản cùng phên dậu của họ và nhiều cá nhân và đảng phái quốc gia không có thiện cảm hay không đồng ư với cá nhân bà và gia đ́nh họ Ngô Đ́nh.

Trên danh nghĩa là một cố vấn chính trị, nhưng hầu như nhiều nhà chiến lược và nhiều tài liệu đều ghi nhận, ngoài ông Ngô Đ́nh Diệm, ông Nhu mới là kiến trúc sư xây dựng rường cột của chế độ. Ông hoạch định tư tưởng và xây dựng các cấu trúc từ thượng tầng ở trung ương đến hạ tầng ở địa phương, nông sơn thôn của chế độ. Ông Nhu là người khởi xướng chính yếu mọi chủ trương chính sách của nền Đệ Nhất Cộng Ḥa. Ông cũng cho lập và trực tiếp điều phối nhiều cơ quan t́nh báo và mật vụ ( có tới 13 cơ quan) với những quyền lực to lớn như có thể bắt giam người không cần xét xử trước.

Trong cuộc đảo chánh ngày 01-11-1963 do phe quân nhân chủ động ông Nhu đă bị thảm sát cùng một lần với Tổng Thống Ngô Đ́nh Diệm vào ngày 02-11-1963 theo lệnh của Mỹ.  

Một H́nh Ảnh Về Cuộc Đời Của Hai Anh Em Diệm Nhu 

Thay cho lời kết luận, người viết chỉ ghi lại một lời chứng của một quân y sĩ VNCH có ư nghĩa “novissima verba” đối với người đă chết và những thương tiếc bản thân chế độ, đất nước mà hai ông hết ḷng phục vụ, v́ lợi ích của cộng đồng dân tộc và nhân dân cho đến chết: 

Phục Vụ Đất Nước Đến Chết 

"....tôi (tức ông Đôn) quả quyết rằng: “Không có lời phát biểu công khai nào của tướng tá lúc đó đ̣i phải xử tử hai ông Diệm và Nhu..." người ta không khỏi ph́ cười và chê là lư luận quá ngây thơ (không "công khai" tức là phải hiểu "bí mật" chăng?)

Để làm sáng tỏ vấn đề hơn, về điểm này, LM Cao Văn Luận đă viết như sau: "Khi xác chết anh em ông Diệm được đưa vào nhà thương Saint-Paul th́ giây trói quật cánh khuỷu hai người vẫn c̣n nguyên.

"Trên ngực ông Nhu có nhiều vết thương do dao đâm vào và một vết đạn súng lục trên đầu. Trên thân thể ông Diệm chỉ có một vết thương ở đầu.

"Một người lính thiết giáp kể rằng ông Nhung (thiếu tá) (lúc đang nói ở đây ông Nhung chưa được thăng thiếu tá - lời ghi chú thêm của người viết) vốn có một người bà con theo đảng Đại Việt bị bắt và xử tử hay thủ tiêu trong thời kỳ cực thịnh của chế độ họ Ngô, đă căi vả mắng chửi ông Nhu.

"Ông Nhu nh́n ông Nhung cách lạnh lùng, khinh bỉ, và nói vài tiếng tỏ vẻ khinh miệt.

"Ông Nhung đă giật súng có gắn lưỡi lê của một người lính thiết giáp đâm ông Nhu nhiều lát sau lưng, rồi ông Nhu ngă gục, nhưng vẫn chưa chết ngay, th́ ông Nhung bắn một phát đạn súng lục vào đầu. Các cuộc khám nghiệm sau đó, và các phóng ảnh cho thấy ông Nhu bị nhiều vết thương do vật bén nhọn đâm từ lưng chổ ra bụng, và một vết đạn ở đầu.

"Sau khi ông Nhu bị đâm nhiều lát, ông Nhung đă bắn một phát súng lục vào đầu ông Diệm, và phát đạn này kết liễu cuộc đời ông Diệm ngay lập tức (những tấm h́nh này, trong cuộc họp báo ngày 5.11.63 tại bộ TTM, Đỗ Mậu đă trưng ra như một bằng chứng cụ thể xác nhận anh em cố TT Diệm đă chết thật, v́ lúc đó c̣n rất nhiều người hoài nghi hai ông chưa chết. (lời ghi chú thêm của người viết (Phụng Hồng)).

" Một người khác kể thêm rằng, khi bắt được hai anh em ông Diệm trói quật cánh khuỷu, dẫn từ nhà thờ ra xe thiết giáp, tướng Mai Hữu Xuân đă đánh điện về các tướng lănh tại bộ tổng tham mưu chỉ huy cuộc đảo chánh xin chỉ thị, sau một lúc bàn căi, các tướng lănh đă bỏ phiếu với đa số quyết định phải thủ tiêu ông Diệm gấp, v́ lo sợ nếu để ông Diệm sống sót, th́ một số đơn vị quân đội có thể ủng hộ ông chống lại phe đảo chánh" (7)

Trích dẫn đoạn trên của cha Luận (cũng là một nhân chứng!), tôi (người viết Phụng Hồng) muốn nhấn mạnh thêm một lần nữa rằng vụ mưu sát hai anh em cố TT Diệm là một dự mưu đă được tính toán trước bởi một số tướng lănh phản bội toa rập với đề nghị của ngoại bang (v́ nếu không thỏa măn yêu cầu của họ th́ họ không ủng hộ cuộc đảo chánh th́ sức mấy mà thành công!).

Tiếc thay, ông Đôn đă cố t́nh miêu tả một cách hời hợt, như ngầm đổ lỗi cho đại úy Nhung, sĩ quan cận vệ tay chân của ông Minh, tự ư giết (trang 238), và ḿnh không có trách nhiệm ǵ. Tuy nhiên, ta vẫn thấy ở một trang khác, tác giả đă để lộ ư định cho rằng giết TT Diệm là đúng (tr. 250). Chính trong cuốn "Our Endless War" (8), ông Đôn đă viết chương "Diem Must Go" và đă biện minh cho việc giết TT Diệm là hợp lư. Đọc đến đây, người ta băn khoăn tự hỏi nếu ông Đôn chối bỏ hành động cố sát TT Diệm th́ tại sao lại ngụy biện vậy? Thật là mâu thuẫn không thể hiểu được! Đó là một sai lầm lớn.”[18] 

Nếu Hai Ông Không Bị Sát Hại, Số Phận Đất Nước Có Thể Chuyển Biến Tích Cực Khác 

Muốn mượn lời người khác, ng ười viết dẫn chứng tác giả Phụng Hồng làm rơ thêm luồng tư tưởng này như sau: 

“…tôi (người viết Phụng Hồng) muốn mời bạn đọc t́m hiểu thêm một ư kiến khách quan của một người ngoại cuộc, ông Von Wenland, Đại Sứ Cộng Ḥa Liên Bang Đức tại Việt Nam. Ông này đă tâm t́nh với cha Luận rất lâu sau ngày đảo chánh. Cha Luận đă viết:

"Trước hết tôi đến gặp Đại Sứ Đức là ông Von Wenland. Ông này phàn nàn về cái chết của ông Diệm và ông Nhu. Tuy nhiên ông biết ông Diệm và chế độ của ông không tránh khỏi một vài tiếng khiếm khuyết nhưng không ai có thể phủ nhận những thiện chí của ông Diệm đối với Quốc Gia.”

"Cái chết của ông Diệm làm cho tương lai Việt Nam trở nên đen tối hơn. Tôi c̣n nhớ một đoạn trong câu chuyện của ông Đại Sứ Đức:

"Tôi không theo tôn giáo nào cả, nhưng tôi tin rằng giờ đây linh hồn ông Diệm sẽ phảng phất nơi đây và sẽ gieo nhiều tai họa cho xứ sở ḿnh.

"Mặt ông đượm buồn, và giọng ông hết sức chua chát. Ông cho biết ông đă đệ đơn từ chức và sẽ rời Việt Nam trong ít lâu." (9)

Và sự thật cũng đă chứng minh một ách hùng hồn như chúng ta đă từng là Nhân Chứng từ 1975 đến nay. Vậy ta có thể kết luận một cách đau ḷng rằng "Cuộc Đảo Chánh 1.11.63 đă làm cho Việt Nam mất vào tay giặc cộng sản Bắc Việt"

Bạn có đồng ư với tôi [Phụng Hồng] không? Nếu bạn không đồng ư, xin mời bạn hăy đọc tiếp đoạn này:

"....Cái chết của ông Diệm và ông Nhu đă làm cho một số người Mỹ xúc động và quay trở lại có cảm t́nh với ông Diệm hơn trước. Bộ mặt của những người thay thế ông Diệm cũng dần dần hiện rơ và người Mỹ thấy bộ mặt đó chẳng đẹp đẽ ǵ hơn.

"Những người Mỹ trong đó có cựu đại sứ Nolting, tướng Harkins, ông Richardson, giám đốc trung ương T́nh Báo Mỹ (CIA) tại Việt Nam lên tiếng cảnh cáo rằng cuộc cách mạng 1.11 chẳng những sẽ không cải thiện được t́nh h́nh quân sự và chính trị tại Việt Nam như nhiều người Mỹ mong cầu, mà trái lại sẽ làm cho t́nh h́nh chung tồi tệ hơn. Những hỗn loạn chính trị đă bắt đầu diễn ra và về mặt quân sự, Quân Đội Việt Nam mải lo canh gác Sài G̣n và các đô thị lớn để đề pḥng phe ông Diệm đă gần như bỏ trống các vùng nông thôn cho Việt cộng." (10) (sự băi bỏ quốc sách Ấp Chiến Lược mà Việt cộng từng ghê sợ nhất, là một thí dụ điển h́nh-lời ghi chú thêm của người viết [Phụng Hồng]).

Đây là một bằng chứng hùng hồn nhất, một bài học lịch sử đau đớn nhất cho những ai từng tự vỗ ngực huênh hoang cho ḿnh là "người hùng cách mạng", và tự đeo lon to nhất để suy gẫm lấy. Và tôi [Phụng Hồng] cũng muốn những người đă "bái lạy tướng to lon" để mưu đồ đảo chánh, phản bội chủ ḿnh hăy tự kiểm điểm lại hành động ḿnh mà ăn năn hối lỗi. Nhưng chậm quá rồi! Lịch sử và những vượt biên trên biển cả, những hồn thiêng trong Tết Mậu Thân, trong "ḷ luộc người cải tạo" chắc chắn không bao giờ tha thứ bọn người này! Đó là một sự thật cay đắng mà ai nấy đều đă thấm thía khi phải "tha phương cầu thực".

Và sau cùng, tôi [Phụng Hồng] muốn nhân dịp này nhắc lại câu nói để đời của William Colby, cựu Giám Đốc Trung Ương T́nh Báo đă từng hoạt động nhiều năm tại Việt Nam, và là người am hiểu t́nh h́nh chính trị Sài G̣n hơn ai hết, khi hối tiếc về cái chết của TT Diệm trong cuốn sách mới nhất của ông (11): "Nếu ông Diệm c̣n, chưa chắc miền Nam mất."[19] 

Những Dư Luận Thóa Mạ Chống Đối  

Sau khi chế độ sụp đổ th́ không biết bao nhiêu lời thóa mạ được nói đến gia đ́nh họ Ngô, nhưng mấy người được tiếp xúc và có nhận xét nghiêm chỉnh quân b́nh về những con người đó.

Nhà nghiên cứu Nguyễn Văn Lục đă tổng hợp đứng đắn những diều được nhiều người phát biểu: 

Nhiều đàm tiếu diễn ra sau 1963, về gia đ́nh ông Nhu, những người như Hoàng Trọng Miên, Nguyễn Đắc Xuân…Chỉ nhắc lại một lần cuối.

Trong bài kư: “Theo Đoàn Sinh viên Huế, tham quan con đường ‘gặt băo’ của anh em Ngô Đ́nh Diệm ở Sài G̣n tháng 11–63”, ông Xuân đă viết với lối viết quen thuộc, ỡm ờ nửa hư, nửa thực như sau: 

“Suốt tuần qua báo chí Sài G̣n đăng nhiều phóng sự điều tra về những bí mật trong dinh Gia Long, đặc biệt là những h́nh ảnh sex mà họ gán cho là của bà Trần Thị Lệ Xuân – vợ cố vấn Ngô Đ́nh Nhu – người tự mệnh danh là đệ nhất phu nhân VNCH. Do đó khi được vào tham quan, chúng tôi đến ngay pḥng ngủ của bà Lệ Xuân phía gần đường Pasteur. Cái pḥng này bị dân chúng phá tanh banh. Các sĩ quan chỉ cho chúng tôi hệ thống kính soi được lắp kính bốn mặt tường và họ giải thích rằng bà Lệ Xuân lắp hệ thống kính như thế để mọi hoạt động thân thể riêng tư của bà trong pḥng nầy bà có thể ngắm được từ nhiều phía. Và người ta cũng hướng dẫn cho chúng tôi rằng pḥng riêng của Tổng Thống Diệm gần pḥng riêng của cô em dâu. Ông Ngô Đ́nh Nhu muốn vào pḥng riêng của của vợ phải đi qua pḥng của anh trai ông. Không rơ thực hư như thế nào, cho đến bây giờ, tôi vẫn chưa hiểu có đúng như thế không và tại sao như vậy”  

Về nhóm sinh viên nằm vùng tranh đấu, Nguyễn Đắc Xuân viết tiếp: 

“Những thành viên trong đoàn sinh viên Huế đi tham quan ngày ấy, hiện nay vẫn c̣n ở Huế khá đông như nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường, bác sĩ Phạm Thị Xuân Quế, anh Lư Văn Nghiên, ở Đà nẵng có bác sĩ Lê Quang Tái, ở TP Hồ Chí Minh có Tiến sĩ Thái Thị Ngọc Dư, nhà giáo Nguyễn Đ́nh Hiển, ở Đức có Tiến sĩ Thái Thị Kim Lan, ở Pháp có Lê Thị Thảo; ở Mỹ có Nguyễn Thị Kim Tri, ở Úc có Nguyễn Thị Kim Xuyến v.v...

Ba thành viên chủ chốt trong đoàn nay không c̣n nữa là Nhà thơ Trần Quang Long (ra trường năm 1965), tham gia kháng chiến và hy sinh ở chiến trường Tây Ninh năm 1968; Nguyễn Thiết đang học năm thứ ba th́ thoát ly, phụ trách Thanh niên Thành ủy Huế, hy sinh năm 1968; Vĩnh Kha, về sau làm Chủ tịch Tổng hội Sinh viên Huế, lănh đạo sinh viên phát động các cuộc đấu tranh chống các chính quyền Diệm mà không có Diệm. Kha mất v́ bệnh gan vào giữa những năm Tám mươi.” 

Một Số Nhân Chứng Trực Tiếp 

Dù có những dư luận kiểu đó, ông Ngô Bảo (nhà thầu tốt nghiệp trường Mỹ thuật bên Pháp) có trách nhiệm trang trí tư dinh của Tổng thống Ngô Đ́nh Diệm cho ông Nguyễn Văn Lục hay:

“Pḥng ăn dinh Gia Long được trang trí với tranh sơn mài Thành Lễ. Riêng pḥng bà Nhu chỉ treo độc nhất một bức anh vẽ bán thân bà Nhu, do hoạ sĩ Nguyễn Khoa Toàn vẽ. Bức tranh vẽ bà Nhu mặc áo cánh lụa, có hơi rơ nét nổi lên phần ngực phía trong làn áo. Chỉ có vậy. Người viết hỏi thêm, có thấy các bức tường chung quanh pḥng bà Nhu đều có gương phản chiếu không? Ông Ngô Bảo cho biết: Làm ǵ có chuyện đó. Tường thường như mọi bức tường nhà khác.”

Chi tiết được ông Ngô Bảo, nay đă 78 tuổi, cho biết chứng tỏ chắc chắn rằng Nguyễn Đắc Xuân đă bịa đặt, và đám nam nữ sinh viên cùng tham dự buổi tham quan dinh Gia Long đă im lặng đồng loă. 

“Dù chỉ nh́n thoáng qua, ấn tượng về ông c̣n được ghi nhớ măi trong tôi. Nhiều ấn tượng c̣n được ghi khắc trong số học tṛ của ông Nhu có linh mục Phước. Lm Phước kể lại cho Nguyễn Văn Lục hay biết:

“là có dịp đi Đà lạt sau này, có đến thăm thày cũ. Ông đă hết lời nói về gia đ́nh thày của ḿnh. Ông Nhu th́ học cao, hiểu rộng, tài trí hơn người. Ai ai cũng phải nh́n nhận như vậy.  

C̣n cụ Đoàn Thêm có những nhận xét:  

“Về phương diện trí thức, tŕnh độ của ông Nhu rất cao. Học vấn cổ điển và nhân bản của ông rộng và vững. Qua lời nói ề à, kẻ chú ư có thể bắt gặp những nhận xét sâu sắc về người và việc, một sự khó thấy ở ông Diệm, và ít thấy ở người chung quanh.”

Bà th́ vừa xinh, vừa trẻ đẹp, giữ ǵn gia phong nề nếp. Thêm một lần nữa, tôi có một ấn tượng rất tốt đẹp về bà Nhu. Theo cha Phước khi đến thăm ông Nhu cùng với vài người khác ngồi ở pḥng khách. Chủ khách đàm đạo trong khi bà Nhu không dám ngồi mà chỉ đứng chắp tay vào nhau để trước bụng.”

Đấy là cử chỉ của những gia đ́nh có lễ giáo nghiêm ngặt. Ông Nguyễn Văn Lục nghe biết câu chuyện này, khi c̣n ở ngoài Bắc trước khi có cuộc di cư. Nói xấu một người th́ dễ hơn là kính trọng người ta, v́ người ta thường thấy cái tiêu cực trong người khác hơn là thấy nết xấu ở nơi ḿn. “Chân ḿnh th́ lấm mê mê, Lại cầm bó đuốc mà rê chân người”, đấy là cái thói ở đời ben Đông cũng như bên Tây. 

Sau gần 10 năm, tác giả Nguyễn Văn Lục lại có dịp khác “gặp lại” ông Nhu trong một khung cảnh khác. Hồi ấy, anh c̣n là sinh viên Đại học Đà Lạt nên thường tham dự những buổi lễ do nhà trường tổ chức. Ông Lục nhớ lại:

“Đôi lần lại có dịp được thấy ông Nhu. Ông không mặc áo bốn túi nữa, mà áo veste. Gương mặt có phần trĩu nặng ưu tư. Mặc dầu là cố vấn Tổng Thống, ông xuất hiện hết sức low profile. Ngồi một góc. Im lặng. Ai khen th́ khen. Ai vỗ tay th́ vỗ. Ông vỗ nhẹ tay lấy lệ, c̣n vẫn ngồi bất động như thể đang nghĩ về một vấn đề ǵ khác. Gần như ông không chú ư đến ai cả. Có cảm tưởng như ông bắt buộc phải ngồi đó. Có thể ông ghét những thói bề ngoài ŕnh rang với đôi chút tâng bốc, xu phụng. Cả buổi lễ, ông chỉ ngồi chống tay trên thành ghế. Không nhúc nhích, không nói nửa lời.” 

Cụ Đoàn Thêm nói tiếp về con người ông Nhu “cử chỉ lạnh lùng bắt người ta nhớ đến câu của Racine gán cho Néron: ‘Ami ou ennemi, il suffit qu’on me craigne’ (Bạn hay thù, miễn là họ biết sợ ḿnh là đủ).”

Phần tôi, có lẽ chẳng có lệ thuộc ǵ với ông, tôi nh́n chăm chăm vào ông. Kính phục th́ có, sợ th́ không.

Tôi dành cả buổi lễ quan sát ông không sót một cử chỉ nào. Ông khác hẳn các viên chức như các ông Trương Vĩnh Lễ, Trương Công Cừu. Cụ Lễ th́ khúm núm ra mặt. Các ông lần lượt lên rước lễ mà chắc hẳn ông Nhu không hề chú ư đến những cử chỉ, thái độ của mấy ông này.

Ông không phải là loại người của đám đông.

Cứ nghĩ lại coi, trong 9 năm cầm quyền. Có bao giờ thấy ông Nhu xuất hiện công khai, đăng đàn diễn thuyết (chỉ trong trường hợp thuyết tŕnh học tập như ở Suối Lồ Ồ) đao to búa lớn, hay h́nh ảnh đăng dài dài trên báo hà rần, cờ xí, duyệt binh, gắn lon gắn chậu, tiền bạc xa hoa, xe cộ tiền hô hậu ủng.

Không. Ông Nhu ít xuất hiện, ít phô trương. Ngược lại kín đáo, nấp sau bóng dáng Tổng Thống.” 

Căn cứ vào các số báo Lập Trường, Hành Tŕnh, Đất nước và Tŕnh bày sau 1963. Ông Lục không hề nghe thấy một lời phê phán về cá nhân ông Ngô Đ́nh Nhu. Tiền bạc không, nhà cửa dinh thự không. Mấy ai đă làm được như vậy?  

Cụ Đoàn Thêm viết về ông Nhu đă sống như thế nào:

“Tôi c̣n ghi nhận những ống quần nhầu không ủi, chiếc sơ mi hở cổ cộc tay và hơi cũ, đôi dép da quai sờn. Y phục sức quá sơ sài của em một Thủ tướng khiến tôi phát ngượng, lúng túng trong bộ đồ lớn của tôi. Tôi càng thấy khó hiểu, khi mục kích ông co ro cùng vợ con trong một căn pḥng nhỏ hẹp trên lầu dinh Độc lập, tuy c̣n những pḥng rộng rộng lớn và đẹp hơn. Theo một người thân cận, th́ ông không muốn ở trong Dinh, chỉ chờ dịp dọn đi, nhưng Ông Diệm không nghe, quyết giữ ông lại để c̣n luôn luôn hỏi việc. Căn cứ vào những lời ông nói và nếp sống bề ngoài của ông, tôi đă kết luận rằng ông tránh tiếng lợi dụng quyền lực và địa vị của ông anh ... Ngay cả hai chữ cố vấn cũng chỉ là nhận bất đắc dĩ.” 

Vẫn theo lời kể của cụ Đoàn Thêm: 

“Đến khi cần cử ông qua Pháp thương thuyết với thủ tướng Edgar Faure, một số người trong chánh phủ thấy ông phải đi với một danh nghĩa chính thức hơn là với tư cách bào đệ ông Diệm. Nên hai chữ cố vấn đă được đem dùng để đồng thời thừa nhận một sự vẫn được coi là hiển nhiên. Ông cũng biết là không tránh được chức vị… Ông Nhu không thoát khỏi lệ thường, nên chỉ tới đầu 1956 là ông hết phản đối (Không chịu người ta gọi là ông cố vấn).

Ai đă từng đọc cụ Đoàn Thêm th́ đều hiểu rằng, cụ viết cẩn trọng, tương đối khách quan, khen có mà chê cũng có. Như thế những nhận xét của cụ nên coi là khuôn thước, tránh được cái tệ nạn xuyên tạc hay xưng tụng quá đáng. 

Ông cố vấn sống thanh đạm và đơn giản như thế, th́ chắc người phụ nữ nào làm vợ ông cũng phải là người biết “liệu cơm gắp mắm”

Tư cách trí thức biết điều là ở chỗ ấy. Người ta nh́n lại, những người thay thế ông sau này. Một khi có quyền bính  trong tay, họ đă hành xử thế nào? Như ông Đỗ Mậu làm phó thủ tướng văn hóa, dù chỉ trong một thời gian ngắn, ông xuất hiện nhiều lần hơn gấp bội ông Ngô Đ́nh Nhu trong 9 năm làm cố vấn?

Có một vị nào sau này lên cầm quyền có một phong cách trí thức như một Ngô Đ́nh Nhu và tư cách một kẻ sĩ như một Ngô Đ́nh Diệm?

Người ta chỉ muốn nói về CON NGƯỜI mà không đề cập đến chính trị. Hay nói như cụ Đoàn Thêm, chế độ đệ nhất cộng hoà là nhân trị hơn pháp trị. Nhưng nếu làm người mà không xứng đáng th́ nói chi đến thứ khác? [20].  

Vận Động Chính Trị ở Hải Ngoại: ông Ngô Đ́nh Diệm 

Trở lại cuộc vận động hải ngoại cho ông Ngô Đ́nh Diệm, th́ thực ra, theo GS Tôn Thất Thiện, cuối năm 1949, Cụ Diệm khước từ lời của Cựu Hoàng Bảo Đại mời ông làm Thủ Tướng v́ cho rằng Hiệp Định Cựu Hoàng vừa kư với Pháp (Hiệp Định Elysées) không mang lại độc lập thực sự cho Việt Nam, nhất là về ngoại giao. Sau đó, ông nhận lời cùng với Giám Mục Thục đi một ṿng thế giới nhân dịp GM Thục đi tham dự một hội nghị các giám mục của Giáo hội Công giáo ở La Mă. Hai ông đi Nhật Bản, rồi từ đó sang Hoa Kỳ. Sau mấy tuần ở Hoa Kỳ, hai ông sang La Mă. Mỗi người sinh hoạt theo kế hoạch riêng biệt. Sau khi tham dự hội nghị giám mục tại Rôma, Đức cha Thục đi hành hương ở Tây Ban Nha, rồi về Việt Nam, c̣n ông Diệm th́ đi Thụy sỹ và Pháp.
          Trong thời gian ở Paris ông Diệm gặp lại người em Ngô Đ́nh Luyện và gia đ́nh ông này. Ông gặp lại Vơ Văn Hải, một người hăng say sát cánh bên ông trong những năm 1945-1949. Ngoài ra, ông có sở thích đi bộ quan sát Paris, và viếng các nhà thờ lớn. Ông đi bộ nhiều đến nỗi viên mật thám có nhiệm vụ trông coi ông phải than trời “ông này điên rồi! ông muốn thăm hết Paris, mà toàn đi bộ!”. Tất nhiên cũng có nhiều người t́m gặp ông. V́ vậy mà nhà chức trách Pháp muốn ông ra khỏi đất Pháp.

Đúng lúc đó có tin Tu viện Maryknoll ở New York mời ông sang với tư cách làm nhân viên giảng dạy đặc biệt, nên ông Diệm đi lại Hoa Kỳ. Giữa năm 1953, ông lại đi Âu Châu, trú tại Tu viện Biển Đức Thánh Anrê (Couvent Bénédictine de Saint André) ở Bruges, Bỉ (Belgique). Thường những quyết định lớn về Việt Nam diễn ra ở Paris, nhưng lại hay gây ồn ào, và bị mật thám Pháp ŕnh ṃ, nên ông chọn qua Bỉ gần Paris, mà tránh được cả hai thứ phiền phức trên.

Mùa Thu năm 1953 t́nh h́nh Việt Nam sôi động, ảnh hưởng đến t́nh h́nh chính trị Pháp với viễn ảnh điều đ́nh lập lại hoà h́nh ở Đông Dương. Đặc biệt trong trường hợp ấy, có tiếng đồn Ông Ngô Đ́nh Diệm sẽ là Thủ Tướng Việt Nam. Thật ra, đây chính là thời gian Cựu Hoàng Bảo Đại bắt đầu t́m liên lạc với Ông Ngô Đ́nh Luyện để “nối lại t́nh xưa”, v́ hồi nhỏ, trước Thế Chiến II, hai ông là bạn chơi với nhau ở Paris. Nhưng Ông Luyện thừa hiểu nguời Cựu Hoàng muốn móc nối không phải là ông mà là ông Diệm.

Để nắm t́nh h́nh rơ hơn, ông Diệm sang Paris, nơi có nhiều chính khách Việt Nam, và quyết định về Việt Nam - vẫn đang bị Pháp chi phối. Muốn kín đáo hơn, ông không ở với Ông Luyện, trong vùng Choisy, ngoại ô Paris, mà ở với ông Tôn Thất Cẩn, trong vùng Gentilly, ngay sau khu Học Xá Đại Học Paris. Ông Cẩn là con của Quận Vương Tôn Thất Hân, từng làm Phụ Chính, kết thân với bản thân ông Ngô Đ́nh Khả. Ông Hân đă lén giúp ông Ngô Đ́nh Khả trong thời gian ông này khốn đốn v́ bị tước hết chức vụ, mất hết bổng lộc, v́ không chịu kư kiến nghị truất phế Vua Thành Thái. Chính ở đây mà ông Tôn Thất Thiện, em ruột ông Cẩn, hội kiến ông Diệm lần đầu qua trung gian ông Thuyên, người phụ giáo cho gia đ́nh ông Hân.

Ông Diệm tiếp ông Thiện khoảng một giờ. Ông tŕnh bày t́nh h́nh quốc tế, và nói: ḿnh may mắn hơn Tàu, v́ người Trung Hoa ở Đài Loan không có hy vọng lấy lại được Lục Địa, c̣n Việt Nam có nhiều may mắn hơn. Ông cũng kể về những năm phải nghỉ việc, dành th́ giờ nghiên cứu thuyết cộng sản, đọc sách, trồng hoa, nhất là Hoa Hồng. Ông muốn một thể chế tối thiểu ngang với “Dominion” như các Dominion Anh. “Dominion” là danh từ chính ông dùng. Ông không nói ǵ về thể chế Việt Nam tương lai, nhưng căn cứ trên lư lịch và nếp sống gia đ́nh, và cách ông cư xử với Cựu Hoàng Bảo Đại, có thể chế độ ông thích là quân chủ lập hiến.

Lúc ông được bổ nhiệm làm Thủ Tướng, rất ít người hiểu rơ về ông. Tôn Thất Thiện nhờ các chi tiết ông cung cấp để viết bài gởi về Việt Nam qua đại diện Việt Tấn Xă ở Paris, với tựa đề: “Ông Ngô Đ́nh Diệm là ai?”. Đó là tài liệu trung thực đầu tiên nói về ông mà báo chí phổ biến rộng răi. Tôn Thất Thiện hỏi Ông khuyên những người trẻ phải làm ǵ. Ông nói: “Các anh nên vô làm việc trong các cơ quan đi, để lấy kinh nghiệm sau ni mà làm việc”. Tuy thấy đây là một lời khuyên hơi lạ, v́ thanh niên lúc đó có xu hướng “chờ thời” giữa hai bên là làm việc với một Chính phủ th́ Chính phủ Bảo Đại (mang tiếng “theo Pháp”) hay Chính phủ Hồ Chí Minh (đang ở trong rừng, nhưng Cộng sản).

Thực sự suy nghĩ cho cùng, th́ muốn làm được việc, phải có kinh nghiệm về hành chánh quản lư công việc, tổ chức guồng máy và nhân sự cùng vận động quần chúng; mà  muốn có kinh nghiệm đó, th́ con đường tốt nhất là phải làm việc trong các cơ quan chánh phủ. Trả lời phỏng vấn, lúc đó một chính khách cộng sản Pháp nói: “Nên tham gia chính phủ, v́ ở trong chính phủ mới được đọc được hồ sơ và hiểu rơ t́nh h́nh.” Chính ông ta biết như vậy nhờ tham gia Chính phủ Liên hịệp của de Gaulle lúc de Gaulle cầm quyền sau Thế Chiến II. Điều này giải thích tại sao ông Diệm lại tin dùng những người như ông Nguyễn Ngọc Thơ và công chức cao cấp các thời trước, kể cả thời Pháp. Những ư nghĩ và kiến thức cùng kinh nghiệm làm việc đă chinh phục thiện cảm và tin tưởng hơn vào ông Diệm trong giới thanh niên. 

Tài liệu CS và một số thành phần không ưa ông Diệm, đă ghi lại một số t́nh tiết với thâm ư làm sai lạc sự thật là gán ghép Mỹ và Công Giáo chủ mưu đưa Ông Ngô Đ́nh Diệm và phe cánh của ông lên nắm quyền. Tài liệu tiêu biểu mới đây là một điều sai sự thực, trong lúc chính quyền CS bề ngoài nói là muốn xóa bỏ quá khứ để xây dựng đoàn kết dân tộc. Tài liệu “Trần Lệ Xuân: Giấc Mộng Chính Trường” và nhiều tài liệu khác xuất bản vào giai đoạn này do Nhà Xuất Bản Công An Nhân Dân có ư nghĩa ǵ, khi chủ t́nh nói sai sự thật và chỉ theo quan điểm Cộng Sản.

Thực ra, năm 1950 ở Roma có hội nghị các giám mục trên thế giới, Giám Mục Ngô Đ́nh Thục được mời tham dự. Nhân dịp này ông Diệm xin đi theo. Trên đường đi, hai người ghé lại Nhật Bản xin gặp một số chính khách Nhật và Việt xem họ có giúp được ǵ không. Sau đó tại Rôma, ông Diệm được Giám Mục Thục giới thiệu với Hồng Y Giáo Chủ Spellman là giáo chủ của Mỹ để xin giúp đỡ cho Diệm. Spellman đồng ư.

Năm 1951, Diệm bay sang Mỹ và được Hồng Y Spellman đỡ đầu cho vào ở trong tu viện Maryknoll tại Lakewool thuộc bang New Jersey, Diệm ở đây hai năm. Thơi gian này ở Đông Dương, Pháp đang bị Việt Minh đánh tơi tả. Pháp cầu cứu Mỹ giúp khí giới, nhưng Mỹ lừng khừng v́ thâm ư của Mỹ là muốn cho Pháp bại trận, để sau đó nhảy vào giành phần.

Ông Diệm rời Mỹ vào tháng 3.1953, ở Paris ít lâu rồi sang Bỉ lưu trú tại Tu Viện Bénédictine. Một năm sau, ông Diệm lại trở về Paris để nghe ngóng t́nh h́nh Đông Dương.

Các con bài của Nguyễn Văn Tâm rồi hoàng thân Bửu Lộc do Bảo Đại chỉ định làm thủ tướng theo chỉ thị 24 của Pháp không tạo được hậu quả nào, trong khi đó Pháp thất bại ở Điện Biên Phủ chỉ c̣n là vấn đề thời gian. Đến lúc này Mỹ thực sự nhảy vào cuộc, đề nghị Pháp dùng lá bài Ngô Đ́nh Diệm. Nhưng Bảo Đại không chấp thuận ông Diệm thay ông Bửu Lộc v́ Bảo Đại vẫn c̣n căm hận ông Diệm đă bỏ Bảo Đại để rút lui về vườn. Thêm một lư do nữa v́ lúc ấy Bảo Đại đang chịu sự chi phối của B́nh Xuyên do Bảy Viễn cầm đầu về vấn đề tài chính.

Một mặt Mỹ ép Pháp thay đổi chính phủ tại Việt Nam bằng cách dùng lá bài Ngô Đ́nh Diệm do Mỹ đưa ra; mặt khác Ngô Đ́nh Thục tích cực vận động giới Công giáo La Mă, Pháp và nhất là Mỹ phải đưa Ngô Đ́nh Diệm ra gấp th́ mới hy vọng cứu Việt Nam khỏi bị Việt Minh thống trị! Đồng thời Ngô Đ́nh Luyện cũng gặp Bảo đại để dàn xếp cho Diệm về nước lập chính phủ v́ từ lâu Luyện rất thân với gia đ́nh Bảo Đại…“(t. 23, sđd.)

Thời gian 1953-54, Pháp bị tấn công mạnh ở Việt Nam, khi có thêm hậu thuẫn từ Trung Quốc Cộng Sản, sau khi toàn thể lănh thổ bị Cộng Sản Trung Hoa chiếm quyền thống trị.  

Tóm Thuật Hoạt Động Thực Tế Phức Tạp Khi Nắm Chính Quyền  

Khi lên nắm chính quyền, chế độ mới do hai ông Diệm Nhu hoạch định thựa hiện phải đối phó với nhiều vấn đề nhiêu khê, có thể làm nguy ngập đến thể thống đất nước. Một cách tổng lược, ngưới ta có thể đưa ra một h́nh ảnh vắn tắt như sau 

Những Việc Cụ Thể Chế Độ VNCH I Đă Thực Hiện: 

1. Tổ chức việc tiếp chuyển, định cư di dân từ miền Bắc vào miền Nam và bố trí trại định cư theo địa điểm chiến lược, h́nh thảnh cấu trúc ban đầu cho một mạng lưới Ấp Chiến Lược, giải quyết vấn đề dân sinh và an dân chống lại họat động của Cộng Sản từ miền Bắc xâm nhập miền Nam qua đường rừng núi chủ yếu bên Lảo và đường thủy (sông rạch và biển cả) 

2. Đoàn kết các đảng phái chính trị, lực lượng quân sự, chủ yếu dựa trên tôn giáo hay địa phương:  các tổ chức B́nh Xuyên, Cao Đài, Ḥa Hảo, Phật Giáo, Công giáo, Tin Lành, các lực lượng chính đảng khác như Đại Việt, phe Bảo Hoàng, lực lượng ủng hộ quyền lợi thực dân Pháp, trong một mặt trận thống nhất dựa trên một ư thức hệ và hoạt động Chủ Nghĩa Nhân Vị, đối lập với ư thức hệ và hoạt động chủ nghĩa Cộng Sản. 

3. Tổ Chức Quân Đội Quốc Gia Độc Lập từ cơ sở những lực lượng trong quân đội Pháp: Địa Phương Quân, Bảo Chính Đoàn, thành một lực lược chính quy, hiện đại có kỷ luật, có tổ chức, có huấn luyện, đủ khả năng pḥng vệ và tác chiến hữu hiệu với doanh trại, quân trang, quân dụng, vũ khí, từ cá nhân binh sĩ ở các cấp tiểu đội, trung đội, đại đội, tiểu doàn, trung đoàn, sư đoàn, các lực lượng lên đến quân đoàn vùng chiến thuật I, II, III, IV với yểm trợ cần thiết ban đầu của nhiều nước, nhất là Mỹ. 

4. Xây dựng Lực Lượng Cảnh Sát Công An từ các bộ phận c̣n manh mún phục vụ cục bộ của nhiều nhóm, nhất là của B́nh Xuyên, thành một Đơn Vị Cảnh Sát Công An Quốc Gia Độc Lập thống nhất. H́nh thành mạng lưới an ninh duy tŕ cảnh vệ trậ tự các cơ sở hành chính quan yếu của quốc gia. 

5. Tổ chức chính trị ṇng cốt là thành lập chính đảng Cần Lao Nhân Vi tôn trọng nhân vị và yêu mến cần lao để kiến thiết bản thân và đất nước, chống lại chủ nghĩa và hoạt động phá hoại của Cộng Sản. Ngoại vi của lực lượng Cần Lao Nhân Vị là qui tụ động viên thành phần chủ yếu là thanh niên vào hai tổ chức chính: Thanh Niên Cộng Ḥa và Phụ Nữ Liên Đới.

Từ chính đảng ṇng cốt này có thể vận động thanh niên nam nữ và nhiều thành phần nhân dân vào công cuộc xây dựng, phát triển đất nước chống lại hoạt động theo xu hướng của chủ nghĩa Cộng sản. Tạo thành một phong trào Cách Mạng Quốc Gia, ây dựng đ1ât nước, nhất tâm đối phó với Cộng Sản 

6. Tổ Chức hệ thống chính trị dân chủ với ba lănh vực Hành Pháp (Tổng Thống), Lập Pháp (Quốc Hội) Tư Pháp (Hệ Thống Ṭa Án), với bầu cử dân chủ chọn người làm việc từ trong các thành phần giáo phái chính đảng quốc gia trong t́nh trạng đối phó với hoạt động xâm nhập, phá hoại dưới nhiều h́nh thức của Cộng Sản, cụ thể là Mặt Trận Dân Tộc Giải Phóng Miền Nam Việt Nam. 

7. Một Giài pháp chính trị chiến lược thực tế đa hiệu, chống lại Cộng sản là chính sách Ấp Chiến Lược. Ư nghĩa chính thức của tổ chức này là kêu gọi tổ chức nhân dân tập trung vào các ấp chiến lược, nhất là tại những vùng dễ xâm nhập hoạt động của cộng sản, nhưng có lợi điểm cư trú và hoạt động kinh tế nông nghiệp, kỹ nghệ, lâm ngư nghiệp, giáo dục của nhân dân.

Khi dân chúng tự nguyện tự giác vào sinh cư tập trung gọn gàng và kỷ luật trong các ấp này, th́ tất cả những thành phần c̣n lại bên ngoài các ấp (khu trù Mật và Dinh Điền) là Công Sản hay hoạt động đi theo ủng hộ Cộng Sản. Du kích Cộng Sản sẽ lần lượt bị ngăn chặn, tiêu diệt v́ không c̣n chỗ dung thân và sinh sống.Tổ chức này hữu hiệu làm nguy ngập cho tổ chức hoạt động của Cộng sản, nên CSVN mới phản tuyên truyền, xuyên tạc là bắt gom dân vào Ấn Chiến Lược, và thành lập Mặt Trận Dân Tộc Giải phóng Miền Nam Việt Nam 

Nhưng Kế Hoạch Do Chế Độ Xây Dựng Có Những Khuyết Điểm Sau: 

1. Quyền lợi, nhận thức cá nhân và đoàn thể khác nhau về tôn giáo và chính trị xă hội muốn xây dựng dân chủ tự do vội vă đốt giai đoạn, đă cản trợ hoạt động phát triển dân chủ thống nhất của nhà nước, trong t́nh thế phải đối phó với các h́nh thức xân nhập và hoạt động của Cộng Sản. 

2. Hoạt động tuyên truyền, đồng khởi, phá hoại của Cộng sản đánh phá nhiều mắt xích trong hệ thống hành chính địa phương và trong hệ thống Ấp Chiến Lược ở các vùng sâu vùng xa, và các điạ điểm chiến lược, khi tổ chức chiêu hồi và ấp chiến lược tỏ ra nhiều thiệt hại bất lợi cho Cộng Sản. 

3. Hệ thống quản lư đất nước bị lạm dụng, nên có xu hướng thiên về gia đ́nh trị, công giáo trị gây hoài nghi cho nhiều thành phần nhất là Phật Giáo, trong việc kết nạp vào Đảng Cần Lao Nhân Vị và nhiều hoạt động khác như tố chức an ninh (mật vụ, t́nh báo, cảnh sát, thanh niên, quân đội). 

4. Sự can thiệp xen lấn lộ liễu mạnh bạo của Mỹ từ yểm trợ nhẹ nhà đến hoạt động hành quân của cả một lực lượng lớn trên lănh thổ một đất nước độc lập có chủ quyền với nhiều phương tiện doanh trại, tổ chứng nhân vật lực phức tạp.

Điều này tạo cơ hội cho tuyên truyền Cộng Sản về nhiều mặt. Khi các cảnh chiến tranh tàn bạo được chiếu trực tiếp trên truyền h́nh các gia đ́nh Mỹ hằng ngày đêm đă dần dần tạo nên phong trào phản chiến, đ̣i chính quyền Mỹ phải rút về mau lẹ, tạo một khoảng trống cho quân đội c̣n ḍn mỏng của VNCH, chưa kịp tổ chức xây dựng, bổ sung về quân số và huấn luyện và thiếu vũ khí tối tân, so với lực lượng vơ khí và mưu lược dối trá của Cộng Sản, 

5. Phong trào Đồng khởi  từ Bến Tre và Biến Cố Tổng Công Kích Tết Mậu Thân trên lănh thổ VNCH II là một hoạt động liều lĩnh của Cộng Sản khi hệ thống Ấp Chiến Lược đă chứng tỏ có hiệu quả đă đẩy CSVN đến chỗ phải hành động để sống c̣n. Sự tàn bạo và dối trá của Cộng Sản trước Việt Nam toa rập với ư chí chủ bại và phản bội của Mỹ đă đưa đến thằng lợi trước mắt của CSVN ngày 30/4/1975. Việc hủy bỏ hệ thống Ấp Chiến Lược sau khi lật đổ chế độ VNCH I là một hành động phá hoại chiến lược, chuẩn bị xa nhưng mau hơn cho sự chiến bại của miền Nam 

Gia Đ́nh Bên Ông Ngô Đ́nh Nhu  

Gia đ́nh họ Ngô Đ́nh[21], nguyên quán ở đất Quảng B́nh, ông cố tổ là dân bần hàn sống nghề chài lưới. Khi đạo Công giáo truyền đến vùng này từ thế kỷ 17, th́ tổ tiên của ḍng họ Ngô Đ́nh đă tin đạo. Đời ông Ngô Đ́nh Khả đức tin đó vẫn được củng cố và phát triển. Là một thanh niên chăm chỉ đạo dức mà lại thông minh, cậu được theo học cả chữ hán lẫn chữ Pháp. Cậu được gửi du học ở trường chủng viện Thánh Giuse ở Penang (Mă Lai), cùng với Nguyễn Hữu Bài, với ư định được huấn luyện để trở thành Linh Mục. Nhưng v́ không được ơn gọi làm Linh Mục, cả hai cậu Khả và Bài đều trở về Việt Nam và sau này trở thành thông gia, v́ có một quá tŕnh dài học tập và hiểu biết lẫn nhau.

Về nước, v́ giỏi về ngoại ngữ, ông Khả và ông Bài đều được tuyển làm thông dịch viên. Làm việc xuất sắc có nhiều kết quả, Khả được trọng dụng và thăng chức rất nhanh. Khi vua Thành Thái mất chức, th́ Khả cũng mất chức Phụ Đạo Nam Triều. Gia đ́nh Ngô Đ́nh Khả cư ngụ tại Phú Cam, nơi có một xứ đạo kiên trung của đất Huế.

Ông Ngô Đ́nh Khả có tất cả:

Con cả là Ngô Đ́nh Khôi (1885?-1945) lập gia đ́nh với người con gái của Nguyễn Hữu Bài.

Con thứ hai là Ngô Đ́nh Thục (1897-1985) từng du học tại Rôma năm. Từ 1919-1927 du học Roma: Tiến sĩ Triết học (1922), Tiến sĩ Thần học (1926), Tiến sĩ Giáo luật (1927). Qua Pháp học Đại Học Công Giáo Paris: Cử nhân Triết học (1929). Khi về nước giữ nhiều chức vụ trước khi làm Giám Mục Vĩnh Long, rồi Tổng Giám Mục Huế.

Con thứ ba là Ngô Đ́nh Diệm (1901-1963), từng làm Tuần Vũ B́nh Thuận, rồi Thượng Thư Bộ Lại triều Bảo Đại (1932).

Năm 1918 thi vào trường Hậu Bổ, sau 03 năm tốt nghiệp, lần lượt giữ các chức vụ từ Tri huyện Hương Thủy (1922), Tri huyện Quảng Điền (1923), Tri phủ Hải lăng (1925), Quản đạo Ninh Thuận (1927), Tuần vũ B́nh Thuận (1930), Thượng Thư Bộ Lại (1933) được hơn 02 tháng th́ từ chức...Năm 1945 bị Việt Minh bắt sau nhờ Đức Giám Mục Lê Hữu Từ can thiệp, được trả tự do. Năm 1950 qua Roma rồi qua Hoa Kỳ. Ngày 07-07-1954 về nước chấp chánh giữ chức Thủ Tướng toàn quyền do Quốc Trưởng Bảo Đại chỉ định.

Sau cuộc “trưng cầu dân ư” tháng 10-1955, dược dân bầu lên làm Quốc Trưởng rồi Tổng Thống tại Miền Nam VN đối lập với chế độ Cộng Sản tại Hà Nội do Hồ Chí Minh lănh đạo. Ông có công ổn định t́nh h́nh, thống nhất quân đội, phát triển kinh tế, mở mang giáo dục, xây dựng dân chủ, v.v...Rất tiếc, ngày 01 tháng 11 năm 1963 ông bị phe quân nhân (theo lệnh Mỹ) làm đảo chính lật đổ và bị thảm sát ngày 02 tháng 11 năm 1963. Biến cố 01-11- 1963 đă dẫn đến sự sụp đổ  của Việt Nam Cộng Ḥa ngày 30-04-1975, đưa đất nước vào tay Cộng Sản độc tài!

Con trai thứ tư là Ngô Đ́nh Nhu (1910- 1963).

Con trai thứ năm là Ngô Đ́nh Cẩn (1912- 1964)

Con trai út là Ngô Đ́nh Luyện (1914- 1990), tốt nghiệp kỹ sư công chánh ở Pháp và Anh. Nhiều nhà nghiên cứu lầm lẫn Ngô Đ́nh Cẩn là con trai út

Ông Bà Ngô Đ́nh Khả c̣n có ba con gái là:

Ngô Thị Giáo, chết sớm năm 1944,

Ngô thị Hoàng, thường gọi là bà Cả Lễ, v́ lập gia đ́nh với ông Nguyễn Văn Lễ,

Ngô Thị Hiệp, lập gia đ́nh với ông Nguyễn Văn Ấm, thân phụ của Hy TGM FX Nguyễn Văn Thuận. TGM NVT làm Bộ Trưởng Bộ Công Lư và Ḥa B́nh tại TT Vatican trước khi tạ thế ngày 16/9/2002, tại Rôma.

Hai gia đ́nh Trần Ngô cũng là thông gia môn đăng hộ đối theo Nho giáo cổ truyền.  

Gia Đ́nh họ Trần bên Bà Ngô Đ́nh Nhu (Trần Lệ Xuân) 

1. Bà Ngô đ́nh Nhu, nhũ danh Trần Lệ Xuân, sinh tại Hà Nội này 24/8/1924, con gái thứ hai của Ông Trần Văn Chương (Luật Sư) và Bà Thân Thị Nam Trân. Ông Bà Trần Văn Chương có ba người con. Con đầu là Trần Thị Lệ Chi. Con thứ ba là Trần Văn Khiêm.

Lệ Chi lập gia đ́nh với ông Nguyễn Hữu Châu (Luật Sư, Tiến Sĩ Luật ở Pháp). Ông này gốc người G̣ Công có họ hàng với ông Nguyễn Hữu Hào, thân sinh ra bà Nguyễn Hữu Thị Lan, tức hoàng hậu Nam Phương, kết duyên với vua Bảo Đại. Khi Thủ Tướng Ngô Đ́nh Diệm trở thành Tổng Thống năm 1956, th́ Ông Nguyễn Hữu Châu được bổ nhiệm Bộ Trưởng tại Phủ Tổng Thống. Chỉ mấy tháng sau, chính ông Châu xin từ nhiệm.

Gia đ́nh ông Trần Văn Chương vốn theo Đạo Phật, nhưng từ nhỏ Cô Trần Lệ Xuân đă được gửi học nội trú ở Trường Ḍng Nữ Thánh ÂuCơTinh, quen gọi là Couvent des Oiseaux. Một thời gian cô nữ sinh Trần Lệ Xuân có theo học Trường Albert Sarraut ở Hà Nội trong thời gian ông Trần Văn Chương hành nghề Luật Sư ở Hà Nội. Chính mấy năm cuối cùng ở trường này, Trần Lệ Xuân đă phát triển các quan hệ thân t́nh cụ thể hơn với Ông Ngô Đ́nh Nhu. Sau chính biến 1/11/1963, vô số lời đàm tiếu đổ dồn vào bà Ngô Đ́nh Nhu.  

2. Sau này, tại California, Ông Nguyễn Văn Lục lại nghe từ những người trước nay từng có cơ hội gần gũi ông bà Nhu, ông Diệm, Ông Cẩn, ông Thục.

Tác giả đă nói chuyện với sĩ quan tuỳ viên Lê Châu Lộc, sau này là nghị sĩ Lê Châu Lộc. Ông Lộc với bản chất trung thực cho biết, ông biết ǵ nói nấy, có nói có, không nói không.

Ông cho biết 6 năm làm sĩ quan tuỳ viên cho “ông cụ”, kề cận ông cụ ngày đêm. Trong 6 năm đó chỉ gặp bà Nhu trên dưới 10 lần, v́ hai ông bà ở khu bên kia dinh Tổng Thống, ít có tiếp xúc qua lại. Ông không mấy thích bà Nhu v́ giọng nói của bà Nhu lai Bắc, lai Trung và tính nết tỏ ra cao ngạo. Nhưng đối với tổng thống Diệm th́ bà sợ và cử chỉ e dè, khép nép. Không có cái cảnh muốn ra vào văn pḥng ông Diệm lúc nào th́ vào. Bà là người có phong cách, lịch sự và đàng hoàng. 

Ông Lê Châu Lộc đưa ra hai giai thoại liên quan đến bà Nhu.  

Một lần xe của bà Nhu vào Dinh trong khi sắp có xe của một vị tướng Mỹ sắp đến. Ông Lộc đă yêu cầu xe của bà Nhu nhường lối. Bà Nhu vui vẻ nhận lời trong khi người tài xế của bà tỏ vẻ khó chịu. Sau đó bà đă vui vẻ chào.

Một lần nữa, ông Lộc vội vă không kịp chào bà Nhu. Vậy mà việc cũng đến tai “ông cụ”. “Ông cụ” cho biết: Lộc nó là sĩ quan, th́ chỉ chào sĩ quan có cấp cao hơn, hà cớ ǵ lại phải chào bà Nhu.

Những chi tiết nhỏ đó cũng cho thấy có nhiều điều xàm tấu, bôi bẩn mà công việc của chúng ta là cần “làm vệ sinh” tẩy rửa những dư luận xấu xa đó. 

Chứng nhân thứ hai là nhiếp ảnh gia Trần Cao Lĩnh.

Nhiếp ảnh gia Trần Cao Lĩnh là người được chọn chính thức chụp ảnh cho gia đ́nh ông Ngô Đ́nh Diệm trong các buổi lễ chính thức. V́ thế, ông đă nhiều lần ra Huế để chụp ảnh cho gia đ́nh ông Diệm.

Ông đă kể lại một cách sinh động duyên dáng về những nhân vật thời đệ nhất cộng hoà. Nhiều nhà văn, nhà báo đă tham dự và được nghe ông kể về những điều này tại toà soạn báo Nhân Chứng, khoảng năm 1980. Đó là Mai Thảo, Phạm Đ́nh Chương, Du Tử Lê, Vũ Văn Hà, Thuỵ Châu, v.v…

Theo lời kể của Trần Cao Lĩnh, ông đă hết lời đối với gia đ́nh ông Diệm và đặc biệt là đối với bà Nhu. Bà Nhu là loại người phụ nữ chẳng những có ăn học, có giáo dục. Cử chỉ phong cách quư phái, chừng mực lễ độ trong cư xử. Bà không phải loại người bờm xơm, chớt nhả, dâm đăng, mất nết như những lời bịa đặt của dư luận ác ư.

Tại Huế, chỉ các đàn ông như các ông Diệm, ông Nhu, GM Thục mới được phép ở nhà trên dùng cơm. Bà Nhu chẳng những sợ và khép nép với ông Diệm mà c̣n cả với Giám mục Ngô Đ́nh Thục. Theo nhiếp ảnh gia Trần Cao Lĩnh, Bà Nhu không dám tự tiện vào pḥng ông Diệm. 

Ông Nguyễn Văn Lục muốn viết về vợ chồng ông Nhu, v́ ông bà là bị nhiều người hiểu lầm và bực ghét, nhất là bà Ngô Đ́nh Nhu. Nhiều người không ưa bà, khinh ghét bà nữa. Nhiều người bênh ông Diệm, thương mến ông, nhưng vẫn dè dặt khi nói về ông Nhu, bà Nhu. Nhiều người biết rơ và khó quên câu nói phạm thượng và xấc xược của bà khi Hoà thượng Quảng Đức tự thiêu.

Theo ông, khi người ta đă trót quư mến ai rồi, th́ khó mà nghĩ khác được. Trước đây, có người đă trót quư mến và kính trọng Nam Phương Hoàng Hậu và nay th́ đến lượt ông bà Nhu cũng vậy thôi… 

Khoảng cách tuổi khá lớn giữa hai ông bà cũng là nguyên nhân gây nên những lời đồn thổi sau này kể từ sau 1963.

Thực ra ít người có cơ hội tiếp xúc với bà Nhu, hiểu biết và kính trọng nhân cách bà Nhu như ông Trần Cao Lĩnh.

Những người ngưỡng mộ và quư mến bà chẳng bao nhiêu. Sau khi nghe ông Trần Cao Lĩnh kể về bà, có người đề nghị ông nên viết lại về bà Nhu. V́ không ai có đủ tư cách hơn ông để viết. Nhưng rồi ông cũng đă không làm cho đến khi ông ĺa đời. Cũng hiểu được, bênh vực một người “mất nết” như bà Nhu nó khó lắm.

Không mấy ai biết bà, nhưng ghét bà, khinh miệt bà th́ quá nhiều. Đàn ông ghét đă đành, đàn bà cũng ghét theo. Đến nỗi người ta cố moi ra sự việc từ những năm 1955 khi chưa có Quốc Hội, chưa có Hội Phụ nữ Liên đới hay phụ nữ Bán Quân sự. V́ thế dưới mắt của quần chúng nói chung, thí bà Nhu là một người phụ nữ “mất nết”, ăn mặc hở hang, lố lăng với chiếc áo dài kiểu mới. Phụ nữ chê bai tư cách của bà trong chiếc áo dài kiểu mới, nhưng hầu như giới nữ sinh hay các mệnh phụ phu nhân đều ăn mặc theo kiểu áo dài đó.

Đến độ vào năm 1955, ông Diệm chép miệng than thở: Tội nghiệp, Bà Nhu có làm ǵ đâu? Dù sau cũng chết, chỉ v́ bà là một người đàn bà. Bà lại nay nói quá mạnh, cứng rắn trong quan điểm, lập trường, không nhường nhịn ai, lại có vè “đành hanh” khiến giới mày râu không chịu được.

Có lẽ người ta phải cầu cứu đến những lời bàn của cụ Đoàn Thêm khi nhận xét về bà Nhu.

Cụ Đoàn Thêm cho rằng, dù không làm hay chưa làm việc ǵ có hại, người đàn bà không thể thừa thế nhà chồng mà xen vào việc chính quyền. Việc bà tham gia vào chính trường, dưới mắt số đông, trái ngược hẳn với h́nh ảnh cố hữu của phụ nữ Á Đông khiêm nhượng, ư nhị, hiền hậu, của người mẹ và người vợ Việt Nam.

Vẫn theo cụ Đoàn Thêm, nguyên do sâu xa nhất và đích thật nhất, gây thêm nhiều ác cảm với bà là do bà đă xinh đẹp, mà lại muốn tỏ ra cứng cỏi và đánh hanh nữa th́ quá lắm, không chịu nổi. Người ta có thể nhẫn nhịn chờ đợi ông Nhu, nhưng đối với bà, bà chỉ xuất đầu lộ diện, th́ cũng không được tán thành hay dung thứ.

Nên dù trái hay phải, người đàn bà VN muốn vội sống theo gương người đàn bà tiền phong (avantgarde) Âu Mỹ, kiểu chủ nghĩa nữ quyền, là chưa thể yên thân trên một đất nước mà nhiều người c̣n ghê sợ những người phụ nữ nhu Vơ Hậu hay Từ Hy.

Tâm lư quần chúng như vậy nên nhiều con mắt dễ chú ư đến những sơ hở và lỗi lầm để buộc lỗi gay go. Mỗi lời nói và việc làm của bà đều có nguy cơ trở thành những cơ hội cho dư luận chỉ trích nghiêm ngặt.

Bi kịch của chế độ khởi đầu từ đó. Người ghét cứ ghét, mỗi ngày mỗi đông thêm, như đ̣n hội chợ do thể chế tam đầu, lại có thêm một người phụ nữ là bà Ngô Đ́nh Nhu.

Khu biệt thự Trần Lệ Xuân (2 Yết Kiêu, Đà Lạt) lộng lẫy rộng trên 13 ngàn mét vuông vừa được nâng cấp trở thành Trung Tâm Lưu Trữ Quốc Gia IV. Nơi lưu giữ hơn 30 ngàn mộc bản triều Nguyễn. ( Nguồn: Kho tàng mộc bản trong biệt thự Trần Lệ Xuân/my.opera.com)

Ngay như hơn hai chục nam nữ sinh viên đă tham dự trong phái đoàn Huế đi tham quan dinh Gia Long sau khi hai ông Diệm Nhu bị thảm sát. Họ im lặng đồng lơa với Nguyễn Đắc Xuân. Họ chấp nhận gián tiếp những ǵ Nguyễn Đắc Xuân dựng lên bôi nhọ bà Nhu. Chỉ yêu cầu một cô nữ sinh viên trong số họ cho biết những điều Nguyễn Đắc Xuân viết là đúng hay sai.Dĩ nhiên là không dám nói sai, ma nói đúng th́ đồng lơa bôi nhọ. Thực  ra họ không biết để ma nhớ, mà nói đúng hay sai.

Người ta phải nghĩ thế nào về những sinh viên đă im lặng, không dám lên tiếng về những lời vu cáo của Nguyễn Đắc Xuân?

Người ta có thể tạm quên đi những điều thị phi, những lời khen chê, những lời bôi nhọ dơ bẩn về bà ấy để chỉ nh́n lại kể từ tháng 11/1963 đến nay bà Nhu đă làm ǵ, nói ǵ, viết ǵ, thanh minh cho việc ḿnh làm và đă sống như thế nào?

Kể từ sau tháng 11/1963, bà rút lui vào bóng tối. Không nói, không thanh minh, Cắt đứt mọi giao tiếp với mọi người trước nay từng là những người cộng tác với hai ông Diệm và Nhu. Một vài người đă có dịp gặp bà như các ông Cao Xuân Vỹ, Lê Châu Lộc, Trương Phú Thứ đều nhận thấy bà sống ẩn dật, im lặng với quá khứ, lo việc từ thiện. Chắc là tâm trạng và nỗi niềm của bà gần 50 năm này đă diễn ra thật phức tạp, đa đoan, nhưng chỉ tập trung vào gia đ́nh và niềm tin phú thác?

Và trong thời gian đó, bà đă sống đúng nhân cách một người phụ nữ? Những năm tháng ấy đă tẩy rửa những điều hàm oan về tiền bạc, con người của bà?

Thực ra bà đă chết cùng với hai anh ông Diệm Nhu, chôn vùi quá khứ, cuộc sống đă sang một trang mới: im lặng> Điều ấy mang nhiều ư nghĩa: vửa cay đằng, tủi hận vừa sám hối trong tâm t́nh của một tín đồ.

Những ai từng kết án bà, th́ khó thấy bà là loại người tham tiền cố vị, vô tư cách hay thậm chí trăng hoa, mất nết… Người ta phải thấy một bà Nhu sống buông thả, quen biết lung tung, tai tiếng đủ loại sau 01/11/1963.

Nhưng những kẻ thù oán, chuyên đặt điều nói xấu bà cũng không có được chứng cớ nhỏ nhoi nào, bôi nhọ bà.

Bà sống ẩn dật một thời ở Ư rồi sang Pháp, mua hai căn hộ nhỏ, một để ở và một để cho thuê lấy tiền tiêu xài, ngày ngày đi lễ nhà thờ, lchuyên chú làm việc từ thiện, lấy kinh nguyện làm lẽ sống.

Một con người như thế, chịu đựng biết bao điều sỉ nhục, tệ bạc, phản trắc, hờn ghét của thế thái nhân t́nh, khi không c̣n thời để lợi dụng.

Không phải là dễ mà ai cũng bộ lộ nhân cách ấy, chọn lựa lối sống ấy. Mấy ai đă làm được như bà trong những tháng ngày sau 1963, nếu bắt buộc phải sống như vậy?

Người ta nghĩ bà đang viết nhật kư, nhưng có lẽ chỉ là những tâm sự về đạo nghĩa Những điều Trương Phú Thứ đă viết thật là hiếm hoi và phản ảnh cuộc đời im lặng hơn là bận rộn chuyện phù hoa thế sự. Theo ông Lê Châu Lộc bà viết nhiều lắm, nhưng không ai biết ǵ.

Trong cuộc đời này, suốt những năm làm vợ ông Nhu và nhất là từ khi ông bị ám sát, có thể cùng với lời cố vấn khuyên giải nào đo, bà đă chủ động chỉ lo cho gia đ́nh êm ấm và dồn vào sống ẩn dật trong niềm tin Công giáo.

Ông đă chết từ 02/11/1963 và từ ngày ấy ba cũng chết như một góa phụ. Theo kiểu nói của ông Lục, bà chết đến hai lần: chết cho ông Nhu và nền đệ nhất cộng hoà và chết cho chính ḿnh, cho cuộc sống hiện nay.

Nói đến hai người phụ nữ danh tiếng tài sắc trong lịch sử Việt Nam cận đại là Nam Phương Hoàng hậu và bà Ngô Đ́nh Nhu, người đời không khỏi cám cảnh ngậm ngùi, thương cho hai kiếp người “hồng nhan bạc phận”  

Trong niềm giận ghét, ác cảm không tránh được của nhiều người, vẫn có nhiều người trân trọng quư mến ông Diệm, tiếc cho ông Nhu và cám cảnh thương mến bà quả phụ Ngô Đ́nh Nhu. (Tham khảo Website T.S.C.N.  Nguyễn Văn Lục đă dẫn trên)

 


Ảnh được Bettmann chụp ngày 21/10/1963 tại Washington DC - Mỹ, khi bà Trần Lệ Xuân sang Mỹ và có họp báo với báo giới, truyền h́nh.
          

3. Tiếp theo liên hệ đến Trần Lệ Xuân, ông cụ nội tam đại, tính từ bản thân, là cụ Trần Văn Thông, cựu Tổng Đốc tỉnh Nam Định, tuy nguyên quán ở Biên Ḥa, đất Gia Định.

Cậu Thông sinh 1875.Cậu Thông thuở nhỏ theo học Trường Chasseloup Laubat, một trường trung học Pháp đầu tiên do người Pháp thiết lập ở Sàig̣n. Chính Hoàng Thân Sihanouk của Nam Vang cũng theo học trường này.

Là Bachelier (Tốt nghiệp Trung Học Tú Tài Pháp) Ban Văn Chương cổ điển 1894. Năm 1907-1911, anh làm công chức trong chính quyền Pháp tại Đông Dương, sau ra Hà Nội ông làm Giám Đốc Trường Hành Chính tập sự (Ecoles de Stagiaires) tại Hà Nội. Chỉ ít lâu sau, ông Trần Văn Thông làm Tổng Đốc tỉnh Nam Định (Nam Định, Hà Nam, Ninh B́nh) cho đến 1945. ông Trần Văn Thông c̣n làm hội viên Hội Đồng Tư Vấn Đông Dương, Hội Đồng Bảo Hộ Bắc Kỳ, được thăng chức Đông Các Đại Học Sĩ Nam Triều.

Ông Bà Trần Văn Thông sinh Trần Văn Chương năm Mậu Tuất (1898). Cậu Chương từ nhỏ theo học bậc tiểu học tại Hà Nội, rồi gia đ́nh cho đi du học 10 năm ở Algérie. Sinh viên Chương được học bổng theo học Trường Luật ở Paris, đậu Tiến Sĩ Luật năm 1922. Năm 1925, Ông Trần Văn Chương trở về Việt Nam, làm việc với tính cách trạng sự tại Ṭa Thượng Thẩm Sàig̣n đến 1935.

Năm 1938, Luật Sư Trần Văn Chương tham gia Hội Đồng Lư Tài Đông Dương, soạn thảo các Luật dân sự Trung Kỳ lên tới Phó Chủ Tịch Hội Đồng Lư Tài Đông Dương.

Trong thời gian tùng sự tại Huế, Luật Sư Trần Văn Chương lập gia đ́nh với cô Thân Thị Nam Trân, con gái của Đông Các Đại Học Sĩ Thân Trọng Huề. 

Làm quan dưới triều vua Khải Định, người vợ kế của Thân Trọng Huề là Công Chúa, con gái của Kiến Thái Vương. Như thế Mẹ của bà Nam Trân là em gái vua Hàm Nghi và Đồng Khánh. Trần Văn Chương trở thành cháu rể vua Hàm Nghi. Hai họ Trần Thông đều môn đăng hộ đối theo nếp nho giáo cổ truyền.

Năm 1940, Luật Sư Trần Văn Chương mở Văn pḥng Luật sư tại 71, đại lộ Gambetta Hà Nội. Khi mới về nước, trạng sư (thầy căi) Trần Văn Chương mở Văn Pḥng ở Bạc Liêu, rồi chuyển lên Sàig̣n trước khi ra Hà Nội. LS TVChương nổi tiếng nhất về vụ kiện cô Cúc giết Huyện Trương, v́ bạc t́nh. Nhờ LS Chương, cô Cúc chỉ bị án ba năm rồi được trả tự do.

Thời CP Trần Trọng Kim sau ngày Nhật đảo chính Pháp ngày 9/3/1945, LS Chương làm Bộ Trưởng Ngoại Giao, Kiêm Phó Tổng Trưởng Nội Các. Khi CP TTK tan ra, th́ ông TVChương sống ẩn dật tại Hà Nội, rồi đem gia đ́nh vào Sài g̣n. Sau Hiệp Định Genève 20/7/1954, miền Nam Việt Nam do Bảo Đại nắm quyền, Ông Ngô Đ́nh Diệm làm Thủ Tướng, th́ LS TVC được bổ nhiệm chức Quốc Vụ Khanh Phủ Thủ Tướng. Năm 1956, khi ông Ngô Đ́nh Diệm lật đổ Bảo Đại, rồi lên thay Bảo Đại làm Tổng Thống VNCH, th́ LS TVC được bổ nhiệm Đại Sứ VNCH tại Hoa Kỳ cho đến khi chế độ Ngô Đ́nh Diệm sụp đổ năm 1963. Trong khi TVC làm đại sứ, th́ Bà Thân Thị Nam Trân làm quan sát viên VNCH tại LHQ.

Nhiều người nghĩ rằng ảnh hưởng gia đ́nh trị khá mạnh, cộng với những biện pháp mạnh bạo – v́ chưa hiểu và chưa muôn hy sinh trong cuộc đấu tranh với chủ nghĩa Công Sản - đối với những người bất đồng chính kiến dẫn đến việc ông bị xem là có phần nào trách nhiệm trong sự sụp đổ của nền Đệ nhất cộng ḥa. Nhưng việc chính quyền Mỹ nhu nhược dựa trên phản ứng của dân chúng Mỹ cùng với hoạt động t́nh báo của Cộng Sản Việt Nam và quốc tế yểm trợ kích động thêm Đặc biệt là những biện pháp được thực hiện trong vụ đàn áp Phật giáo năm 1963 chủ yếu do t́nh báo chính quyền Mỹ dàn dựng đă dẫn đến một chuỗi dây chuyền phản ứng dữ dội.

Ngày 1 tháng 11 năm 1963, các tướng lĩnh với yểm trợ mua chuộc của Mỹ đă thực hiện cuộc đảo chính quân sự lật đổ tổng thống Ngô Đ́nh Diệm. Ngô Đ́nh Nhu và người anh phải chạy trốn vào nhà thờ Cha Tam ở Chợ Lớn. Sauk hi đă liên lạc dàn xếp với phe đảo chính, vào ngày 2 tháng 11 năm 1963,hai an hem ông Diệm và ông Nhu bước lên xe tank trong đoàn xe quân sự đến đón hai anh em ông về Bộ Tổng tham mưu. Nhưng chính v́ tin tưởng vào lời nới của các tướng lĩnh, khi chiếc thiết giáp M 113 chở hai anh em ông về đến nơi th́ phát hiện thi thể của hai anh em ông với nhiều vết dao và dấu đạn trên người. Người ta về sau t́m thấy bằng chứng là chính Tướng Dương Văn Minh đă ra lệnh sát hại hai anh em ong Diệm và Nhu. 

 

II. Sự Nghiệp Chính Trị Của Ông Ngô Đ́nh Nhu 

Những người làm việc và t́m hiểu kỹ lưỡng về ông Ngô Đ́nh Nhu đều nhận thấy một điểm son trong cuộc đời chính trị của ông là tuy ông không hể nắm giữ một chức vụ quan trọng của quốc gia, nhưng hầu như cương lĩnh và tồ chức chính trị cơ bản của chế độ Việt Nam Cộng Ḥa I (1954-1963) đều chủ yếu do ông dàn dựng ở cương vị làm cố vấn chính trị cho Thủ Tướng rồi Tổng Thống Ngô Đ́nh Diệm. V́ thế t́m hiều sự nghiệp của ông, người ta chú trọng nhiều đến những thành tựu chính trị hạ tầng trong việc h́nh thành các cấu trúc quốc gia của Việt Nam Cộng Ḥa I: chủ nghĩa nhân vị, chính đảng cần lao nhân vị và chính sách ấp chiến lược (khu trù mật, dinh diền, …).

Theo ư kiến ông Minh Vơ[22], ông Cao Xuân Vĩ, dầu sao Vơ Nguyên Giáp không thể sánh được với Ngô Đ́nh Nhu. C̣n Phạm Văn Đồng th́ không đáng là học tṛ Ngô Đ́nh Nhu.

Ông Cao Xuân Vĩ cho biết liền khi cuộc chiến giữa Việt Minh và Pháp bùng nổ ngày 19/12/1946. Lúc ấy ông Hồ và đại bộ phận Việt Minh chạy lên Việt Bắc kháng chiến th́ nhóm ông gồm 36 trí thức và thanh niên sinh viên tranh đấu chạy vào khu Tư, vùng Thanh Nghê Tĩnh, để cùng với một số Việt Minh ôn ḥa lập một pḥng tuyến mới phi cộng sản chống thực dân và giúp dân mở mang về kinh tế và văn hóa. Có thể nói Liên Khu Tư lúc ấy như là một khu tự trị.

Măi cuối năm 1953, Cao Xuân Vĩ vào Sài G̣n mới gặp lại Trần Chánh Thành và Ông Thành giới thiệu Cao Xuân Vĩ với ông Nhu. Ông Thành vào Sài G̣n năm 1952 cùng một lượt với phần lớn trong số 36 trí thức đă vào Liên Khu Tư để kháng chiến chống Pháp nhưng bất hợp tác với Việt Minh. Lúc gặp lại Cao Xuân Vĩ, th́ ông Thành đang làm cho tờ báo Xă Hội của ông Nhu, đồng thời tập sự luật sư với Luật Sư Trương Đ́nh Du

Khi làm Cố Vấn, Ông Ngô Đ́nh Nhu chỉ có một ḿnh thiếu tá Phạm Thu Đường làm chánh văn pḥng, thường được gọi là chánh văn pḥng ông Cố Vấn. Và dưới quyền thiếu tá Đường chỉ có 5 nhân viên, hầu hết tự túc. Không có ngân khỏan nào dành cho ông Cố Vấn.

Và phải nói thực khó hiểu là chính chức Cố Vấn này cũng chẳng được một văn kiện nào bổ nhiệm hay quy định nhiệm vụ. Thực tế ông Nhu chỉ giúp việc cho riêng ông Diệm với tư cách là phụ tá cho Tổng Thống. Người ta thấy việc ông làm th́ gọi ông là Cố Vấn vậy thôi. V́ thế ông không có quyền hạn và nhiệm vụ ǵ chính thức. 

Chủ Nghĩa Nhân Vị Thời Việt Nam Cộng Ḥa I (1954-1963) 

1. Theo GS Tôn Thất Thiện, những khảo sát bổ sung, công phu và nghiêm chỉnh về sau của Ông Nguyễn Ngọc Tấn góp phần làm sáng tỏ giai đoạn lịch sử 1954-1963, thời gian ông Diệm cầm quyền. Những khảo sát này làm rơ những điểm cơ bản của Chủ Nghĩa Nhân Vị Việt Nam Công Ḥa I. Trong 40 năm qua, có những tác giả viết về Chủ Nghĩa Nhân Vị dưới khía cạnh khoa học, nhưng có lẽ chưa đánh giá về tầm quan trọng của nó như là một chủ thuyết chính trị, dù chủ thuyết này trong thực tế đă khai sanh ra chế độ Việt Nam Cộng Ḥa I. Đây quả đúng là một vấn đề lịch sử chưa được tŕnh bày một cách có hệ thống trong thế kỷ qua. Chủ thuyết ấy cần được khảo luận, cân nhắc kỹ lưỡng, phê phán công b́nh, khách quan và b́nh thản, xác định những tiêu cực và tích cực trong quá tŕnh thực hành để trả lại sự thật chính xác của giai đoạn lịch sử ngắn ngủi, nhưng oanh liệt của dân tộc Việt Nam, nhất là nhân dân sống dưới chế độ Việt Nam Cộng Ḥa I (1954-1963).  

2. Người ta có thể đặt ra mấy vấn đề chính là: 

- Mục đích của Chủ Nghĩa Nhân Vị

- Bản chất Chủ Nghĩa Nhân Vị được hiểu thế nào?

- Chủ Nghĩa Nhân Vị được quan niệm làm cương lĩnh cách mạng quốc gia thế nào và thể hiện bằng các đường lối chính sách nào?

- Về triết học Chủ Nghĩa Nhân Vị có phải là một thuyết ngoại lai hay thế hiện đặc tính văn hoá Việt Nam? 

Trả lời các câu hỏi trên là đặt nền tảng để thẩm định phẩm chất lănh đạo và những đóng góp lịch sử của tổng thống Ngô Đ́nh Diệm trong 9 năm cầm quyền.... Chương khảo luận của tác giả Hoàng Ngọc Tấn "Chủ Nghĩa Nhân Vị, Con Đường Mới, Con Đường Của Tiến Bộ" có nhiều dữ kiện, suy đoán, và phân tích tỉ mỉ, khiến người đọc phải đọc kỹ và nghiền ngẫm, khảo chứng từng chi tiết. Luận đề này đề cập đến một số khía cạnh độc giả cần đặc biệt quan tâm. 

Mục Đích Của Chủ Nghĩa Nhân Vị 

Trong t́nh h́nh chia cắt hai miền Bắc Nam dưới hai chế độ khác nhau v́ ư thức hệ khác nhau. Miền Bắc theo ư thức hệ chù nghĩa Cộng Sản, nên miền nam muốn được đầu với chế độ chủ trương đâu tranh giai cấp theo chủ nghĩa Cộng sản, th́ miền Nam cũng phải xây dựng xă hội theo một ư thức hệ ưu việt để đối kháng lại. Theo tác giả Nguyễn Đức Cung[23]

Ngày 8/1/1963, trong cuộc nói chuyện với học giới gồm nhiều học giả trí thức, giáo sư đại học, giáo sư trung học và cán bộ tại Trung Tâm Thị Nghè, Ông Ngô Đ́nh Nhu xác định:

“… ḿnh đánh nhau với Cộng Sản, bây giờ Cộng Sản nó đánh ḿnh với một Ư thức hệ, mà chúng ta không có một ư thức hệ cứng rắn, rơ ràng, trong tâm trí chúng ta để đối lại, để có lẽ sống mà đáng Cộng Sản th́ chúng ta sẽ bị ư thức hệ Cộng Sản lan tràn lung lạc…”[24]

Ông nói tiếp:

“Muốn phục vụ con người trong xă hội, th́ con người đó phải tiến, xă hội đó phải tiến. Nhưng xă hội chỉ tiến được với nhữhng con người ư thức nhiệm vụ. Cho nên, trên nguyên tắc, chúng ta phải nh́n nhận rằng cần phải có một ư thức hệ tiến bộ. Ư thức hệ chúng tôi chủ trương là ư thức hệ Nhân Vị.” (Nguyễn Văn Minh, sđd., t. 421). 

Bản Chất Đích Thực Của Chủ Nghĩa Nhân Vị 

1. Về bản chất Nhân Vị, theo chính tài liệu ông Diệm giải thích: Về Nhân Vị là ǵ: Nhân và Vị là hai học thuyết Nho giáo. Nhân 仁 do chữ Nhân 人 và chữ Nhị 二 hợp thành (仁) có nghĩa là ḷng thương người, đạo lư làm người; Vị 位 do chữ Nhân 人 và chữ Lập 立 hợp thành (位) có nghĩa là người có cái vị trí của họ, đứng giữa và ngang hàng với Trời và Đất. Hai chữ này kết hợp lại, diễn đạt ư tưởng nói về phẩm giá cao quí của con người và vị trí của con người trong cộng đồng nhân loại và trong vũ trụ. Đó là tương quan chặt chẽ của ba yếu tố vũ trụ (Thiên Địa Nhân) trong triết lư Tam Tài truyền thống của Phương Đông. 

Một cách giải thích khác tương tự như trên về Chủ Nghĩa Nhân Vị[25] theo lối phân tích của Lm Bửu Dưỡng:

“ Nhân là người. Vị là thứ bậc. Nhân Vị là tính cách con người sống đầy đủ con người theo thứ bậc của ḿnh. Theo nghĩa đó hai chữ nhân vị đầy đủ hơn chữ personne humaine của Pháp ngữ, v́ hai chữ personne humaine nhấn mạnh đến ư nghĩa của chữ nhân mà ít chú trọng tới vị. Cần phải hiểu ư nghĩa đày đủ của hai chữ. Nhân là sống đầy đủ con người. Vị là sống đúng theo thứ bậc của ḿnh trong những tương quan với người khác và vạn vật. Như vậy th́ quan niệm về nhân vị tùy thuộc quan niệm về con người và quan niệm các tương quan.” [26]  

Theo cách nói của LM Nguyễn Thái, đúng là phải trải qua kinh nghiệm ngàn năm dựng nước, giữ nước và cứu quốc, ông bà tổ tiên Việt Nam mới để lại cho con cháu cái bí quyết thành công qua thành ngữ “Thiên thời địa lợi nhân ḥa”. Thành ngữ này dựa trên quan niệm của Khổng Tử lấy ra từ Kinh Dịch diễn tả tương quan ḥa đồng biện chứng giữa Trời, Đất và Người, qua lư tưởng Thái Ḥa. Được giáo dục bởi nền văn hóa Nho Giáo, hai anh em cố Tổng Thống Ngô Đ́nh Diệm và Ngô Đ́nh Nhu đă hệ thống hóa tư tưởng nhân bản nho học lại thành một chủ thuyết lấy tên là “Chủ Nghĩa Nhân Vị”

Trong bài phát biểu mới đây, nhân dịp tưởng niệm cố Tổng Thống Ngô Đ́nh Diệm, Lm đă phát biểu:

“Sống với Nhân Vị là sống với ḷng yêu thương như tổ tiên đă dạy: “Thương người như thể thương thân”.  Chủ Nghĩa Nhân Vị là đạo lư làm người, là sống cho ra cái phẩm giá cao quư của con người. Đó là sống với chữ tâm của “Tiết trực tâm hư”, chữ tâm như cụ Nguyễn Du đă khuyên dạy: “Thiện căn ở tại ḷng ta, Chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài.” Đó là phải biết đặt ḿnh ḥa hợp vào đúng vị trí của ḿnh đối với Thiên Chúa [Trời] - Thiên; đối với Tổ Quốc, Quê Hương, Đất Nước - Địa; đối với Nhân Dân, Đồng Bào - Nhân.” [27]

Ông Ngô Đ́nh Nhu giải thích:

“Về tư tưởng Nhân vị có nhiều thứ. Có thứ họ căn cứ vào một tin ngưỡng hữu h́nh, một tin ngưỡng chắc chắn, căn bản. Có thứ lại nhuốm phần nào vô thức… Ư thức hệ Nhân vị chúng tôi chủ trương nó rất rộng răi và không cần phải đi sâu vào các đạo giáo… Tất cả các đạo giáo, tất cả các triết lư khác, có thể cùng đi với chúng ta được trong ư thức hệ đó…”[28]

Chủ Nghĩa Nhân Vị là một triết thuyết đề cao địa vị và phẩm giá của con người trong tương quan với vũ trụ, Trời và Đất, với người khác trong xă hội. Chủ nghĩa Nhân Vị cho rằng bản vị con người có một nhân phẩm tối thượng, nên mọi sinh hoạt trên đời đều được tập trung và phải là phương tiện qui hướng đến mục tiêu phục vụ con người. Chủ nghĩa Nhân Vị lấy Con người biết tu thân (vừa tĩnh vừa động) làm nền tảng để giải quyết các mâu thuẫn trong sinh hoạt của con người.  

Nguồn Gốc H́nh Thành Chủ Nghĩa Nhân Vị VNCH I 

 Về quá tŕnh h́nh thành, chắc chắn khi học ở bên Pháp trong thập niên 1930 thanh niên Ngô Đ́nh Nhu đă tiếp xúc với tư tưởng và có thể chính con người năng động của Emmanuel Mounier, nhưng một người sắc sảo như Ngô Đ́nh Nhu không hấp thụ tư tưởng Chủ Nghĩa Nhân Vị một cách thụ động, nô lệ, ngoại lai, mà đă tinh chế cho phù hợp với văn hóa truyền thống Việt Nam. Chủ Nghĩa Nhân Vị của các ông Diệm, ông Nhu không thuần túy là Chủ Nghĩa Nhân Vị của Mounier, là của Công Giáo[29]. Những lời phê b́nh này có thể chứa đựng một chủ đích chính trị nào đó, hay chưa t́m hiểu thấu đáo về Chủ Nghĩa Nhân Vị. 

Trong số những người phê b́nh theo chủ đích chính trị có những người, theo Nguyễn Ngọc Tấn, như Nguyễn Thái. Trong tác phẩm “Is South Vietnam Viable?”, ông nói rằng ông Nhu đă say mê thuyết dân chủ xă hội dựa trên ḷng bác ái và giá trị nhân bản mang danh "Personnalisme" của Emmanuel Mounier, và mối liên hệ của Chủ Nghĩa ấy với xă hội mà ông Nhu cổ vơ chẳng có ǵ là mới mẻ, và "Personnalisme" cũng chẳng có ǵ xa lạ v́ trong một trường phái triết học Pháp trong đó có Emmanuel Mounier[30] và Jacques Maritain để hết ḿnh cổ vơ cho nó...

Thưc ra trên đời không có ǵ mới mẻ, nhưng mới mẻ là cách vận dụng nó có phù hợp vói thời đại không và được thời đại đó chấp nhận không? 

Nhà sử học Robert Scigliano, sau khi nghiên cứu chủ nghĩa Nhân Vị Việt Nam Công Ḥa I đă ghi lại:

“Chủ Nghĩa Nhân Vị nhấn mạnh đến sự điều ḥa những ước vọng vật chất cũng như tinh thần của cá nhân với các nhu cầu của cộng đồng và các nhu cầu chính trị của quốc gia. Nó nhằm t́m kiếm một con đường trung dung giữa chủ nghĩa cá nhân và chủ nghĩa tập thể mác-xít.”[31]  

Mới đây tác giả Jean-François Petit [32] nghiên cứu quá tŕnh h́nh thành tư tưởng E. Mounier (1905-1950).  Ông thấy Mounier là một trong những khuôn mặt trí thức Pháp thuộc thế kỷ XX. Theo J.F. Petit, căn cứ vào nhiều tài liệu ông viết, trong suốt quá tŕnh suy tư và hành động, E. Mounier có xu hướng muốn dung hợp nhiều luồng tư tưởng triết học và thần học khác nhau. Mounier chịu tác động tư tưởng triết học từ Descartes, Pascal và Bergson, đồng thời quan điểm thần học từ linh mục Guerry.

Khi học tại Paris, ông tỏ ra thất vọng, v́ ông không thành công xác định một nền giáo dục thiên về chủ nghĩa duy tâm và duy lư của Trường Đại Học Sorbonne và một nền thẩn học bị tác động do cuộc khủng hoảng duy tân hiên đại.

Luận đề của ông về triết thuyết thần bí thất bại. V́ thế ông chuyển hướng thiết lập một triết học riêng biệt, tách rời kḥi tư tưởng có màu sắc tôn giáo.

Nhưng khi đọc những tư tưởng của Péguy, ông chuyên chú đến các tương quan giữa yếu tố thiêng liêng và yếu tố trần thế. Sau cùng tiếp xúc gặp gỡ Landsberg, ông tỏ ra nhạy cảm thấy người ta phải dấn thân. Xu hướng hiện sinh ấy khiến ông từ chối nền thần học Kitô giáo. Từ đó nảy sinh ra quan niệm triết học về nhân vị và cộng đồng, có hơi hướng tư tưởng Augustin từ thế kỷ thứ tư thuộc Công nguyên.

Paul Ricoeur xem tư tưởng Mounier là dấu ấn triết học chuẩn mực, nhưng không phải là đối tượng nghiên cứu có hệ thống theo giác độ này, mạc dù tư tưởng Mounier có tầm ảnh hưởng lớn lao lên các lănh vực triết học, thần học, chính trị và sư phạm. Công lao của tác giả J. L. Petit là xác định rơ nguồn gốc tư tưởng Mounier bằng nhiều văn bản chưa được xuất bản.

Theo quan điểm nghiên cứu của E. Miller khi tiếp xúc với nhiều người Việt Nam sau nau 30/4/1975, th́ khi Ngô Đ́nh Nhu từ Pháp về lại Đông Dương, ông say mê chủ nghĩa nhân vị, tin tưởng rằng tư tưởng của Mounier có thể vận dụng nhuần nhuyễn vào hoàn cảnh Việt Nam. Sau năm 1945, chủ nghĩa Nhân vị có thể là “con đường thứ ba” để phát triển xă hội là điều Ngô Đ́nh Nhu gắn bó. Trong nhăn quan Ngô Đ́nh Nhu, tư tưởng Mounier bác bỏ cả chủ nghĩa tự do cũng như chủ nghĩa cộng sản là vấn đề chính trị cho Lực lượng thứ Ba do Ngô Đ́nh Diệm đang đề xướng. Ngô Đ́nh Nhu cảm thấy người anh của ḿnh đang lĩnh hội tư tưởng của ông qua việc Ngô Đ́nh Diệm nhận xét và bài viết trong giai đoạn này nhắc đến nhiều chi tiết của thuật ngữ chủ nghĩa Nhân vị.

Những nghiên cứu của E. Miller cũng xác định từ tháng 4 năm 1952, Ngô Đ́nh Nhu phác thảo quan điểm về chủ nghĩa Nhân vị trong bài nói chuyện tại trường Vơ Bị Đà Lạt vừa thành lập. Ông thừa nhận rằng khái niệm nhân vị ban đầu là một tư tưởng Công giáo, nhưng nhấn mạnh rằng nó mang tính thích hợp và hữu dụng phổ quát, đặc biệt là cho một đất nước bị chiến tranh tàn phá như Việt Nam.

Phát biểu với một cửa tọa mà đa số là những người không Công giáo có mặt trong cuộc nói chuyện này, ông tuyên bố rằng “… ưu-tư của người Công-giáo cũng chỉ như một tiếng dội đáp lại những nỗi ưu-tư ở tâm-hồn bất-măn của các ông vậy.” Ông Nhu lập luận rằng, tất cả người Việt Nam thuộc mọi phe phái chính trị và tôn giáo, nên cùng nhau nhất trí bất thần và mănh liệt” để bảo vệ nhân vị chống lại các thế lực đang đe doạ tiêu diệt nó. 

Trong số những người chưa nghiên cứu đầy đủ về Mounier, có thể kể một nhà biên soạn nổi tiếng là ông Nguyễn Gia Kiểng. Gần đây, trong một bài phê phán ông Ngô Đ́nh Diệm, ông viết:

"Nếu dựa trên những ǵ ông Nhu đă viết về chủ nghĩa nhân vị th́ có thể nói là chính ông cũng chỉ hiếu lơ mơ Có lẽ ông đă du nhập chủ nghĩa nhân vị vào Việt Nam v́ lư do là lúc đó nó được coi là giải pháp Thiên chúa giáo cho ḥa b́nh Công giáo của thế giới. Nó có tham vọng là một vũ khí tư tưởng chống lại chủ nghĩa cộng sản. Trên thực tế, nó là một bước lùi lớn, gần như một sự đầu hàng, bởi v́ nó phủ nhận cá nhân, cốt lơi của dân chủ" [33]. 

4. Người ta có thể bác bỏ dễ dàng những luận điểm và nhận định sai lầm nặng nề cùng những phê phán hời hợt trên đây. Căn cứ vào những trích dẫn tuyên bố, phát biểu trực tiếp của các ông Diệm-Nhu, và nhiều khảo luận của học giả Việt Nam có uy tín, người ta chứng minh Chủ Nghĩa Nhân Vị là một lư thuyết chính trị mang một bản sắc dân tộc rơ rệt.

Hơn nữa nhiều học giả như Lương Kim Định, Nghiêm Xuân Hồng và Đinh Văn Khang với biện chứng mạch lạc rơ rệt, khẳng định Chủ Nghĩa Nhân Vị (Tâm linh, Đông phương) của Ngô Đ́nh Diệm và Ngô Đ́nh Nhu, bắt nguồn từ nền tảng văn hóa Việt Nam, không thể lầm lẫn với Personalisme của Mounier (Duy tâm Tây phương) được[34]. Không c̣n nghi ngờ ǵ nữa, v́  mọi việc đă được sáng tỏ và những nghiên cứu lịch sử cho phép ta kết luận Chủ Nghĩa Nhân Vị do hai ông Diệm-Nhu chủ xướng mang bản chất văn hóa và chính trị Việt Nam.

Theo dẫn chứng của tác giả Nguyễn Ngọc Tuấn, nhiều tuyên bố của ông Diệm và ông Nhu ở những hoàn cảnh khác nhau có thể minh chứng xác quyết sự thật đó, như:

"Nhắm mắt bắt chước nước ngoài khác ǵ nhận trước sự bảo hộ của ngoại bang” [35]

- "Chủ thuyết [Nhân Vị] đặt nền tảng trên quan niệm tôn trọng phẩm giá con người và đẩy mạnh sự phát triển đến mức độ cao nhất. Quan niệm này... ở ngay trong truyền thống dân gian Việt Nam" [36]

- "Tôi phải nói ngay rằng: Chủ Thuyết Nhân Vị của tôi chẳng có dính dáng ǵ đến cái Nhân Vị Công Giáo đang được giảng dạy bởi các tổ chức Công Giáo tại miền Nam Việt Nam... Hiện nay cái học thuyết nhân vị mà tôi cổ vơ là một nền dân chủ đấu tranh trong đó tự do không phải là một món quà của ông già Noel, nhưng mà là kết quả của một cuộc chinh phục bền bỉ và sáng suốt trong đời sống thực tế, không phải trong một khung cảnh lư tưởng, mà trong những điều kiện địa lư chính trị đă được định sẵn" [37]

Như thế, giải pháp Nhân Vị mà ông Diệm và ông Nhu đă cổ vơ 40 năm về trước chính là mô h́nh xă hội dân chủ nhân vị đă được thể nghiệm ở miền Nam từ 1954 đến 1963, có mấy đặc điểm:

- Hoạch định một chính cương thống nhất, lấy chủ nghĩa nhân vị làm nền tảng, phù hợp với văn hóa Việt Nam làm căn bản hướng dẫn cả nước đi lên

- Định hướng dân chủ trên thượng tầng cấu trúc xă hội dân sự

- Vận dụng một nền kinh tế thị trường có điều ḥa uyển chuyển của một chính phủ nhắm đến phúc lợi từng cá nhân và cho chung cho cả cộng đồng xă hội.

- Thực hiện có điều tiết dần dần tính công bằng xă hội và nền dân chủ đa nguyên thực sự ở hạ tầng cơ sở qua các chính sách đất đai dinh diền, ấp chiến lược, khu trù mật

-Kiến tạo ḥa b́nh, ổn định, đoàn kết, trong t́nh trạng thực tế có hoạt động chính trị kết hợp với vũ trang của chế độ Cộng Sản miền Bắc Việt Nam lúc đó.

Chủ nghĩa Nhân Vị chỉ được thể nghiệm trong một thời gian ngắn ở Miền Nam Việt Nam, nhưng xét theo lư thuyết khoa học, Chủ Nghĩa Nhân Vị có một giá trị đóng góp lâu dài và quan trọng vào công cuộc phát triển con người nói chung và đặc biệt tại các quốc gia nghèo đói hiện nay.

Sử gia Henry Fairbanks tóm lược toàn sự thật lịch sử bằng lời lẽ khách quan, trong một bài báo tựa đề “The Enigma of Ngô Đ́nh Diệm”, được đăng trong tờ Commonweal  như sau:

“Ông Diệm t́m kiếm và khôi phục lại những giá trị cổ truyền làm nền tảng cho giải pháp canh tân xứ sở trong khi đó những người khác lại đi t́m những học thuyết ngoại lai… Dù sao đi nữa, Ông ta vẫn là một người có cái nh́n sâu sắc về tương lai. Cả thế giới này đều yêu mến các chiến sĩ dũng cảm và ai ai cũng phải nể trọng những kẻ đeo đưổi một lư tưởng cao cả nào đó.  Ông Diệm ao ước thực hiện một nhà nước được xây dựng trên những giá trị cổ truyền tốt đẹp nhất của Á Châu và Tây Phương, những đặc điểm đúng đắn và khả thi nhất để phục vụ quyền lợi chung và tôn trọng nhân phẩm.  Ông Diệm cho rằng Xă Hội Chủ Nghĩa và Tư Bản Chủ Nghĩa đều là những học thuyết cực đoan cần có một h́nh thức trung gian, một lực lượng đứng giữa, nhằm tổng hợp được những giá trị ưu tú nhất của cả hai để phục vụ cho lợi ích chung: công bằng đối với người này là tự do của kẻ khác, cũng như loại bỏ độc tài toàn chế và tinh thần vô trách nhiệm của Chủ Nghĩa Cá Nhân.” [38]  

Sự điên đảo của xă hội hiện nay là thay v́ đầu đội Trời, chân đạp đất, tay ôm lấy nhau trong t́nh người thái ḥa th́ người ta đảo lộn tất cả! 

- Thiên là Trời cũng chẳng c̣n biết kính trọng nữa, mà:

“Tiền là tiên là Phật, là sức bật của tuổi trẻ, là sức khỏe của tuổi già.”
        “Ông Trời hăy dẹp một bên, để cho nộng hội tiến lên làm Trời!”

- Địa là quê hương, tổ quốc, đất nước, nhưng ngày nay th́:

“Tổ quốc với chẳng tổ c̣
            Nơi nào no ấm ta ḍ ta bay”

- C̣n Nhân (con người) với nhau th́ coi nhau như lang sói, đầy đấu tranh, tham nhũng:

“Thanh cha, thanh mẹ, thanh d́
            Hễ có phong b́ th́ lại thanh-kiu”. 

So sánh với thực tại cá nhân và xă hội Việt Nam ngày nay, người ta mới thấy rơ hơn tính ưu việt của Chủ Nghĩa Nhân Vị lấy tương quan Trời Đất Người làm nền tảng xây dựng xă hội con người. Chủ Nghĩa ấy đối kháng rơ rệt với chủ nghĩa độc tài chuyên chính độc đảng toàn trị, không có dân chủ, không tôn trọng con người để xây dựng một xă hội thái ḥa giữa Trời Đất và Người.

Không thể gọi chế độ ấy là Cộng Sản đích thực, v́ đă hội nhập vào nền kinh tế thị trường tự do và đă chấp nhận tham gia xă hội pháp quyền dân sự, trong khi Đại Khối Cộng Sản từ Phương Tây đă tan ră. Đó là một toan tính ngoan ngạnh, dị hợm, chắp vá đầu Ngô ḿnh Sở, một quái thai nẩy sinh giữa chế độ toàn trị độc đảng mà vẫn muốn sống trong thế giới dân chủ tự do chấp nhận kinh tế thị trường.

Chế độ xă hội ở cả Việt Nam ngày nay (sau 30/4/1975 đến nay) và ở một nửa nước tại Miền Bắc Việt Nam trước kia (1954-1975), người ta mất hướng đi chân chính, v́ thiếu một chủ nghĩa nhân bản dân chủ chân chính:

-Chế độ chính trị th́ do một đảng chuyên chính độc đoán, toàn trị, dù có phân biệt theo h́nh thức Ṭa Án, Chủ Tịch nước, Thủ Tướng Chính Phủ, Chủ Tịch Quốc Hội, trong đó tất cả đều theo lệnh của Bộ Chính Tri Đáng

-Nền kinh tế thị trường, nhưng những người chủ chốt đều thuộc một đàng chuyên chính. Có phát triển nhưng là một nền kinh tế bất công, giàu sang nhờ đầu tư kinh doanh của các công ty liên doanh ngọai quốc

-Xă hội suy đồi v́ nền giáo dục khuôn sáo thiếu suy tư sáng tạo, v́ tự do hôn nhân chân, nam nữ tự do giao du, tham nhũng, măi dâm, x́ ke, ma túy, HIV/AID tràn lan, ứng xử gian dối trong tương quan xă hội, các đoàn thể chỉ là phên dậu của một chính đảng được bầu cử theo cách sắo đât trước của một Đảng

Và nhờ đó người ta muốn hiểu rơ và thương mến trân trọng chế độ Việt Nam Cộng Ḥa I. Chủ Nghĩa Nhân Vị thời Việt Nam Cộng Ḥa trước kia (1954-1963) và ngày nay ở trong cũng như ngoài nước (từ sau 30/4/1975 đến nay) đă và vẫn đang tiếp tục bị các lực lượng thù ghét xuyên tạc và có ư làm sai lệch tư tưởng chính thống thế nào là chủ nghĩa nhân vị. 

Từ Chủ Nghĩa Nhân Vị Đến Đảng Cần Lao Nhân Vị 

Chủ nghĩa nhân vị chính là nền tảng để xây dựng chế độ Việt Nam Cộng Ḥa I. Muốn cho nhà Việt Nam bền vững , ngôi nhà đó cần có một nền tảng vữa chắc để xây những bộ phận khác. Làm việc ǵ cũng cần có trước có sau một cách hợp t́nh hợp lư và hài ḥa. Bài diễn văn của Ngô Đ́nh Nhu báo trước cho việc thiết lập hệ thống Đảng Cần Lao Nhân Vị để qui tụ, động viên và tổ chức nhân sự trong guồng máy Việt Nam Cộng Ḥa.

Trong nghiên cứu E. Miller cũng thấy trật tự đó[39]. Ngô Đ́nh Nhu là một nhà tư tưởng và một nhà chiến lược. Ông thừa biết rằng phong trào của ông cần được tổ chức; tài năng thật sự của ông là thành lập xong, th́ phải tổ chức. Chắc chắn ngay từ đầu thập niên 1950, Ngô Đ́nh Nhu đă xây dựng cốt cán của một đảng chính trị mới, với nhóm người chạy khỏi Hà Nội vào khu tự trị Bùi Phát sau ngày 19/12/1946, mà sau này mới xuất hiện công khai với tên gọi Đảng Cần lao Nhân vị;” nhưng thường chỉ gọi là vắn tắt “Cần Lao”.

Lúc đầu, tổ chức Cần Lao hoạt động trong ṿng bí mật, và người ta hầu như không biết ǵ về những năm đầu tiên của nó. Đảng hoạt động theo lối mạng lưới chi bộ, đa số đảng viên được tuyển mộ chỉ biết danh tính của một số ít các đảng viên khác.

Sau năm 1954, đảng này chính thức tồn tại, nhưng đa số những hoạt động của nó vẫn chưa được làm sáng tỏ. Cuối cùng, đảng Cần Lao trở thành bộ phận quan trọng và nổi tiếng nhất trong bộ máy an ninh của Ngô Đ́nh Diệm và Ngô Đ́nh Nhu. Nhưng trong những năm đầu của đảng, mục đích chính của Ngô Đ́nh Nhu là vận động phong trào ủng hộ cuộc đấu tranh chính trị dân tộc chủ nghĩa mới do Ngô Đ́nh Diệm lănh đạo.

Việc đặt tên Cần Lao khiến người ta nghĩ chắc chắn Nhu quan tâm đến việc tổ chức lao động (lao động ở đây được hiểu bao gồm cả công nhân và những tá điền nghèo khổ), trong ư thức cạnh tranh với tổ chức lao động kiểu Lê-nin ở miền Bắc khi đó. Tổ chức này cũng có thể liên quan đến một số tư tưởng chỉ đạo phong trào công đoàn Pháp. Ông tán đồng khái niệm công đoàn: công nhân được tổ chức thành nghiệp đoàn hay hiệp hội để bảo đảm quyền lợi của các thành viên không lệ thuộc vào quyền lợi của tư bản. E. Miller chú ư đến khía cạnh đặc biệt này: “Mặc dù Ngô Đ́nh Nhu, trong những bài thuyết tŕnh kín và công khai, thường hướng tới những yếu tố triết lư Nhân vị, nhưng cung cách và bản chất những nỗ lực tổ chức của ông bị những nguyên tắc của phong trào công đoàn ảnh hưởng sâu sắc”[40]  

Về Đảng Cần Lao Nhân Vị, theo ông Cao Xuân Vĩ, hai người cùng với ông Nhu sáng lập ra đảng Cần Lao Nhân Vị là các ông Trần Quốc Bửu và Huỳnh Hữu Nghĩa. Ban đầu các ông không gọi tên đảng là Cần Lao mà gọi là đảng Công Nông[41]  Nhưng v́ không muốn gợi ư về cái liên minh công nông của cộng sản, nên về sau các ông đổi ra là Cần Lao.

C̣n vế Nhân Vị th́ sau nữa mới thêm vào theo đề nghị của ông Nhu. Ông Bửu, chủ tịch Liên Đoàn Lao Công có kinh nghiệm về đấu tranh nghiệp đoàn, đă quen ông Nhu khi c̣n ở bên Pháp. Và ông Huỳnh Hữu Nghĩa[42] một tín đồ Cao Đài, là cố vấn chính trị của tướng Tŕnh Minh Thế. Ông Nghĩa đă giúp ông Nhu chinh phục được tướng Thế, chứ không phải như có người Mỹ cho rằng ông Nhu có được ông Thế là nhờ đại tá Edward Lansdale.

Ông Lansdale có can thiệp để quân của tướng Thế được hợp thức hóa và trả lương như Quân Đội Quốc Gia th́ đúng. Người nào bảo Lansdale dùng tiền mua Tướng Thế là cố t́nh xuyên tạc để hạ úy tín của một vị tướng kiên cường anh dũng, thanh liêm mà anh em ông Diệm rất qúy trọng. Khi nghe tin tướng Thế tử trận Tổng Thống Diệm đă ngất xỉu. Điều này tướng Lansdale có ghi trong hồi kư. Văn pḥng Tổng Bí Thư đảng Cần Lao cũng do một ḿnh Thiếu Tá Phạm Thu Đường quán xuyến, kiêm nhiệm. 

Tổ Chức Đoàn Ngũ Hóa Các Giới  

Ngoài hệ thống nội bộ Đảng Cần Lao, trong ư đồ chiến lược đa diện của Ngô Đ́nh Nhu, con có những tổ chức ngoại vị nhằm đoàn ngũ hóa các giới mà hai đoàn thể chính là Thanh Niên Cộng Ḥa và Phụ Nữ Liên Đới nhằm thi hành thống nhất các đường lối chính sách theo hướng Chủ Ngjhĩa Nhân Vị. Chủ trương như thể nhưng có nhiều lạm dụng hay khuyết nhược điểm trong các đơn vị địa phương và cá nhân dẫn dần đến mất hướng đi chính thống của chủ nghĩa và sa sút, trong khi có tổ chức Cộng Sản và những thành phần công dân không tán đồng chủ nghĩa nhân vị tiếp sức phá hoại một cách nào đó. 

Khi làm Thủ Lănh Thanh Niên Cộng Ḥa, th́ ông Nhu chỉ thị cho anh em đoàn viên phải tự túc. Mọi đoàn viên đều tự nguyện và tự túc theo tinh thần cách mạng. Cho nên cũng chẳng có quyền lợi ǵ.

Về văn pḥng dân biểu, ông cũng không có. Thực ra ông ấy rất ít đi họp Quốc Hội. Chỉ khi nào có vấn đề chính sách quan trọng như Ấp Chiến Lược chẳng hạn, hay vấn đê “Giáo Dục nhân bản”, vấn đề “kinh tế tư hữu cơ bản” v.v... th́ ông mới tới tŕnh bày mà thôi. Cho nên mọi thứ một ḿnh ông cáng đáng. Ông Cao Xuân Vỹ thật phục sức làm việc của ông Nhu.

 

Ấp Chiến Lược, Hệ Thống Tổ Chức Hạ Tầng Đa Hiệu Của Xă Hội Nhất Là ở Nông Thôn  

Mục tiêu 

 1/. Ông Nhu quan niêm chương tŕnh Ấp Chiến Lược là một cuộc cách mạng xă hội và chính trị, chứ không phải chỉ là một chiến lược đối phó với xâm nhập và khủng bố của cộng sản mà thôi.

Ông thúc đẩy các tỉnh trưởng khai hóa người dân quê theo tinh thần tam túc, nghĩa là tự túc về tư tưởng, tự túc về tổ chức và tự túc về kỹ thuật, để có thể làm chủ cuộc đời ḿnh, làm chủ được xă hội, không bị lệ thuộc vào bên ngoài, vào ngoại bang.

Nghiên cứu mới đây theo tác giả Nguyễn Văn Minh tŕnh bày lại công thức tam giác tam túc của quân dân cán chính trong ấp chiến lược.

 

2/. Chính Ông Ngô Đ́nh Nhu diễn giải tóm lược trong phương tŕnh:

“Tam Túc + Tam Giác = Tam Nhân:

A. Tam Túc là

1- Tự Túc Về Tư Tưởng là tự ḿnh suy luận cân nhắc mà lựa chọn một chính nghĩa để phụng sự và một khi đă chọn rồi th́ không c̣n lay chuyển nữa. Chính nghĩa đó là cuộc cách mạnh chính trị, xă hội, quân sự mà ta đang cụ thể hóa trong các Ấp Chiến Lược. Sau đó ta tự phát huy chính nghĩa trong tâm hồn, tự học tập và tự bồi dưỡng tinh thần của ta, không cần ai thôi thúc.

Tự túc về tinh thần về tư tưởng, th́ tất nhiên trong mọi trường hợp khó khăn, ta vẫn vững tâm, hoặc dù có nội loạn ở thủ đô Sài G̣n chăng nữa, th́ ta vẫn không bị hoang mang hay bị lung lạc. Tự túc về tư tưởng để phát huy và bành trướng chủ nghĩa. Muốn được như vậy th́ phài:

2- Tự Túc Về Tổ Chức Và Tiếp Liệu, là tự ta t́m ṭi, phát huy sáng kiến để có nhiều nhân vật lực để hoạt động, không ỷ lại vào sự giúp đỡ của người khác. Chính phủ chỉ cần giúp ta một số vốn căn bản, dựa vào đó ta t́m cách biến cải thêm để hành động và mở rộng phạm vi hoạt động. Chẳng hạn hiện giờ ta thiếu kẽm gai để làm ấp chiến lược, th́ ta cố gắng t́m vật liệu khả dĩ làm tê liệt cơ thể bất cứ ai động đến (như đồng bào Thượng đă làm trên Cao nguyên); hoặc dùng địa danh địa vật để lồng hệ thống bố pḥng ấp chiến lược vào trong đó, đỡ cần đào hào hay rào kẽm gai. Muốn thực hiện tự túc về tổ chức, th́ cần phải

3- Tự Túc Về Kỹ Thuật là phát huy khả năng chiến đấu, và khai thác, phát triển khả năng của nhân vật lực sẵn có đến tột mức 100%. Ba bộ phận của tam túc có liên hệ mật thiết với nhau; muốn tự túc về tổ chức mà không tự túc về kỹ thuật, th́ tổ chức không thành; thiếu tự túc tư tưởng th́ tất nhiên sẽ không có tự túc tổ chức và tự túc kỹ thuật. Từ quan niệm tam túc sinh ra quan niệm tam giác. 

B.Tam Giác là: 

1. Cảnh Giác Về Sức Khỏe (thể xác), nghĩa là không được đau ốm. Do đó ta phải tránh tất cả những việc làm phương hại đến thân xác ta như đau ốm, tứ đổ tường. Bảo đảm sức khỏe th́ mới bảo đảm được khả năng làm tṛn nhiệm vụ.

2. Cảnh Giác Về Đạo Đức Và Tác Phong Đạo Đức, v́ tác phong đạo đức là cốt yếu của cán bộ, thiếu tác phong đạo đức sẽ chi phối tu tưởng, sẽ biến khả năng làm việc thiện ra việc ác, chưa kể việc thất nhân tâm.

3. Cảnh Giác Về Trí Tuệ là phát huy óc sáng tạo, sáng tác khả năng chiến đấu của nhân vật lực sẵn có đến tột độ.

Vậy, không có sức khỏe, đau ốm sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến óc sáng tạo và thu hẹp phạm vi hoạt động của đạo đức. Không có óc sáng tạo th́ dù có sức khỏe, có đạo đức, cũng không có khả năng bồi bổ vào sự thiếu thốn nhân vật lực, là t́nh trạng của một nước chậm tiến. Có sức khỏe, có óc sáng tạo, nhưng không có đạo đức th́ sức khỏe ấy, óc sang tạo ấy, sẽ phục vụ cho phi nghĩa, không phải cho chính nghĩa…” [43]  

3/. Ông để rất nhiều th́ giờ đích thân soạn những bài thuyết tŕnh có tính lư luận cao dành cho các cấp lănh đạo chính phủ và cán bộ cao cấp, chỉ cho họ cách thức đưa những tư tưởng cao vào đầu óc thường dân qua những h́nh ảnh và ngôn ngữ b́nh dân dễ hiểu.

Mục đích của ông là tiến dần tới một xă hội có tổ chức cao, có đầy đủ các phương tiện truyền thông, giao tế, kinh tế, văn hóa cao trong đó mỗi con người, “mỗi nhân vị”, đều được quan tâm đồng đều, chứ không biến con người thanh những “cái đinh, con ốc” trong một guồng máy xă hội theo kiểu cộng sản.

Ông tin tưởng rằng phương pháp đó về lâu về dài sẽ làm cho CS phải đầu hàng. Chứ không phải chỉ dựa vào những hàng rào giây kẽm gai. Dĩ nhiên ban đầu th́ việc rào ấp là cần thiết để giữ cho Ấp Chiến Lươc được an ṭan trước sự phá hoại và tấn công của du kích CS. Quốc sách Ấp Chiến Lược mà thành công th́ cộng sản sẽ thành cá bị tát ra khỏi ao, nằm trên đất.

4/. Về Ấp Chiến Lược chức Chủ Tịch ủy Ban Liên Bộ, theo ông Cao Xuân Vĩ, th́ có chức này. Nhưng cũng chỉ là một thông tư của phủ Tổng Thống gửi đến các bộ, để việc ông chủ toạ các phiên họp Ủy Ban Liên Bộ được danh chính ngôn thuận.

Theo tác giả Nguyễn Đức Cung, người ta đọc thấy ông Nguyễn Bá Cẩn tŕnh bày quan điểm về một vấn đề rất trọng yếu mà ông mệnh danh là Thế Cá Nước và Chiến Tranh Du Kích.  Theo ông, ai cũng biết người dân miền Nam hiền ḥa và chỉ muốn an phận sinh sống với mảnh ruộng, luống rau, khu vườn, ao cá của ḿnh. Cho nên, chỉ cần tiêu diệt cán bộ cơ sở Cộng Sản th́ người dân sẽ không c̣n bị khủng bố, không bị bắt buộc tham gia bất cứ điều ǵ kể cả hoạt động tiêu cực nhất là góp tiền. Vấn đề chỉ là t́m cá bắt ra khỏi nước.

Nhưng thực ra ông Nguyễn Bá Cẩn đă không nhận thức được giá trị của ấp chiến lược, khi tập trung dân vào trong ấp, thỉ tất cả những người ở ngoài ấp chính là những người hoạt động bảo vệ chủ nghĩa Cộng Sản và sinh sống với Cộng Sản. Chúnh vỉ nhiều người miền nam chưa nhận thức được hết những kinh nghiệm về hiểm họa Cộng Sản trong chủ trương “tam cùng” và những điều giải thích về tam túc và tam giác nói trên trong t́nh thế đấu tranh với Cộng Sản. Chủ trương ấp chiến lược đă từng được áp dụng thành công ở Mă Lai trong việc tách ĺa Cộng quân khỏi trà trộn vào trong dân để tốn tại bằng lương thực và khủng bố để được cưỡng bách che chở  

Nhưng chính ông mắc mưu tuyên truyền của Cộng Sản, dùng ngôn ngữ của chúng mà cho rằng “đệ nhất Cộng ḥa lại làm ngược lại, tức là lùa dân vào Khu trù mật. Và khi Khu trù mật thất bại, th́ lùa dân vào Ấp chiến lược. Đệ nhị Cộng ḥa cũng lùa dân vào Ấp Đời Mới hay Ấp Tân Sinh, đại khái là một biến thể của Ấp chiến lược cũ. Thay v́ bắt cá ra khỏi nước, ít tốn kém và không gây thiệt hại cho dân, hai nền Cộng ḥa lại làm công việc tát nước. Mà nước là dân. Tát nước tức là di chuyển hàng trăm ngàn nhân dân vào khu trù mật và ấp chiến lược, quá ư tốn kém, quá ư phiền hà, gây vô số thiệt hại cùng xáo trộn đời sống người dân.[44]”  

5/. Thật ra, việc tập trung dân lập ấp là một kinh nghiệm lịch sử quư báu của tiền nhân trong lịch sử Việt Nam, lúc có chiến tranh.

Tác giả Nguyễn Đức Cung dẫn chứng kinh nghiệm quản lư người dân tộc thiểu số ở vùng Quảng Ngăi. Theo ông, năm 1863, Nguyễn Tấn cũng đă áp dụng kế sách đó góp phần chận đứng các cuộc tấn công của người Thượng vùng Đá Vách, Quảng Ngăi.

Đại Nam Thực Lục [45] có ghi lại như sau:  Mới đặt chức Tiểu phủ sứ ở cơ Tĩnh man tỉnh Quảng Ngăi. Phàm các việc quan hệ đến sự pḥng giữ dẹp giặc, thăng cử, chọn thải, lấy lương, gọi lính sát hạch, th́ cùng bàn với chánh phó lănh binh chuyên coi một nha mà tâu hoặc tư.

Lấy người hạt ấy là Nguyễn Tấn lănh chức ấy. Tấn trước đây thự án sát Thái Nguyên, khi ấy quân thứ Thái Nguyên dần yên, nghe tin bọn ác man hung hăng, dâng sớ xin về bàn bạc để làm, trong 1, 2 năm có thể xong. Vua thấy giặc Man có phần cần cấp hơn, bèn y cho. Đến đây, chuẩn cho thăng hàm thi độc sung lănh chức ấy, cấp cho ấn quan pḥng bằng ngà.

Tấn dâng bày phương lược: (nói: việc đánh giặc vỗ dân cần làm những việc khẩn cấp trước. Về 3 huyện mạn thượng du, phàm những dân ở linh tinh, tiếp gần với địa phận núi th́, tham chước theo lệ của Lạng Sơn đoàn kết các dân ở cơi ven một hay hai khu, đều đào hào đắp lũy, cổng ngơ cho bền vững. Nếu có lấn vào ruộng đất của ai th́ trừ thuế cho.

C̣n 1, 2 nhà nghèo, ở riêng một nơi hẻo lánh, th́ khuyên người giàu quyên cấp cho dỡ nhà dời về trong khu; c̣n đất ở th́ không cứ là đất công hay đất tư đều cho làm nhà để .Các viên phủ huyện phụ làm việc ấy, liệu nơi nào hơi đông người th́ bắt đầu làm ngay, nơi nào điêu háo, th́ phái quân đến pḥng giữ ngăn chận, dần dần tiếp tục làm, để thư sức dân.

Theo người viết, việc so sánh kinh nghiệm ứng xử với người dân tộc thiểu số ở miền Đông Bắc Việt Nam thế kỷ XIX, rồi được vận dụng tại vùng Quảng Ngăi với nhóm dân tộc Đá Vách và việc khai lập làng ấp như ấp chiến lược và khu trù mật có phần khác biệt. Người dân tộc thiểu số bị phân biệt đối xử so với người dân tộc đa số, nên nguyên nhân chính của những cuộc giấy loạn cướp bóc của người dân tộc thiểu số Đá Vách là giành quyền được đối xử như người đa số. 

Từ Trại Định Cư Đến Ấp Chiến Lược, hay Khu Trù M ật, Dinh Điền 

Cách đây chung quanh năm 1960, chế độ Cộng Ḥa đă được khai sinh cùng với các quốc sách được ban hành chính thức, chủ yếu là ấp chiến lược hay khu trù mật hay dinh điền tùy theo địa phương và thời gian.

Nguồn gốc đầu tiên phát sinh từ việc thành lập Phủ Tổng Ủy Di Cư theo nghị định số 928-NV do Thủ Tướng Ngô Đ́nh Diệm ngày 17/9/1954. Phủ này có tầm quan trọng như một Bộ trong Chính Phủ và ông Ngô Ngọc Đối làm Tổng Úy Trưởng.. Trước ông Nguyễn Ngọc Đối (21/8/1954- 4/12/1954), c̣n có ông Nguyễn Văn Thoại (từ 10/8/1954 – 21/8/1954), và sau đó là Bs Phạm Văn Huyến (từ 4/12/1954 -17/5/1954), ông Bùi Văn Lương (từ 17.5.1955 về sau) làm Tổng ủy Trưởng[46].

Thực sự tổng số di dân được phân bố theo tôn giáo như sau: Tin Lành (1.041 người); Phật giáo: (182.817 người); Công giáo: (676.348 người), và khoảng (40.000) người Hoa cũng di cư vào Nam[47] (= 900.206 người). V́  số di dân Công Giáo chiếm tỷ lệ nhiều đến 70% tổng số di dân từ miền Bắc xuống miền Nam, một Ủy Ban Hỗ Trợ Định Cư được rổ chức bên cạnh Phủ Tổng Ủy Di Cư. Giám Mục Phạm Ngọc Chi được bổ nhiệm điều hành.

Tổng số di dân từ miền Bắc có thể vào miền Nam là 875.478 người[48]. Họ được chuyển đến Sài G̣n, Vũng Tàu hay Nha Trang và nhiều nơi khác tùy ư họ lựa chọn theo cá nhân hay theo các đoàn thể do các linh mục di cư hướng dẫn[49]. Chủ yếu nhiều trại định cư về sau được tổ chức bố trí thành các ấp chiến lược hay khu trù mật hay dinh điền.

Linh mục Cao Văn Luận chú ư đến ư đồ chiến lược của Thủ Tướng Ngô Đ́nh Diệm lúc đó:

Ông (Ngô Đ́nh Diệm) chú ư đặc biệt đến giá trị chiến lược và kinh tế của vùng cao nguyên và đặt kế hoạch đinh cư đồng bào di cư Nghệ Tĩnh B́nh tại các vùng Ban Mê Thuột, Tuyên Đức, Đà Lạt, số người di cư được định cư khá sớm tại các trại như Hà Lan A, Hà Lan B, Đức Lập, B́nh Giả, Phan Thiết, Tân B́nh (Khánh Ḥa), Cam Ranh… Tôi (LM Cao Văn Luận) có nghĩ đến cách ḥa đồng dân di cư vào dân địa phương, nhưng không có dịp nói ra, và tôi cũng nhận thấy sự khó khăn quá lớn trong việc đó (t. 200) [50].  

 Theo ông Trần Vinh, tới ngày 21 tháng 8, mỗi ban ngành đều có đại diện của Phủ Tổng Ủy Di Cư. Phủ Tổng ủy với 3 nhiệm vụ rơ rệt: - Cứu trợ và di chuyển. - Kiểm soát và tiếp cư. - Giúp đỡ định cư.

Về phía tư nhân, ngay từ những ngày đầu, có nhiều đoàn thể cách mạng, hội đoàn Công giáo, Ḍng Chúa Cứu Thế, Đại Chủng viện, v.v., lo tổ chức việc tiếp cư tại phi trường Tân Sơn Nhất và bến tầu Sài G̣n.

Măi đến tháng 8 năm 1954, Giáo hội Công giáo thành lập Ủy Ban Hộ Trợ Định Cư do giám mục Phạm Ngọc Chi phụ trách. Văn pḥng HTDC đặt cạnh nhà thờ Huyện Sĩ, Sài G̣n. Ủy ban cử các linh mục tới mỗi trại tạm cư và trại định cư làm đại diện.

Ủy ban giúp Phủ Tổng Ủy duy tŕ trật tự, an ninh; cấp phát, phân phối tiền bạc, thuốc men, vải vóc; phụ trách các hoạt động văn hóa, tinh thần. Ủy ban cũng vận động các tổ chức từ thiện quốc tế ủng hộ tinh thần, vật chất cho đồng bào di cư. Ủy ban c̣n bênh vực, tố cáo trước dư luận thế giới về những vụ việc Cộng Sản ngăn cản, bách hại những người muốn di cư đi t́m tự do.

Ngoài 2 tổ chức kể trên, c̣n có các tổ chức khác cũng tích cực tham gia giúp đỡ như: Văn Pḥng Viện Trợ Công Giáo Hoa Ḱ do Mgr. Joseph Harnett[51] phụ trách; Văn Pḥng Thanh Thương Hội Phi Luật Tân; Rotary Club; Hội Cứu Trợ Pháp; Báo Figaro quyên giúp 35,000,000 quan Pháp (1955).[52]  

Tổ Chức Ấp Chiến Lược  

Thời gian từ đó đến nay đủ những nhiều đàm tiếu và nhận định khác nhau để có thể phê phán được các vấn đề của lịch sử. Theo Tiến sĩ Lâm Thanh Liêm, nguyên giáo sư kiêm trưởng ban Địa lư trường Đại Học Văn khoa Sài g̣n, giảng dậy tại các viện đại học Sài G̣n, Vạn Hạnh, Đà Lạt, Huế, Cần Thơ, Minh Đức trước năm 1975, “Chính Sách Cải Cách Ruộng Đất Việt Nam (1954-1994)[53],.”, đă tổng hợp rơ về cơ cấu tổ chức và lợi thế của kế sách Khu trù mật[54] như sau:   

Khu Trù Mật là một cộng đồng nông nghiệp được chính quyền thành lập và tập trung thôn dân vào đấy sinh sống ở những địa phương nào chưa an toàn. Các thôn dân sinh sống trong những vùng hẻo lánh, xa cách các giao lộ, khó kiểm soát. Trước mưu toan Miền Bắc dùng chiến tranh xâm lược Miền Nam , Tổng Thống Diệm quyết định tập trung thôn dân sinh sống rải rác vào Khu Trù Mật, để tiện tổ chứcxây dựng và nâng cao, phát triển đời sống của họ, đồng thời bảo vệ họ, cô lập họ với Việt Cộng, giống như bắt cá khỏi nước mà du kích Cộng Sản vẫn thường bám vào dân để sinh sống Thiếu dân và các nguồn lợi, quân dân cán chính có thể nhận diện được du kích mà loại trừ.

Mỗi KTM có khoảng 3.000 đến 3.500 dân, có hạ tầng cơ sở và các tiện ích giống như một thành phố.

 V́ thế các KTM dọc theo biên giới hoặc xung quanh một thành phố lớn, để tạo một vành đai an ninh. Đồng thời Khu Trù Mật cũng là đơn vị kinh tế, thị trường tiêu thụ các nông sản và các chế phẩm tiểu thủ công nghiệp. Chính phủ cấp phát cho mỗi gia đ́nh định cư một mảnh đất 3.000m2, để xây cất một ngôi nhà (với vật liệu do chính quyền địa phương cung cấp), một chuồng heo và một chuồng gà. Mỗi gia đ́nh có một mảnh vườn cây ăn trái hoặc một mảnh vườn rau để tự túc mưu sinh.

Về quân sự, bố pḥng, KTM là những địa điẻm chiến lược để bảo vệ dân chúng chống lại chiến tranh du kích xâm lược của Cộng Sản Bắc Việt. Ngoài việcquàn lư dân chúng, chính quyền địa phương c̣n được trang bị vũ khí cần thiết, để nếu cần, có thể biến KTM thành một tiền đồn, ngăn chặn đoàn quân Bắc Việt xâm nhập vào  Nam.   

Về kỹ thuật, KTM có vị trí được được chọn lựa kỹ lưỡng, có đủ các điều kiện phát triển thuận lợi, như đất đai ph́ nhiêu, gần các giao lộ và điện khí hóa.

Về hành chánh va xă hội, KTM có một chi nhánh bưu điện), cơ sở xă hội, như một bảo sanh viện, một nhà trẻ) và văn hóa  như các trường tiểu học và trung học cấp I, một pḥng thông tin, nhà thờ và chùa chiền.

Chính quyền có thể cải thiện điều kiện sinh sống của thôn dân: việc tập trung dân cư cho phép chính phủ thực hiện nhiều công tŕnh phục vụ nhân dân, ít đ̣i hỏi nhiều tư bản đầu tư hơn h́nh thức cư trú lẻ tẻ, rải rác (chẳng hạn như công tác thủy nông, điện khí hóa, xây cất trường học, nhà bảo sanh v.v...)

Về kinh tế, KTM có các tiện ích thương nghiệp và dịch vụ (có chợ xây bằng gạch với các tiệm buôn bán); công nghiệp có các tiểu thủ công nghệ liên hệ với nền nông nghiệp địa phương; nông nghiệp, với diện tích đất trồng có thể mở rộng nhờ khẩn hoang thêm đất đai giúp các thế hệ trẻ tương lai tiền lên thành điền chủ:  

Có Bao Nhiêu Ấp Chiến Lược Trên Lănh Thổ VNCH 

Ngoài các làng xă thôn ấp chiến lược địa phương, tổng số các địa điềm định cư có thể biến thành khu trù mật, hay ấp chiến lược, dinh diền h́nh dung như sau:

“Tính đến ngày 30 tháng 10 năm 1955 đă thành lập được 255 trại định cư (sau này c̣n thành lập thêm): 156 trại tại Nam phần, 65 trại tại Trung phần và 34 trại trên cao nguyên. Tổng số dân đi định cư là 596.031 người; số đồng bào di cư sống rải rắc các nơi là 140.039 người; gia đ́nh binh sĩ là 125.393 người (những con số này có sai biệt chút ít giữa các bản thống kê, một phần cũng do số sinh tử mỗi ngày).

Ngân khoản dành cho chương tŕnh di cư là 1.058.000.000$. Trong số đó 480 triệu dành để làm nhà sẵn cho đồng bào và 300 triệu cấp cho nơi nào đồng bào tự làm nhà lấy. Tại các trại có đợt phát tiền mặt cho mỗi đầu người 700$. Ngoài ra đồng bào c̣n được 124.813 dụng cụ canh nông; 681.585 kiện vải; 393.994 kg chỉ và 3.471 kg ch́ để làm chài lưới”[55]

Robert Scigliano (Robert Scigliano: Vietnam: Politics and Religion. Asian Survey, Vol. 4, No. 1, A Survey of Asia in 1963: Part I (Jan., 1964), pp. 666-673. This article consists of 8 page(s)), giáo sư tại trường Đại Học Michigan, cho biết Cộng Sản Hà Nội chống lại chính sách khu trù mật. Thể chế này có tác dụng hữu hiệu là ngăn chận Cộng Sản xâm nhập vào nông thôn, v́ được xây dựng ở các vùng chiến lược, như dọc theo một trục đường chính, một giao lộ trên bộ hay trên sông rạch gây trở ngại rất nhiều cho việc di chuyển của Cộng Sản.  

Tác Giả Nguyễn Văn Châu, cựu Trung Tá, nguyên Giám đốc Nha Chiến Tranh Tâm lư, Bộ Quốc Pḥng Trong cuốn “Ngô Đ́nh Diệm En 1963: Une Autre Paix Manquée” (Bản dịch Nguyễn Vy Khanh từ nguyên tác Pháp văn, Luận Án Sử Học, Trường Đại Học Paris VII, 1982. Bản tiếng Việt do nxb Xuân Thu, Nam Cali, 1989) cho rằng Khu Trù Mật do chính quyền sáng kiến bị chỉ trích v́ chỉ nhắm vào những chuyện tiêu cực về nhân sự, Những dư luận chống lại quốc sách ấp chiến lược c̣n đi xa hơn nữa cho rằng chính quyền ép buộc dân bỏ làng mạc nhà cửa.

Ngày nay đọc Suzanne Labin, người ta rút ra được bài học lịch sử về chính sách ấp chiến lược. Bà là một nhà văn kiêm phân tích gia đă nhiều lần tới thăm Miền Nam Việt Nam dưới thời Việt Nam Cộng Ḥa I. Bà từng được Tổng Thống Ngô Đ́nh Diệm tiếp kiến, và đă thuyết tŕnh về chính trị tại Sài g̣n. Trong cuốn “Vietnam: An Eye-Witness Account - Việt Nam: Tường Thuật Của Một Nhân Chứng Thấy Tận Mắt” [56], Suzanne Labin đă viết: 

"Khi nhà Ngô bị lật đổ, có tám ngàn ấp chiến lược đă được thành lập xong và đang vận hành, với dự trù khoảng bốn ngàn ấp nữa cần thiết để bảo vệ cả nước. Nông dân sống rải rác dọc theo các con kênh, được yêu cầu dời chuyển để qui tụ lại thành nhiều làng, tập trung theo kiểu Âu châu. Mỗi làng được rào vững chắc bằng hàng rào kẽm gai hoặc hàng rào tre vót nhọn đàng sau có tăng cường hệ thống hào rộng, gài ḿn để chận đứng Việt Cộng ṃ vào ban đêm. Trong ấp, mỗi gia đ́nh đều được khuyến khích đào một hầm trú ấn ngay trước nhà họ.

Tại sao vậy? Khi Việt Cộng tấn công, trước đây người dân thường quá sợ nên nên chạy tứ tung gây trở ngại cho lực lượng bảo vệ nhiều khi bắn cả vào người nhà ḿnh. Từ khi có hầm trú, người già và trẻ con cứ việc núp dưới hầm để xạ trường quang đảng cho lực lượng chiến đấu hành sự” 

 "Người dân làng được đoàn ngũ hóa theo tuổi tác, giới tính, và tùy theo khả năng mà được giao cho một phần vụ đặc biệt. Lực lượng tự vệ và thanh niên cộng ḥa là những đơn vị chiến đấu; những dân làng khỏe mạnh khác th́ tham gia công tác pḥng vệ, thanh  thiếu niên th́ vót chông. Người có nhiệm vụ chiến đấu được cấp vũ khí cá nhân mang luôn bên ḿnh ngay cả khi ở nhà. Nhiều làng được trang bị thêm xe thiết giáp hoặc súng liên thanh. Máy truyền tin được cung cấp giúp cho các người bảo vệ ấp chiến lược có thể gọi ngay lực lượng chính quy đến một khi bị tấn công. Nhiệm vụ chính của làng là cầm chân kẻ thù, vô hiệu hóa chúng ngoài các vành đai của ấp, cố ngăn chúng không lủi mất vào rừng trong khi lực lượng chính quy kéo tới. Bấy giờ, Việt Cộng thấy quá khó khăn khi xâm nhập một vùng dân cư có pḥng thủ và ngay cả rút lui cũng thấy nhiều trở ngại."   

Bà c̣n nhắc lại câu nói cô đọng của Tổng Thống Ngô Đ́nh Diệm: Muốn nghiền nát quân thù cần chiếc búa có sức mạnh năng động dập trên đe ấp chiến lược. Ấp chiến lược tồn tại v́ đă đưa lại nền tảng đa hiệu vững chắc cho tiến bộ kinh tế xă hội. Âp chiến lược chính là tâm điểm cuộc cách mạng chính trị và xă hội

Chính sách ấp chiến lược được thực hiện từ năm 1961 là một kế hoạch táo bạo nhất của Tổng Thống Ngô Đ́nh Diệm.  Kế hoạch ấy được Sir Robert Thompson cố vấn. Ông là chuyên viên về chiến thuật phản nổi dậy người Anh cùng với hai người bạn là Desmond Palmer và Dennis Duncanson  

Nhận định tổng quát về kết quả của chính sách ấp chiến lược, tác giả Nguyễn Văn Châu đă khẳng định trong luận án của ông:

Quốc sách Ấp chiến lược sau hai năm đă ngăn chặn thành công. Việt Cộng không c̣n sống bám lén lút trong nhân dân.

Vấn đề an ninh làng ấp được vững vàng hơn, quân đội chính quy quốc gia trở thành lực lượng hành quân chủ động.

Du kích cộng sản chịu nhiều thất bại đáng kể, khiến cho chúng phải rơi vào thế bị động và chao đảo sau khi đă mất hạ tầng cơ sở.

Tinh thần quân đội quốc gia lên cao, dân chúng được bảo vệ tốt hơn và du kích Việt Cộng càng ngày càng hồi chánh về đầu thú với chính quyền Việt Nam Cộng Ḥa.    

Trong một bài báo mới đây nhan đề “Bốn Mươi  Năm Ngày Đảo Chính Chế Độ Ngô Đ́nh Điệm: Cái Nh́n Từ Hà Nội, Tạp chí Thông Luận số 174, tháng 10-2003.”, Bùi Tín, nguyên Phó chủ nhiệm Nhật báo Nhân Dân Chủ Nhật, cựu đại tá của Bộ Đội Bắc Việt đă phải xác nhận ưu thế của quốc sách ấp chiến lược đă gây cho lực lượng xâm lăng Cộng Sản nhiều khó khăn và thất bại trước đây, đă thẳng thắn bày tỏ rằng : Cùng với thời gian và sự t́m hiểu những tư liệu lịch sử, tôi thấy cần phải trả lại lẽ công bằng cho nhân vật lịch sử này... Tôi cho rằng ông Diệm là một nhân vật chính trị đặc sắc, có ḷng yêu nước sâu sắc, có tính cương trực thanh liêm, nếp sống đạm bạc giản dị.  

Bởi thế, những nhận xét của tác giả Nguyễn Bá Cẩn về khu trù mật, rồi ấp chiến lược như đă trích dẫn ở trên có phải là những quan điểm nông nổi chăng, hay là do một tư duy thiên kiến nào đó thúc đẩy ông viết nên những câu đáng lẽ cần được cân nhắc hơn, từ một người làm chính trị ở vào một trong những vị thế lănh đạo Miền Nam trước đâỵ. Thực tế chính trị Miền Nam Việt Nam cho thấy sự lợi hại của quốc sách Khu trù mật qua sự chứng kiến không chỉ của dân Miền Nam mà cả rất nhiều giới ngoại quốc.

Trong cuốn “Nation That Refused to Starve: The Challenge of the New Vietnam [57], Tướng John W. O'Daniel[58], chỉ huy phái bộ Quân sự Mỹ đầu tiên, đă ca tụng chính sách tiếp cư chu đáo của Ông Ngô Đ́nh Diệm, thành công của các khu trù mật mà tiêu biểu là Cái Sắn, chương tŕnh dinh điền ở Quảng Đức, Ban Mê Thuột...

Chương tŕnh cải cách điền địa thực hiện dưới thời Việt Nam Cộng Ḥa I cho người nông dân cuộc sống bảo đảm tương lai với các con số sau đây:

Từ tháng 7 năm 1954 tới tháng 7 năm 1961 có tất cả 648.294 mẫu tây được phân phối lại cho nông dân, 301.923 mẫu tây đất nhà nước mua lại để phát cho nông dân. Một tổng cộng 950.217 mẫu tây mà chính quyền trưng mua lại của các đại điền chủ với giá 1.260.559.427 đồng. Trong khi đó các nông dân chủ điền mới chỉ phải trả 1.822.116 đồng vào năm 1961.   

Nhiều tư liệu lịch sử khác xác nhận thành quả quốc sách ấp chiến lược, khu trù mật, dinh điền, và chương tŕnh cải cách điền địa nói trên.

Tóm lại, Ấp chiến lược là một "quốc sách" của chính quyền Việt Nam Cộng ḥa I sử dụng trong Chiến tranh Việt Nam từ năm 1960 do chính quyền Ngô Đ́nh Diệm đề xuất, đối phó hữu hiệu với Mặt Trận Dân Tộc Giải Phóng Miền Nam Việt Nam.[59]

Quan điểm của Việt Nam Cộng ḥa I về Ấp chiến lược là nhằm mục đích tách rời du kích Cộng Sản Việt Nam dưới chiêu bài Mặt trận Dân tộc Giải Phóng Việt Nam ra khỏi dân thường ở nông thôn. Dân chúng không phải sống trong vùng oanh kích tự do, hay "vùng xôi đậu", loại trừ đối phương có cơ sở hoạt động “tam cùng” (cùng ăn, cùng ở cùng làm) trong dân chúng, dần dần cô lập hoàn toàn lực lượng du kích khỏi nông thôn.

Nhưng để chống lại chính sách đó, Mặt Trận Dân Tộc Giải Phóng Miền Nam Việt Nam tuyên truyền đây là h́nh thức gom dân, nhốt dân, ḱm kẹp dân ḥng "tát nước bắt cá". Kế hoạch ấp chiến lược khi được thực hiện tốt sẽ cô lập lực lượng vũ trang cộng sản không thể dựa vào dân, và dần dần Việt cộng bị tiêu diệt.

Ấp chiến lược tổ chức theo h́nh thức "tự quản, tự pḥng và tự phát triển". Quản lư ấp là một Ban Trị Sự, pḥng thủ bảo vệ ấp là lực lượng Pḥng Vệ Dân Sự, phối hợp với các đơn vị Thanh Niên, Thanh Nữ Cộng Ḥa của ấp đó phụ trách.

Khi ấy, tất cả các ấp đều được bảo vệ bởi các rào cản kiên cố, mỗi ấp đều có một hoặc nhiều cḥi canh tầm nh́n xa, các cổng ra vào được canh gác cẩn mật. Ban ngày, người dân được tự do ra vào để làm ăn, tuy nhiên người lạ muốn vào ấp phải qua sự kiểm soát vô cùng chặt chẽ. Ban đêm, các cổng ra vào được đóng kín lại, nhưng các trường hợp cấp thiết của dân ở bên trong vẫn được giải quyết. Mọi trường hợp xâm nhập lén lút, bất hợp pháp từ bên ngoài vào đều bị phát hiện v́ trong ấp có hệ thống báo động.

Ban đầu, Quốc sách Ấp chiến lược thực hiện hiệu quả, hoạt động của quân du kích cộng sản bị ngưng trệ. Tuy nhiên, trong khi thi hành th́ nhiều viên chức lấy ngân sách Ấp chiến lược rồi bắt dân phải gánh chịu khoản này như phải nộp tiền, công sức và tre để làm hàng rào cho ấp. V́ thế, dân cảm thấy bị gom vào một chỗ sẽ làm xáo trộn một phần nào nếp sống cổ truyền nông thôn của họ. V́ thế, phía Cộng sản đă phát động phong trào "phá ấp chiến lược".

 

Thử Đi Đến Một Kết Luận 

Người ta có thể có nhiều nhận định phán đoán khác nhau về con người Ngô Đinh Nhu hoạt động trong hoàn cảnh một chế độ đă diễn ra. Đă có những phán đoán phê phán về những khuyết điểm của chế độ Ngô Đ́nh Diệm như độc tài, gia đ́nh trị, công giáo trị. Trong chừng mực nào, người ta có thể chấp nhận những phê phán như thế, nếu chỉ xét một cách chủ quan, tương đối, có thiên kiến phần nào.

Nhưng xét trong bối cảnh toàn cuộc, chế độ Ngô Đ́nh Diệm đă phải ứng phó với nhiều đoàn thế đối lập như nỗ lực xâm nhập và phá hoại đa diện của Cộng sản miền Bắc, như nhiều đảng phài có những quyền lợi khác nhau có căn bản ở nhiều thế lực chính trị và tôn giáo: xu hướng Cao Đài, B́nh Xuyên, nhiều giáo phái Phật Giáo (Phật Giáo Ḥa Hảo, Phật Giáo Thống Nhất, Phật Giáo Nguyên Thủy Cổ Sơn Môn, Phật Giáo Tiểu Thừa, Phật Giáo Đại Thừa,… ), Đại Việt, Việt Nam Quốc Dân Đảng, Bảo Hoàng thân Pháp, phong trào đ̣i độc lập tự trị của nhiều nhóm dân tộc thiểu số,...

Trước thực tại xă hội đó, việc xây dựng một xă hội tự do dân chủ và tôn trọng nhân vị vừa đối kháng với Cộng Sản chuyên chính, vừa nỗ lực đoàn kết toàn dân có lập trường chính trị và tôn giáo khác nhau, không phải là một chính sách đơn giản, dễ dàng. Nhưng Ngô Đ́nh Nhu và những người cùng chủ trương đă xây dựng một chính cương (chủ nghĩa nhân vị) chỉ đạo các chính sách như dinh điền, khu trù mật, ấp chiến lược để vừa xây dựng vừa chiến đấu. Trong t́nh thế đó, chắc chắn quyền tự do, dân chủ và nhân quyền chỉ được áp dụng đến một chừng mực nhất định trong một xă hội theo cái nh́n của chủ nghĩa nhân vị và các tổ chức xă hội, nhầt là thanh niên làm công cụ thực hiện các chính sách. Đoàn kết toàn thể quân dân cán chính để xây dựng xă hội.

Nhưng nhận thức của toàn dân không triệt để, nhiều chính trị gia và tướng lănh đồng lơa với những mưu đồ cá nhân và bị nước ngoài mua chuộc, lực lượng đồng minh Hoa Kỳ không kiên tŕ và trung thành trong cuộc xây dựng và chiến đấu, trong khi Cộng Sản xúc tiến phối hợp các mưu đồ đánh phá chế độ xă hội miền Nam, ra sức khai thác và phóng đại những khuyết nhược điểm khó tránh khỏi của chế độ. Những yếu tố đó đă đưa chế độ Ngô Đ́nh Diệm chủ yếu do tập thể Ngô Đ́nh Nhu kiến trúc nên đă bị thất bại trong chính biến có nội công ngoại kích tháng 11 năm 1963. 

Đối chiều với thực tại chính trị Việt Nam hiện nay, người ta càng thấy rơ mưu lược của nhà kiến trúc xă hội như Ngô Đ́nh Nhu vậy.


Một Số Sự Kiện Với Năm Tháng Có Ư Nghĩa:

 

TT

Thời gian

Sự Kiện Nhân Vật

 

06.1954, Cannes

Quốc trưởng Bảo Đại ủy nhiệm cho ông Ngô Đ́nh Diệm lập nội các mới.

 

25.06.1954, Sàig̣n

Ông Ngô Đ́nh Diệm về Việt Nam

 

21.07.1954, hay 20/07/1954 Genẻve

14 Nước Kư Kết Hiệp Định

 

 

06.08.1954-23.8.1963 Hoa Kỳ

Ông Trần Văn Chương, đại sứ t ại Hoa Thịnh Đốn

 

 

07.09.1954 Sài G̣n

Pháp trao trả Dinh Norodom, Chính Phủ Ngô Đ́nh Diệm đổi tên thành Dinh Độc lập

 

20.09.1954 Việt Nam

Lê Văn Viễn (tức Bảy Viễn) trở về

 

23/10/55VN

N ĐD tổ chức trưng cầu dân ư. Ông NĐDiệm đạt 98.2% số phiếu, làm Tổng Thống, Bảo Đại bị truất phế

 

 

Các tướng lănh Nguyễn Văn Hinh, Nguyễn Văn Vỹ, Trần Văn Đôn ban đầu thời Thủ Tướng Ngô Đ́nh Diệm

Nhóm ṇng cốt chuẩn bị cho Thủ Tướng Ngô Đ́nh Diệm: Hoàng Bá Vinh, Cao Xuân Cẩm, Cao Xuân Mỹ, Đỗ La Lam, Hà Đức Minh, Trần Kim Tuyến, Phạm Văn Nhu, Nguyễn Vỹ, …Nhị Lang, Hồ Hán Sơn, Nguyễn Bảo Toàn, Nguyễn Thành Phương, Văn Ngọc, Hà Huy Diễm, Nguyễn Phổ, Hoàng Cơ Thụy, Nguyễn Hữu Khai, Huỳnh Minh Ư, Đoàn Trung C̣n, Nguyễn Văn Quyền, (Nguyễn Trăi) Nguyễn Mạnh Cường, Nguyễn Trọng Ứng, Khuất Duy Trác, Cung Thúc Tiến, Trần Chánh Thành (tự sát dịp 30/4/1975 tại nhà ở Sàig̣n), Tŕnh Minh Thế (chết 03.05 1955), Lư Kai (chết 14.07.1956), Nguyễn Hữu Châu, Lương Danh Môn, Vơ Văn Hải

 

 31.02.56

Ngô Đ́nh Luyện, bạn học với Tạ Quang Bửu, cố vấn, đại sứ lưu động, toàn quyền tại London

 

 

Nguyễn Thị Nghĩa, em ruột Nguyễn Đệ, Couvent des Oiseaux

 

 

Trần Văn Đỗ, Ngoại Trưởng

 

1956

Ngô Đ́nh Nhu, cố vấn

 

1/59

Luật gia đ́nh: 135 điều, cấm ly dị, cấm đa thê, truất quyền của con ngoại hôn, Trần Lệ Xuân dự thảo và tŕnh Quốc Hội Việt Nam Cộng Ḥa ngày 13.12.1957

 

 

Đoàn Thêm, Đổng Lư Văn Pḥng

 

 

Trần Quốc Bửu, Chủ Tịch Tổng Liên Đoàn Lao Công Việt Nam

 

11.11.60

Mưu toan lật đổ chế độ lần 1: Đảo chính: Phan Quang Đán, Hoàng Cơ Thụy, Vũ Hồng Khanh, Nguyễn Tường Tam, Nguyễn Thành Phương,  Bùi Lượng,  Phan Bá Cầm, Vương Văn Đông, Nguyễn Chánh Thi, …

 

1960-63

Phong Trào Áo dài Bà Nhu.

 

27.02.1962

Chính biến l ần 2: Oanh tạc Dinh Độc Lập: Phạm Phú Quốc - Nguyễn Văn Cử- Nguyễn Xuân Vinh.

 

01.03.63 (6.2)

Tượng Hai Bà Trưng.

 

 

05/05/63

Huế

Lễ Mừng TGM Ngô Đ́nh Thục. Cờ VN va cờ Vatican.

 

08/05/63

Huế

Đại Lễ Phật Đản 2507treo cờ VN nhưng không được treo cờ Phật Giáo ngoài khuôn viên các Chùa. Biểu t́nh phản đối. 9 người chết có cả trẻ em, 20 người bị thương. Phật Giáo có 10,5. Công Giáo có 1,5. Quan hệ Mỹ Việt bắt đầu căng thẳng

 

09/05/63

Phật Giáo đ̣i 5 điểm:

1/. Hủy lệnh cấm treo cờ Phật

2/. Phật Giáo phải b́nh đẳng Công Giáo

3/. Không được đàn áp Phật Giáo

4/. PG được quyền thờ phượng theo tín ngưỡng của ḿnh

5/. Chính quyền phải bồi thường những thiệt hại cho Phật Giáo và trừng trị những người có trách nhiệm trong việc đàn áp PG ngày 08/05/1963

 

12/05/63

Phái đoàn PG gồm 8 người từ Huế vào Sài G̣n kiến nghị Tổng thống

 

28/05/63

T.T Thích Tịnh Khiết kêu gọi Phật Tử xuống đường.

Tại Huế, cả ngàn người xuống đường. Tại SG, nhiều tằng ni Phật Tử xuống đường , tuyết thực 48 giờ trước Quốc Hội. Đại sứ F. E. Nolting vắng mặt khỏi SG, ĐS W.C. Trueheart giải quyết

 

2/6/63

Huế

Hằng trăm sinh viên biểu t́nh bạo động,Huế giới nghiêm

 

4/6/63

Trueheart gặp Nguyễn Đ́nh Thuần, BTPTT, nhưng bất đồng

 

7/6/63

Bà Trần Lệ Xuân ca ngợi tổ chức Phụ Nữ Liên Đới và cho các nhà lănh đạo PG bị CS giật giây

 

11/6/1963

HT Thích Quảng Đức, 73 t, tẩm xăng tự Thiêu ở ngă tư Lê Văn Duyệt Phan Đ́nh Phùng. Bà Nhu tuyên bố “Tất cả các lănh đạo PG đóng góp vào quốc gia là nướng một nhà sư”

 

16/6/63

Uy Ban CP va PG kư Thông Cáo Chung. Truyền thong Mỹ chỉ trích chính quyền NĐD. TT Trí Quang (sinh 1922) thay thể TT Thích Tịnh Khiết

 

25/6/1963

Trưởng CIA John Richardson không giải quyết được mâu thuẫn CP và PG. Ông Nhu đ̣i làm mạnh và chống PG v́ không chống Cộng.

 

Những ngày cuối tháng 6/63

Đại Sứ Trueheart đe dọa chính quyền NĐD, nên NDD trở nên độc lập với áp lực Mỹ hơn. Vai tṛ Nolting được trọng dụng. Nhưng Kennedy muốn thay thế

 

Tháng 7-8/1963

Áp lực gia tăng

 

 

11/7/63

Nolting trở lại Sàig̣n thuyết phục NDD ḥa giải với PG

 

18/7/63

Nolting cố thuyết phục NDD. NDD chịu lên Đài Phát Thanh. Vụ tự thiêu thứ 2 xảy ra

 

19/2/63

TT lên Đài PT chỉ hai phút, chỉ hứa có UB diều tra về việc xảy ra. Cảnh sát vẫn bao vây chùa

 

23.07.1963

Trần Thanh Chiêu, TGĐ dân vệ đoàn,

 

5/8/63

Phan Thiết

Nhà sư Nguyên Hương tự thiêu

 

13/5/63

Huế

1 nhà sư quấn cổ tự thiêu. Ni cô tự thiêu tại một nhà thờ Cg. 1 sư 71 t tự thiêu ở Chùa Từ Đàm

 

14/8/63

Nolting từ biệt NDD về Mỹ, Henry Cabot Logde đến thay thế

 

15/8/63

Nolting rời Sàig̣n. NDNhu cảnh giác Mỹ có thể thay đổi chính sách

 

20/8/63

NDNhu cho enh bao vay tấn công chùa tại Xá Lợi, tại Từ Đàm: 30 chết, 200 bị thương, bắt giam 10xe chơ người

 

21.08.1963

Bố ráp Chùa. LL Đặc Biệt và Dă chiến tấn công 2000 chùa trên toàn quốc, bắt 1400 tăng ni, 50-100 người chết. Mỹ lên án NDD. ở Hoa Thịnh Đốn và Honolulu. Cả nước thiết quân luật. Sinh viên bất tuân, xuống đường. Vũ Văn Mẫu từ chức cùng với Đại sứ Mỹ Trần Văn Chương

 

22/8/1963

ĐS Cabot Lodge đến Sàig̣n 9.30 tối

 

23.08.1963

Lucien Conein được TVDôn mời đến Bộ TTM trao thu cho Cabot logde noi la quân đội không nhúng tay vào vụ PG. LV Kim phụ tá Trần Văn Đôn đ̣i loại NDNhu. Vơ Văn Hải hứa bảo vệ TT NDD neu quan doi loai Nhu. R. Hilsman va Averell Harriman đều tỏ ư không ủng hộ chế độ NDD

 

24/8/63

Cabot Logde liên lạc với Bộ Ngoại Giao và ṭa Đại Sứ Mỹ phối hợp với tướng lănh VN làm đảo chính chế độ NDD

Bộ Ngoại Giao gởi TĐS Mỹ tại Sài G̣n để thi hành ngay. Tối mật. Không được phổ biến. Chỉ đích thân Đại Sứ Cabot Lodge mới được phép đọc. Đối với CINPAC/POLAD th́ chỉ Đô Đốc Felt được phép đọc

Theo CAS Sài G̣n 0265 báo cáo về quan điểm của Tướng Đôn; Sàig̣n 320, Saigon 316. Sàig̣n 329

Bây giờ th́ rơ là hoặc quân đội đề nghị thiết quân luật, hoặc Ông Nhu đă lừa họ. Ông Nhu đă lợi dụng t́nh trạng đó để tấn công Chùa chiền bằng Cảnh Sát và Lực Lượng Đặc Biệt của Đại Tá Tung trung thành với ông, làm cho nhân dân Việt Nam và thế giới ngờ rằng quân đội làm. Hơn nữa cũng thất quá rơ rang là ông Nhu đă âm mưu sắp đặt ông ta vào vị trí chỉ huy.

Chính phủ Hoa Kỳ không thể dung dưỡng t́nh trạng mà quyền bính lại nằm trong tay ông Nhu và các thuộc hạ của ôngđể thay vào đó bằng những quân đội tinh nhuệ và những chính trị gia có tư cách.

Nếu Ông (Cabot Lodge) cố gắng hết sức, nhưng ông Diệm vẫn ngoan cố và từ chối th́ chúng ta phải đối đầu với một điều có thể xảy ra, là ngay cả bản thân ông Diệm cũng không thể tồ tại được.

Kỳ tên: Hilsman, Ball, W. Averell Harriman 24/8/63

 

25/8/63

ĐS Lodge báo cáo đă nhân được, nhấn mạnh mọi việc vẫn từ Hoa Thịnh Đốn

 

26/8/63

Các Cố Vấn TT Mỹ chia 2 lập trường: Taylor muốốn có thảo luận thêm bức điện trên, và phe Mc Cone thấy tư cách xứng đáng của TT NDD, khó thay thế. Cuối cùng mọi người thấy cần phải dè dặt và giữ lại NDD, loại NDNhu thôi. VOA phổ biến vội lập trường Mỹ mà Lodge chưa gặp NDD. Nhưng các tướng Minh, Khiêm và Khánh đă được liên lạc

 

27/8/63

TT Kennedy họp với các cố vấn cao cấp, trong đó có Nolting. Muốn loại bỏ Nhu nhưng hai anh em như gắn bó như cặp bài trùng. TTKennedy vẫn giữ lập trường điện văn ngày 24/8/1963

 

29/8/63

Kennedy tin giao mọi trách nhiệm cho Cabot Lodge

 

30/8/63

Kennedy sợ có cảnh tắm máu tại Sàig̣n nên cho báo động các nơi ngoài khơi dự trù

 

31/8/63

Tướng Minh báo cho Richardson biết kế hoạch đảo chánh phải hoăn lại, vỉ sự thân thiết Richardson với TT NDD có thể bại lộ cuộc đảo chánh.

 

04.09.1963

Họp báo tại Dinh Gia Long

 

09.09.1963

Bà Trần Lệ Xuân đi dự HNQT tại Nam Tư 10.09.1963 (11-19.09.63), đến Rôma: 22.09.1963

 

29.9.1963

Đến Paris

 

07.10.63 – 13/11/63

Đến Mỹ: đến Idlewild, hạ viện Mỹ 8.10.63, đến New York 09.10 (Hotel Waldrof-Astaria), 14.10, tới Harvard, MA. 03.11. ở Hotel Beverly Wilshire, Beverly Hills-13.11, sắm đồ ở New York (Barclay Luggage Shop), với tiền hóa đơn 52.045US$

 

 

Ngô đ́nh Lệ Thủy: 07.08.1945, Huế

 

12.04.1967

Paris

 

 

Nguyễn Thị Thuần, thư kư riêng của Bà Nhu

 

 

Nhóm mật vụ miền Trung: Dương Văn Hiều, Nguyễn Tư Thái, Nguyễn Thiện Dzai

 

11.63

Vị tướng cầm đầu đảo chính lật đổ chế độ Tổng Thống Ngô Đ́nh Diệm: Đại Tướng Dương Văn Minh.

 

01-2.11.63

Thiếu Tướng Đỗ Mậu, Các tướng lănh Tôn Thất Đính, Trần Thiện Khiêm, Nguyễn Khánh, Lê Văn Tỵ, Văn Thành Cao.

 

 

Một số nhân vật: Lê Công Hoàn, Trần Văn Khiêm, Truơng Đ́nh Dzu.

 

10 giờ đêm 27.7.1986

Ông bà Trần Văn Chương chết, có nhiều nghi vấn là Trần Văn Khiêm giết cha mẹ để giành gia tài (?)

 

Một Số TÀI LIệU THAM KHảO:

 

Tài Liệu Ấn Hành Vật Chất

 

Văn Bia: Đời Một Phóng Viên và Những Ngày Chung Sống Với Chí Sĩ Ngô Đ́nh Diệm. Hồi Kư. In lần thứ hai (2003). Bổ túc nhiều chi tiết và h́nh ảnh. Có thêm Phần "Đoạn Cuối Đời Một Phóng Viên". Tác giả giữ bản quyền. Copyright 2003 by Lê Văn Bia. All rights reserved. Đăng kư:  TX 5-528-510, Dec 11, 2001. Tái đăng kư:  April 2003.

Chính Đạo Vũ Ngự Chiêu: Cuộc Thánh Chiến Chống Cộng, 1945-1975. 2004, Nhà XB Văn Hóa, PO BOX 721049, Houston TX, 7727-1049, 22US$, USA. 4/10/2006, 4 Hồn Việt

Nguyễn Đức Cung: Ấp Chiến Lược

Phạm Cường: Bí Ấn Mộ Ngô Đ́nh Diệm, Ngô Đ́nh Nhu. VNnet

Nguyễn Hữu Duệ: Nhớ Lại Những Ngày ở Cạnh Tổng Thống Ngô Đ́nh Diệm. 4366 Menlo Avenue # 23, San Diego, C.A. 92115, U.S.A. ĐT: 619-284.5484. Giá bán: 15 USD.

Trần Văn Đôn: Việt Nam Nhân Chứng

Phụng Hồng: ĐỌC “VIỆT NAM NHÂN CHỨNG” CỦA TRẦN VĂN ĐÔN. Đại Chúng số 85 - phát hành ngày 1/11/2001

http://www.daichung.com/85/17_vn_nhan_chung.shtm

http://www.daichung.com/86/15_viet_nam_nhan_chung.shtm

DAI CHUNG NEWS MEDIA INCORPORATED d/b/a DAI CHUNG BIWEEKLY NEWSPAPER [10515 Summit Avenue  Kensington, Maryland 20895] Đại Chúng số 86 - phát hành ngày 16/11/2001

Lữ Giang. Harriman, Người Quyết Định Về Số Phận Ngô Đ́nh Diệm, Canada, 19/10/2004, 09t, A4

Lữ Giang Những Bí ẩn Về Biến Cố Ngày 11.11.1960. Canada, Thứ Sáu 12/11/2004, 09t, A4

Mậu Hải. Chúa Gọi. Hồi Kư. Kỷ niệm Năm Mươi Năm Linh Mục và Thượng Thọ Bát Tuần Linh Mục Inhaxiô Mai Xuân Hậu, 20.05.2003. Sàig̣n, viết xong Lễ Truyền Tin, 25.03.2003, 97t, 13x24cm.

Vũ Đ́nh Hoạt: Việt Nam Tôn Giáo Chính Trị Quan. Trực thoại với Đỗ Mậu, tác giả Việt Nam Máu Lửa Quê Hương Tôi. Virginia, Alpha, 1991 (1771, Wilson Blvd, Falls Church, VA 22044), 727t. I-X, 15x25cm; 1619-11t. XI-XX, 15x25cm)

Nguyễn Gia Kiểng, "Ông Ngô Đ́nh Diệm lên cầm quyền như thế nào?", Thông Luận, tháng 4, năm 2005.

Phạm Văn Lưu, Tổng Thống Diệm: Những ngày đầy thử thách khi về nước chấp chánh, 1954-1955(7-29), Melbourne, 18.10.2004;

Phạm Văn Lưu và Nguyễn Ngọc Tấn: Đệ Nhất Cộng Ḥa Việt Nam (1954-1963), Một Cuộc Cách Mạng. Center For Vietnamese Studies Publications, Reservoir, Victoria, 3073, Australia. [(Lê Tinh Thông) 2362 Ashbury Circle, Westminster, C.A., 92683, USA. ĐT: 714-891.6216.10 USD. (nhà sách Nam Á): Centre Commercial Les Olympiades, 44 avenue d'Ivry, 75013 Paris, France.]

Hoành Linh Đỗ Mậu: Việt Nam Máu Lửa Quê Hương Tôi. Hồi Kư Chính Trị. Bổ túc hồ sơ về sự sụp đổ của Việt Nam Cộng Ḥa. Hoa Kỳ, NXB Quê Hương PO Box 8435 Mission Hills, CA 91346 USA. In lần 1, 1986, lần 2, 1987, 1267tr., 16x27cm

Đỗ Mậu: Một Trời Tâm Sự hay Hồi Kư Của Tướng Lưu Vong của Đỗ Mậu. Hà Nội, NXB Công An Nhân Dân, 1991

Lương Khải Minh & Cao Vị Hoàng. Làm Thế Nào Để Giết Một Tổng Thống I&II. Sàig̣n, Đinh Minh Ngọc xuất bản, 1971.

Nguyễn Văn Minh: Ḍng Họ Ngô Đ́nh: Giấc Mơ Chưa Đạt. Hoàng Nguyên XB, NV Printing 7775 Westminster Ave., Westminster, CA 92683 (714)-897-3626. http://www. nvprinting.com . (Dorothy Nguyen  PO BOX 2637 Garden Grove, CA 92842-2637) Ca, USA, 2004, 586t, 14x25cm Giá bán 20 USD.

Trung Quốc Và Việc Giải Quyết Cuộc Xung Đột Lần Thứ Nhất ở Đông Dương. Nhà XB Thông tin lư luận, bản tiếng Việt, Hà Nội, 1981

Nhật kư Đỗ Thọ. Sàig̣n, Đồng Nai, 1970.

Tôn Thất Thiện “Cụ Diệm ở PARIS 1953 - 1954”. Lữ Giang giới thiệu. Canada, 2004, 24t, A4

 

Tài Liệu Không Mạng

 

BBC phỏng vấn John Prados (National Security Archive): John Fitgerald Kennedy Và Cuộc Đảo Chính Ngô Đ́nh Diệm Diễn Ra Ngày 1-11-1963. http://tieulun.hopto.org

LARRY BERMAN, Sự Kiện Nhân Chứng Trên Mặt Trận Thầm Lặng (Nguyễn Đại Phượng dịch). (Theo Tuổi Trẻ Online)

http://www.qdnd.vn/qdnd/sukiennhanchung.trenmattranthamlang.24055.qdnd

Larry Berman: "Không Ḥa B́nh, Chẳng Danh Dự". Bản dịch Nguyễn Mạnh Hùng,

Lư Quư Chung: Hồi Kư Không Tên. CÁI CHếT CủA BA ÔNG DIệM, NHƯ, CẩN. Website Talawas

Phạm Cường, Bí ẩn mộ Ngô Đ́nh Diệm, Ngô Đ́nh Nhu. (báo Vn net ra ngày 18-8-2005)

Ngô Đ́nh Diệm Tiểu Sử: Source: Tài liệu Keywords (Ngô Đ́nh Diệm) http://vi.wikipedia.org/wiki ..

NGÔ Đ̀NH DIỆM giết tướng TRỊNH MINH THẾ (01/02/2007)

Giải Tỏa Bí Mật Về Cái Chết Của Tướng Trịnh Minh Thế 

http://www.chuyenluan.net/200411/0411_23.htm

Ngô Đ́nh Diệm, Minh Trực, Tạ Văn Vân, Trần Thành Đô, Nguyễn Bá Vinh, Vĩnh Bảo, Nguyễn Bá Tứ: Thơ.

ĐÔNG DUY: Ngô Đ́nh Diệm: “Dĩ văng oai hùng” và huyền thoại

http://65.45.193.26:8026/cms/acct/vietweekly/issues/vw5n47/ngoDinhDiem.html

ĐÔNG DUY: Danh từ “cộng phỉ” do ông Ngô Đ́nh Diệm đặt ra?

http://65.45.193.26:8026/cms/acct/vietweekly/issues/vw5n46/congPhi.html

Nguyễn Hữu Duệ: Nhớ lại những ngày ở cạnh tổng thống Ngô Đ́nh Diệm.

Mường Giang: KISSINGER ĐĂ BÁN ĐỨNG VNCH CHO CSBV

Vơ Nguyên Giáp, Bộ trưởng thay CT nước: Về việc cử ông Ngô Đ́nh Nhu làm giám đốc Nha lưu trữ công văn và thư viện toàn quốc. Sắc lệnh 21 Chủ tịch Chính phủ lâm thời Việt Nam Dân chủ cộng hoà. Bổ nhiệm 08/09/1945 có hiệu lực ngày 08/09/1945 Toàn quốc

http://vbqppl3.moj.gov.vn/law/vi/1945_to_1950/1945/194509/194509080009/lawproperties_view

HĐGMVN, Văn Pḥng Tổng Thư Kư. Giáo Hội Công Giáo Việt Nam Niên Giám 2004. Nhà xb Tôn giáo. Hà Nội, 2004.

Phan Phát Huồn. Việt Nam Giáo Sử. Quyển II. Cứu Thế Tùng Thư. Sài G̣n, VN. 1962.

Ngô Kỷ: Khui Hồ Sơ Tối Mật: Mỹ Chủ Mưu Thanh Toán Anh em Tồng Thống Ngô Đ́nh Diệm… ( Ngô Kỷ: PO BOX 836, Garden Grove, CA 92842. Email: ngokyusa@yahoo.com . http://www.take2tango.com/printing.aspx?NewsID=6216

Trân Thi Liên, "Les catholiques vietnamiens dans la République du Viêtnam (1954–1963)" in Pierre Brocheux, ed., Du conflit d'Indochine aux conflits indochinois (Paris: Éditions Complexe, 2000), pp. 53–80.

http://www.clemson.edu/caah/history/facultypages/EdMoise/54-64.html

Phạm Văn Lưu và Nguyễn Ngọc Tấn: Đệ nhất Cộng Ḥa Việt Nam, 1954-1963, Một cuộc cách mạng

Nguyễn Văn Minh: Ḍng họ Ngô Đ́nh, ước mơ chưa đạt.
Lâm Thanh Liêm & Gustave D. Meillon. Từ Sàig̣n Tới Tp. HCM. Nam Á.

Đỗ Hữu Nghiêm. Giáo Hội Và Các Đồng Bào Thiểu Số Ở Việt Nam. Định Hướng 26.

Ngo Dinh Nhu, "Why We Must Defend the Existing Regime." (Tại Sao Chúng Ta Phải Bảo Vệ Chế độ Hiện Hữu) Bản dịch một cuộc nói chuyện của ông Nhu ngày 15/11/1957, 30tt. Bài viết có một số thảo luận đến Chủ Nghĩa Nhân Vị. Bản văn được đưa lên mạng trong Văn khố Dự Án Việt Nam tại Trường Đại Học Kỹ Thuật Texas.

Nguyễn Hữu Hanh: Làm việc với các nhân vật danh tiếng thế giới – Câu chuyện đời tôi. Hồi kư, 16.10.2006 và các ngày tiếp theo. Website Talawas

Phạm Đức Hoàn (1889-1954) Họ Phạm với đất nước

Bản tin nội tộc họ Phạm(Số 22/2007), 01-11-2007)

http://www.hopham.org/index.php?mn=newsdetail&key=ho-pham-voi-dat-nuoc&newsid=468&type=7

Nguyễn Tấn Hưng: Bí mật Dinh Độc Lập.

Nguyễn Tiến Hưng: Khi Đồng MinhTháo Chạy. Website Việt Nam Thư Quán.

(http://vnthuquan.net/truyen/truyen.aspx?tid=2qtqv3m3237n4n1nvn4n31n343tq83a3q3m3237nvn

Bùi Kha: Bảy Điểm Dẩn Đến Thất Bại & Cái Chết Nhục Nhả Ngô Đ́nh Diệm (9. 9. 2003)

http://www.tialia.com/showthread.php?t=133991

Trần văn Kiệm: Có Phải Hoa Thịnh Đốn Đă Đưa Ông Diệm Về Làm Tổng Thống Đệ Nhất Cộng Hoà Việt Nam? Website Dung Lac.net

Nguyễn Gia Kiểng: Những Vấn Đề Lịch Sử: Ông Ngô Đ́nh Diệm lên cầm quyền như thế nào ? (TL 191). Đăng ngày 05/04/2005 lúc 22:46:28 EDT. Đề tài: Chính Trị Việt Nam

http://www.thongluan.org/vn/modules.php?name=News&file=article&sid=125

Hoàng Lạc và Hà Mai Việt: Việt Nam 1954-1975: Những sự thật chưa hề nhắc tới.

Jon Larsen (Tạp Chí Time): Điệp viên hoàn hảo - Kỳ 5: C̣n lại một ḿnh. Thứ Ba, 02/10/2007, 09:19 (GMT + 7

Lễ Giỗ Cố Tổng Thống Ngô Đ́nh Diệm, 1963-2004. Ghi nhớ 50 năm Ngày Chí Sĩ Ngô Đ́nh Diệm chấp chánh (1954-2004)

Nguyễn văn Lục: Twenty years and twenty days miền Nam Việt Nam (I-IV). Đệ nhất Cộng ḥa. Ngày: 28-11-2006. DCV Online

http://www.danchimviet.com/php/modules.php?name=News&file=print&sid=2655

http://hatnang.com/showthread.php?t=23220

http://www.avsnonline.net/library/ebooks/vn/others/OngCoVan/ocv-I-10.htm

Nguyễn Văn Lục, 2 tháng 11, 1963 – Nhớ về ông bà Ngô Đ́nh Nhu (I, II), 11&12/10/2007

Nguyễn Văn Lục, Hồ sơ báo “Công Giáo và Dân Tộc” (I, II) 2&3/7/2007

Nguyễn Văn Lục, Gió chướng đă đổi chiều 07-01-2007, 05:37 PM  (I) (13/7/2007)

http://www.dautiengclub.com/portal/showthread.php?t=1062

David Marr: Việt Nam 1945; Việt Nam Chống Thực Dân, 1885-1925 (1971);  Truyền Thống Việt Nam Qua Thử Thách, 1920-1945 (1981). [Việt Báo (Theo_TuoiTre)]

http://vietbao.vn/Xa-hoi/TS-David-Marr-va-cuon-sach-Viet-Nam-1945/40095521/157/

Edward Miller: Viễn kiến, quyền lực và tính chủ động: Con đường lên nắm quyền của Ngô Đ́nh Diệm, 1945-1954. Hoài Phi, Vy Huyền dịch (10.8.2007) [ 1   2   3 ] http://www.talawas.org/talaDB/showFile.php?res=10642&rb=0302

Nhớ Cha Trần Hữu Thanh (Kỳ 2 )

http://www.trungtammucvudcct.com/web/news.php?mode=chitiet&no=322&id=3332

Đỗ Hữu Nghiêm: Một Mảng Bối Cảnh: Khi Thủ Tướng Ngô Đ́nh Diệm Về Nước Chấp Chính. Dayton, Ohio, 18/8/2005, 7t., A4

Bùi Thị Đoàn Nguyên: Nhân vật lịch sử: Huynh & Đệ Ngày Ấy Bây Giờ. Việt Nam Thư Quán Thư Viện Online

Nguyễn Hữu Phước, Vài ghi nhận về Cố TT Ngô Đ́nh Diệm (Ghi nhận của một Đại Tá) (47-54);

 Bradley S. O''Leary: Vụ Ám Sát Ngô Đ́nh Diệm Và J.F.Kennedy (13-14)
http://www.vietnamvanbut.com/vnvb/story/content.aspx?id=125200713920543397

Hoàng Ngọc Tấn: Chủ Nghĩa Nhân Vị http://www.viet.no/component/option,com_akobook/Itemid,71/

Nguyễn Thái: Chủ Thuyết Nhân Vị Và Giới Luật Yêu Thươn. Garden Grove 3/11/2007
http://www.chuacuuthe.org/11-10-07-chuthuyetnhanvi-lm-ng-thai.html

NGUYỄN HỮU THÁI: Việt Nam năm 1945: giành quyền lực của David G. Marr NXB Đại học California, Berkeley, Hoa Kỳ, 1995.Giải thưởng John K. Fairbank về công tŕnh nghiên cứu xuất sắc của Hiệp hội Châu Á học Mỹ, 1996 (Thứ tư, 21 Tháng sáu 2006, 16:53 GMT+)

Vu The Thanh: <vuthethanh@gmail.com>

To Nghiem Do <nghiemdohuu@gmail.com>,

Nov 23, 2007 11:25 PM

Vu The Thanh <vuthethanh@gmail.com>

To Nghiem Do <nghiemdohuu@gmail.com>,

Nov 23, 2007 3:53 AM

Đoàn Thêm. Hai Mươi Năm Qua 1945 - 1964 Việc Từng Ngày. Xuân Thu.

Đoàn Thêm. 1969 Việc Từng Ngày. Xuân Thu.

Lê Thiên, Cụ Diệm ở Paris, 1953-1954 (31-46), Ottawa, 10-2004;

Tôn Thất Thiện, Một số sự thật về Anh Em họ Ngô và Chế độ Cộng Ḥa I, qua tác phẩm Ḍng Họ Ngô Đ́nh: Ước Mơ Chưa Đạt, Hồi ức của một nhân chứng trực tiếp, Nguyễn Văn Minh, 2003 (55-86), Ottawa, 10/2004;

Tôn Thất Thiện: Cần Thẩm Định Lại Giá Trị Của Ông Ngô Đ́nh Diệm Và Chế Độ Việt Nam Cộng Ḥa I (nguồn: www.thongluan.org) 21/6/2006

http://www.viet.no/content/view/228/87/

"Nh́n lại kinh nghiệm Ngô Đ́nh Diệm", Thông Luận, tháng 11, 2005. nguồn: www.thongluan.org

Lê Thiên & Lê Tinh Thông: Người Mẹ chứng nhân thế kỷ: Bà Cố Elizabeth Ngô Đ́nh Thị Hiệp (1903-2005)

http://memaria.org/bai_da_dang/nguoi_me_chung_nhan_the_ky_ba_co_elizabeth_ngo_dinh_thi_hiep_1903-2005/

Lê Tinh Thông, Kỷ Niệm Năm Mươi Năm Ông Ngô Đ́nh Diệm Về Nước Chấp Chánh (87-90);

Ngô Đ́nh Thục: Kỳ 5:Về tổng giám mục Ngô Đ́nh Thục (Chủ nhật, 14 Tháng chín 2003, 15:57 GMT+7)

http://vietbao.vn/Phong-su/My-Diem-cuoc-dao-chinh-Diem-Nhu-Tong-giam-muc-Ngo-Dinh-Thuc/40001315/262/

Đặng Tiến: Người điều hành tạp chí Bách Khoa, Lê Ngộ Châu, 160 Phan đ́nh Phùng.Orleans, 27/9/2006 (Đặng Tiến Cập nhật : 13/03/2007 18:26)

http://www.diendan.org/nhung-con-nguoi/le-ngo-chau-nguoi-111ieu-hanh-tap-chi-bach-khoa/

http://my.opera.com/tranminhkhanh007/blog/show.dml/696398

Lâm Lễ Trinh: Về Nguồn. San Jose 2006.

Lâm Lễ Trinh: Chín Năm Bên Cạnh Tổng Thống Ngô Đ́nh Diệm

(Mạn Đàm Với Ông Quách Ṭng Đức). USA, July 21, 2005. Website Liên Lạc Nhân Văn

Trường Cao Đẳng Sư Phạm Tp. HCM & Cục Đo Đạc Và Bản Đồ Nhà Nước. Việt Nam Tập Bản Đồ Hành Chính Và Du Lịch. 1989.

Nguyễn Văn Tuấn: Những huyền thoại và sự thật về chế độ Ngô Đ́nh Diệm" – tác giả Vĩnh Phúc (Friday, 19. January 2007, 16:08:26)

 http://www.giaodiem.com/doithoai/nvt_docvphuc.htm

Nguyễn Lư-Tưởng: Bổ Túc Một Vài Điều Về Họ Ngoại
của Đức Hồng Y Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thuận Nhân Ngày Măn Tang (16-09-2002 đến 16-09-2005)
 http://www.lambich.net/forum/viewtopic.php?p=1067&sid=fe1f431fe37884ea8f9a5fdae2b65c4c

http://tvvn.org/f18/ba-ta-c-va-i-ae-ia-u-va-ha-ngoa-i-ca-ca-ha-ng-y-thua-n- 1753/

Minh Vơ: Mạn đàm với ông Cao Xuân Vỹ (I): Đệ nhất Cộng ḥa. Ngày: 24-09-2007, Dan Chim Viet Online

Minh Vơ:– Phỏng vấn Minh Vơ: Ngô Đ́nh Nhu: Hiệp thương Nam-Bắc. Đài Tiếng nói VNHN

http://www.danchimviet.com/php/modules.php?name=News&file=article&sid=4101

http://thangtien.de/index.php?option=com_content&task=view&id=922&Itemid=297

http://www.vietcyber.net/forums/showthread.php?t=120512

http://vnthuquan.net/truyen/truyentext.aspx?tid=2qtqv3m3237nmn2nvn4n31n343tq83a3q3m3237nvn

Nguyễn Đức Vinh: Phụ lục 1. An ninh Thế Giới

Vietnamnet: Huyền Thoại Về Cụm T́nh Báo H.63 - Phần 2: Kỳ 15: Người Hà Nội "ở Pḥng Chỉ Huy Quân Đội Mỹ"(08:30' 03/09/2007 (GMT+7)

http://www.vietnamnet.vn/psks/2007/09/736602/

Vũ Ngọc Nhạ: Vĩnh biệt "Ông Cố vấn"

http://www.avsnonline.net/library/ebooks/vn/others/OngCoVan/ocv-III-18.htm

Phạm Thắng Vũ: Nghiên mực cổ Tức Mặc Hầu của vua Tự Đức và Tổng Thống Ngô Đ́nh Diệm. (01-11-200716-01-2008, 12:45 AM)

http://www.hatnang.com/showthread.php?t=23375

http://www.x-cafevn.org/forum/archive/index.php?t-12214.html

Cao Xuân Vỹ: Minh Vơ Phỏng Vấn Ba giờ nghe một nhân chứng. 07/2007. Ngày Quốc Khánh Cộng Hoà Pháp Quốc. Trích DCVOnline

http://www.hungviet.org/minhvo/minhvo0707.html

Cao Xuân Vỹ: Lời tựa (1-6), 30/10/04 (Lễ Giỗ NĐD, sđd.)

Stephen Young: Kissinger đă bán đứng VNCH cho Hà Nội

NHữNG GIờ PHÚT ĐịNH MệNH CủA Cố TổNG THốNG NGÔ Đ̀NH DIệM.

Wikipedia: Ngo Dinh Nhu en.allexperts.com/e/n/ng/ngo_dinh_nhu.htm 10-11/2/2008.X-2.

Wikipedia tiếng việt: Chủ nghĩa Nhân Vị:  Tham Khảo Tự Điển

ngày 18/8/2005       

http://www.viet.no/component/option,com_akobook/Itemid,71/

 

Một Số Tài Liệu Tiếng Anh Pháp

 

Jessica Chapman: Staging Democracy: South Viet Nam’s 1955 To Depose Bao Dai. Pacific Rim Research Program University of California, Multi-Campus Research Unit. Year 2005. Paper Vietnam. This paper is posted at the eScholarship Repository, University of California. http://repositories.dlib.org/pacrim/Vietnam , with 130 footnotes

Copyright @2005 by the author, 1-52 pages (23/10/1955)

Department of Defense, US-VN Relations, 1945-67, Washington DC, Government printing Office, 1970. 12 volumes

Department of State, Foreign Relations Of  US, 1952-54, 1955-56. Vos XIII-XIV, Washington DC, Government Printing Office, 1982

Stanley Karnow: The Edge of chaos. Vietnam's "royal family", long aided by U.S. troops and money, has persecuted religious leaders, embittered the people and bungled a critical struggle against Communism. The Saturday Morning Post, No.33. September 28, 1963, p.27-37 236th year,

Stanley Karnow: The Fall of the House of Ngo Dinh. The Vietnam coup: the plot, counterplot - an exclusive account of how Diem and Nhu died. The Saturday Morning Post, Issue no. 45, 21-28, 1963, 75-79.

http://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%B4_%C4%90%C3%ACnh_Nhu

Edward Miller: Vision, Power and Agency: The Ascent of Ngô D́nh Diêm, 1945–54. The History Department at Dartmouth College. His e-mail contact is Edward.G.Miller@dartmouth.edu

Abstract

This article challenges existing interpretations of Ngô D́nh Diêm by examining his activities during the decade before he became leader of South Vietnam in 1954. Diêm actively pursued power in these years, and he achieved it mainly due to his own efforts and to those of his Vietnamese allies. At the same time, he and his brother Ngô D́nh Nhu were outlining the distinctive vision of modernisation which would inform South Vietnam's post-1954 nation-building strategies. Journal of Southeast Asian Studies (2004), 35: 433-458 Cambridge University Press. Copyright © 2004 The National University of Singapore. Vietnam - Acknowledgments and Preface

http://www.mongabay.com/reference/country_studies/vietnam/all.html

Liste de chartistes par promotion (1825-2007)

http://fr.wikipedia.org/wiki/Liste_de_chartistes_par_promotion#1938

http://theses.enc.sorbonne.fr/theses.html?annee=1938

Robert Scigliano: Vietnam: A Country at War. Asian Survey, Vol. 3, No. 1, A Survey of Asia in 1962: Part I (Jan., 1963), pp. 48-54
This article consists of 7 page(s).

Robert Scigliano, South Vietnam: Nation Under Stress. Boston: Houghton Mifflin, 1963. ix, 227 pp. pb Boston: Houghton Mifflin, 1964. ix, 237 pp.

Oakland, CA, ĐHN tổng hợp ngày 15/10/2006.CN, 15/6/2007.6, 4/2/2008.5, 2/3/2008.X.

_____________________________________________________


 

[1] Hiện ở số 19, rue de la Sorbonne – 75005 Paris – tél. : +33 (0)1 55 42 75 00.

Có nhiều nhà nghiên cứu lẫn chữ Chartes [cổ điển học] chuyên giảng dậy về Khoa Cổ Điển Học) với Chartres [địa danh ở cách trung tâm Paris khoảng 30 km]. Đây là một trường danh tiếng về khoa lịch sử, từ năm 1821 chuyên dạy việc tổ chức bảo lưu các văn kiện và di sản lưu trữ quốc gia khác. Không nên lẫn với khoa khảo cổ [archéologie], v́ trong khoa khảo cổ có nhiều ngành đặc biệt như cổ tiền học [numismatique], cổ vật học [paléologie], paléontologie,…

[3] Những sinh viên khác tốt nghiệp Trường đó năm 1938 là:

[BOUQUET Marie-Madeleine,  L'abbaye de l'Ile-Barbe des origines à la sécularisation du XVIe siècle

COQUIBUS Geneviève,  Jean Carondelet, agent diplomatique de Charles le Téméraire, chancelier de Bourgogne (1428-1501)

DIANOUS de Jean,  Les communautés juives du Comtat-Venaissin et de l'Etat d'Avignon, d'après leurs statuts (1490-1790)

GUIGNARD Jacques,  Recherches sur l'histoire du livre à Tours de la fin du XVe à la fin du XVIe siècle (1485-1588)

HAUCOURT d' Geneviève,  Etude sur le droit des assemblées françaises au début du XIVe siècle

LEVI Maxime,  La grande pêche basque des origines à la Révolution

MOREL Anne,  La guerre de course à Saint-Malo (1681-1715)

OSWALD Marguerite,  Anseïs fils de Girbert. Etude de la chanson et de ses rapports avec Yon de Mes, suivie d'une édition partielle

OURSEL Madeleine,  Les origines de la commune de Dijon

ROUSSEAU Louis,  L'assistance charitable à Rouen du XIIe au XVIe siècle : l'Hôtel-Dieu de la Madeleine, la police des pauvres

WAQUET Jean,  La politique étrangère de la monarchie française sous Charles le Bel (1322-1328)

BOISSET Anne-Marie,  La vie municipale à Aurillac de 1360 au début du XVIIe siècle

NGÔ Dinh-Nhu, Les moeurs et les coutumes des Annamites du Tonkin au XVIIe siècle]

[4] Theo nhà biên soạn Nguyễn Lư Tưởng, ghi đề tài luận án tốt nghiệp cùa  Ngô  Đ́nh Nhu là “Moeurs et coutumes des Tonkinois aux XVIIe et XVIIIe siècles d’après les voyageurs et missionaires” (Phong tục tập quán của người Bắc kỳ vào thế kỷ thứ 17 và 18 theo các du khách và các nhà truyền giáo), cũng vào năm 1938, tại Ecole Nationale des Chartres (thực ra là Chartes mới chính xác). Và tên của luận án này không hoàn toàn trùng hợp với tên luận đề ghi trên. Không biết tác giả ghi lại tên này ở nguồn tài liệu nào hay phải chăng co một đều tài khảo luận nào khác

[Ông Ngô Đ́nh Nhu (1910- 1963), lúc nhỏ đi tu tại Tiểu Chủng viện An Ninh, Cửa Tùng, Quảng Trị đựơc mấy năm th́ hồi tục, du học Pháp, tốt nghiệp Ecole Nationale des Chartres (trường khảo cổ danh tiếng của Pháp) vào năm 1938 với tiểu luận “Moeurs et coutumes des Tonkinois aux XVIIè et XVIIIè siècles d’après les voyageurs et missionaires” (Phong tục tập quán của ngừơi Bắc kỳ vào thế kỷ thứ 17 và 18 theo du khách và các nhà truyền giáo). Về nước, làm Quản thủ Văn khố Toà Khâm Sứ Huế (1943), sau ra Hà Nội làm tại Thư Viện Trường Viễn Đông Bác Cổ và Tổng Văn Khố Quốc Gia (1945, thời Thủ Tướng Trần Trọng Kim).] (?)

                Hai đề tài này thoạt nh́n th́ rất giống nhau, nhưng khác biệt nhau rất nhiều: trong khi đề tài thứ nhất theo tài liệu của nhà trường th́ sinh viên NDNhu tập trung vào thế kỷ 17 dựa vào tất cả các loại tài liệu không nói rơ đến phong tục tập quán của người An nam ở Bắc Kỳ, th́ đề tài sau đề cập đến hai thế kỷ 17 và 18 dựa vào tài liệu của các nhà du hành và các nhà truyền giáo.

Xin xem [Nguyễn Lư-Tưởng: Bổ Túc Một Vài Điều Về Họ Ngoại
của Đức Hồng Y Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thuận Nhân Ngày Măn Tang (16-09-2002 đến 16-09-2005)]
 http://www.lambich.net/forum/viewtopic.php?p=1067&sid=fe1f431fe37884ea8f9a5fdae2b65c4c

[5] T.S.C.N. Nguyễn Văn Lục: “Nhớ Về Ông Bà Ngô Đ́nh Nhu, ngày 2 tháng 11, 1963” http://www.vietcyber.net/forums/showthread.php?t=120512

[6] Về việc cử ông Ngô Đ́nh Nhu làm giám đốc Nha Lưu Trữ Công Văn Và Thư Viện Toàn Quốc, Chủ Tịch Chính Phủ Lâm Thời Việt Nam Dân Chủ Cộng Hoà Bộ Trưởng Vơ Nguyên Giáp đă kư Sắc lệnh số 21, bổ nhiệm ngày 08/09/1945, có hiệu lực ngày 08/09/1945 trên toàn quốc

http://vbqppl3.moj.gov.vn/law/vi/1945_to_1950/1945/194509/194509080009/lawproperties_view

Nguyên Văn Sắc lệnh như  sau:

[CHỦ TỊCH CHÍNH PHỦ LÂM THỜI VIỆT NAM DÂN CHỦ CỘNG HOÀ

Số: 21 VIỆT NAM DÂN CHỦ CỘNG HOÀ

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

----- o0o -----Hà Nội ,

Ngày 08 tháng 09 năm 1945

SẮC LỆNH

CỦA CHỦ TỊCH CHÍNH PHỦ LÂM THỜI

SỐ 21 NGÀY 8 THÁNG 9 NĂM 1945

CHỦ TỊCH CHÍNH PHỦ LÂM THỜI DÂN CHỦ CỘNG HOÀ VIỆT NAM

Theo lời đề nghị của Bộ trưởng Bộ Quốc gia Giáo dục,

RA SẮC LỆNH:

Khoản I: Cử ông Ngô Đ́nh Nhu làm Giám đốc Nha Lưu trữ công văn và Thư viện toàn quốc.

Khoản II: Ông Bộ trưởng Bộ Nội vụ, ông Bộ trưởng Bộ Tài chính, ông Bộ trưởng Bộ quốc gia Giáo dục thi hành sắc lệnh này mỗi người trong phạm vi quyền hạn của ḿnh./.

CHỦ TỊCH CHÍNH PHỦ LÂM THỜI VIỆT NAM DÂN CHỦ CỘNG HOÀ  BỘ TRƯỞNG  

(Đă kư) Vơ Nguyên Giáp

http://vbqppl4.moj.gov.vn/law/vi/1945_to_1950/1945/194509/194509080009 ]

 

[7] Edward Miller: “Vision, Power and Agency: The Ascent of Ngô Đ́nh Diem, 1945-1954”  (Viễn kiến, quyền lực và tính chủ động: Con đường lên nắm quyền của Ngô Đ́nh Diệm, 1945-1954). (Journal of Southeast Asian Studies, 35 (3), October 2004 Bản dịch Hoài Phi, Vy Huyền.WebsiteTalawas ngày 9-10-11/8/2007. http://www.talawas.org/talaDB/showFile.php?res=10642&rb=0302

[Edward Miller là Giáo Sư Phụ Giảng Môn Lịch Sử (Assistant Professor of History) tại Trường Cộng Đồng Dartmouth. Ông hiện đang viết một cuốn sách về lịch sử các quan hệ của Ngô Đ́nh Diệm với Hoa Kỳ. Ông cũng là tác giả bài nghiên cứu “Vision, Power and Agency: The Ascent of Ngô Đ́nh Diem, 1945-1954,” xuất bản trên tạp chí Journal of Southeast Asian Studies vào tháng Mười năm 2004. Miller đă thực hiện nhiều chuyến đi đến Việt Nam giữa năm 2001 đến 2006, kể cả  một chuyến nghiên cứu dài ngày tại Tp HCM năm 2001-2002, được Học Bổng Fulbright-Hays tài trợ.)]

http://www.wilsoncenter.org/index.cfm?topic_id=1409&fuseaction=topics.item&news_id=197836.

                Theo người viết, đây la một tài liệu nghiên cứu công phu có ư nghĩa, v́ khác với những lập trường của nhiều nhà bien soan hiện nay, nhưng có nhiều tính chính xác cao dựa vào nhiều chứng liệu khả tín..

 

[8] Cô tốt nghiệp  École des Chartes Paris năm (?). Về Việt Nam có một thời trước 30/4/1975, Bà l àm Giám Đốc Nha Văn Khố và Thư Viện Quốc Gia (VNCH). Sau biến cố 30/4/1975, Bà đinh cư tại Pháp đến nay.

[9] Về tiểu sử hai họ này và riêng tiểu sử của Ngô Đ́nh Nhu, E. Miller có nói đến hai tài liệu “Ngô Đ́nh Nhu”, trong Souverains et notabilités d’Indochine (Hanoi: Éditions du Gouvernement Généralde l’Indochine, IDEO, 1943), trang 62; “Curriculum Vitae of Mr. Ngo Dinh Nhu”, không rơ ngày tháng, Texas Tech University, The Vietnam Archive, John Donnell collection, Box 2, Folder 22, Box 2”. (A. Miller, sđd.)

[10] Tham khảo Lư Nhân (Phan Thứ Lang) Trần Lệ Xuân: Giấc Mộng Chính Trường. Sàig̣n, 2005, NXB Công An Nhân Dân, Tái Bản có sửa chữa bổ sung, 268 trang, khổ 13x19cm, trang 7-21. Nhiều chi tiết được mô tả có thể quá đáng, theo nhăn quan Cộng Sản,  nhưng vẫn có thể bao hàm những chi tiết phản ảnh diễn biến đám cưới lúc đó.

[11] Thông tin từ những nghiên cứu của Vũ Thế Thanh tại TPHCM

[12] Theo E. Miller: “Gia đ́nh họ Ngô không thiếu những cá nhân có cá tính lạ thường và khó hiểu; tuy nhiên, so với mọi người, ông Ngô Đ́nh Nhu được coi là người bất thường và bí ẩn nhất. Là người thứ tư trong sáu anh em, người ta nói ông cẩn trọng, sâu sắc và kín đáo. Ông không quê mùa như Ngô Đ́nh Cẩn hay tao nhă như Ngô Đ́nh Luyện, ông cũng có vẻ không quan tâm đến việc triều chính, điều mà Ngô Đ́nh Khôi, Ngô Đ́nh Thục và Ngô Đ́nh Diệm đă quá bận tâm. Quả vậy, là một người đàn ông trẻ, ông Ngô Đ́nh Nhu có vẻ ham sách vở hơn làm chính trị. Những năm 1930 ở Paris, trước tiên, ông dành nhiều thời gian học về văn chương rồi sau đó học về chữ cổ và ngành quản thư tại École des Charte nổi tiếng. Cuối những năm 1930, ông trở về Việt Nam và làm việc trong ngành lưu trữ; đến 1945 ông giữ chức vụ trụ cột tại nơi sau này là Thư viện Quốc gia ở Hà Nội.  Sau Cách mạng tháng Tám, ông Ngô Đ́nh Nhu tham gia nhiều hơn vào chính trị, đặc biệt trong những cố gắng của các anh em ông để vận động sự ủng hộ của những người Việt Nam Công giáo.” (Edward Miller, bđd.,trên. http://www.talawas.org/talaDB/showFile.php?res=10642&rb=0302

[13] E. Miller đă phỏng vấn Gene Gregory ở Tp HCM, tháng 3, 2002. Một trong những phụ tá của Ngô Đ́nh Nhu sau này nhớ lại đă tháp tùng ông, thay mặt Ngô Đ́nh Diệm đi thăm một vùng Công giáo ở gần biên giáo Lào năm 1946.

[14] Nhưng theo luận đoán của Lữ Giang, trong một cuốn sách, tr.402, ông Ngô Đ́nh Khôi sinh năm 1885 có thể không đúng v́ đến năm 1889, Ông Ngô Đ́nh Khả mới cưới Bà Phạm Thị Thân. Và b́nh thường sớm nhất là ông Khôi sinh năm 1890, nhưng cũng có thể ông Ngô Đ́nh Khôi sinh ra năm 1885, nếu ông Khả và bà Thân đă ăn ở với nhau trước khi chính thức cưới nhau (?!)]

 

14 “Dạo ấy ông Tuyến vừa đậu tú Tài II, ba lô trên vai, với chiếc xe đạp “cuộc” ông Tuyến là hướng dẫn viên. Ông Nhu th́ ngồi trên chiếc xe kéo bánh gỗ che kín. Ở lại nhà Chung (Thanh Hóa) trong ba tuần lễ, ông Nhu lên thẳng Bái Thượng, ông Tuyến từ giă ông Nhu, rồi được Linh Mục Trọng hướng dẫn lên châu Thường Xuân (Ḥa B́nh). Ở đây ít ngày, ông lại được một vị linh mục họ đạo người Mường đưa qua Sầm Nứa theo ngả đường rừng. Trong thời gian này, ông chịu ơn các linh mục Thanh Hóa. Về sau, ông c̣n nhớ măi ơn nghĩa đó…Linh Mục Trọng đă cho ông mượn tấm áo “soutane” để hóa trang trên đường trốn tránh”( Lư Nhân, sđd., tt. 19-20)

 

[16] Chính thời gian ở Đà Lạt ông Nhu đă chuẩn bị viết bài vận động cho lực lượng Công giáo tham gia đời sống chính trị do Ngô Đ́nh Diện phát động: “Sự Góp Sức Của Người Công Giáo Vào Hoà B́nh ở Việt Nam” ( diễn văn ngày 18 tháng 4, 1952 tại Trường Vơ Bị Đà Lạt)

[17] Tham khảo tài liệu  “Thuyền Ai Đợi Bến Văn Lâu” của Nguyễn Lư Tưởng, về Phong Trào Đại Đoàn Kết và Hoà B́nh, tr.445

Chắc là Nguyễn Lư Tưởng nói đến Đại Hội Đoàn Kết qui tụ nhiều đoàn thể nhằm củng cố vị thế của Bảo Đại. E. Miller ghi nhận số đại biểu tham dự là 55 chứ không phải là 65 như bài của Nguyễn Lư Tưởng nhắc đến. Theo ông, thực ra Đại Hội Đoàn Kết diễn ra trong ngày 5- 6 tháng 9, 1953 là một sự kiện hỗn độn. Năm mười lăm (55) đại biểu có mặt đă tham gia kư xác nhận bản tuyên bố phản đối mạnh mẽ chính sách độc lập từng phần của Bảo Đại… Nhưng với Ngô Đ́nh Nhu và Ngô Đ́nh Diệm, sự kiện này chủ yếu chỉ để chiếm lấy quyền hành từ tay Bảo Đại, nên trong trường hợp này, Đại hội là một thành công rực rỡ.

(E. Miller, bđd., http://www.talawas.org/talaDB/showFile.php?res=10658&rb=0302)

[18] Trích trong Phụng Hồng: “Đọc ‘Việt Nam Nhân Chứng’ Của Trần Văn Đôn”. http://www.daichung.com/82/09_vn_nhan_chung.shtm

 

[19] Đoạn trích vẫn trong Phụng Hồng (một bác sĩ quân y VNCH): “Đọc ‘Việt Nam Nhân Chứng’ Của Trần Văn Đôn”. http://www.daichung.com/82/09_vn_nhan_chung.shtm

[20] Tham khảo Nguyễn Văn Lục, website TSCN đă dẫn trên. Những cảm tưởng nói trên là của nhiều nhân vật khác nhau được tác giả Nguyễn Văn Lục ghi lại qua nhiều nguồn khác nhau, không phải chỉ là của chính ḿnh.

[21] Tham khảo Nguyễn Lư Tưởng: Bổ Túc Một Vài Điều Về Họ Ngoại của Đức Hồng Y Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thuận, Nhân Ngày Măn Tang  (16-09-2002 đến 16-09-2005) lambich.net/forum/viewtopic.php?p=1067&sid=b134c2ba333eeb7a45d5eca99b5c944a

Nguyễn Thế Hùng và Hoàng Đ́nh Hiếu: Sông Gianh Đàng Trong: Giáo Hạt Quảng B́nh, (1613-1975), tt. 145-150. Tủ Sách Sông Gianh – Quê Hương Bọ Mạ Xuất Bản. Grand Prairie, TX, 2004, 210 trang, 15X25cm 

[22] Minh Vơ phỏng vấn Cao Xuân Vĩ::

[23] Tham khảo Nguyễn Đức Cung: “Từ Ấp Chiến Lược đến biến cố Tết Mậu Thân; Những hệ lụy trong chiến tranh Việt Nam”. Tập san Định Hướng số 51, Mùa Xuân 2008, tt. 77- 114

[24] Nguyễn Văn Minh: Ḍng Họ Ngô Đ́nh: Giấc Mơ Chưa Đạt. Hoàng Nguyên xuất bản, tái bản lần thứ nhất, tháng 11/2003, t. 419

[25] E. Miller chú ư cả đến cách dịch Personalism là nhân v. Ông cho rằng, Ngô Đ́nh Nhu theo cách của Lm Bửu Dương, cũng là một học giả đặt ra cụm từ này trong những bài giảng của ông những năm 1940. Trong thời gian thập niên , các LM ḍng Đa Minh chi tỉnh Lyon có qui tụ được một số thanh niên sinh viên cư ngụ tại Câu Lạc Bộ Phục Hưng (Club de Renaissance) Xem Nguyen Trai, “The government of men in the Republic of Vietnam”, (bản thảo chưa xuất bản, 1962), trang 139; một bản sao của tài liệu này nằm ở Widener Library, Harvard University. Không rơ ông Ngô Đ́nh Nhu có học với Mounier ở Pháp hay không; một số những phụ tá người Việt của ông cho rằng ông đă từng học với Mounier, nhưng ít nhất là một lần, Ngô Đ́nh Nhu đă phủ nhận việc này. Xem “Nhu and Personalism”, một ghi chú không rơ ngày tháng, Donnell paper, Box 3, Folder 14.

[26]Lm Bửu Dưỡng: Trước những trào lưu mới: Phong trào nhân vị. Tạp Chí Đại Học số 11 (tháng 9/1959), t. 40. (dẫn theo NĐC, sđd., t.111)

[27] Lm Nguyễn Thái: Chủ Thuyết Nhân Vị Và Giới Luật Yêu Thương.  Garden Grove 3/11/2007
 http://www.chuacuuthe.org/11-10-07-chuthuyetnhanvi-lm-ng-thai.html

[28] NguyễnVăn Minh, sđd., t. 421

[29] Điều khẳng định này cũng trùng hợp với nhân định và đáng giá của tác giả Nguyễn Đức Cung trong bài nói trên trong Tập San Định Hướng số 51, trang 74.

[30] Theo nhân định của sử gia E. Miller, khi tham khảo Philip Mairet: Emmanuel Mounier, Personalism, trong (London: Routledge and Paul, 1952), trang 17-19 (personalism) và 103-5 (social order), th́ cái nh́n của Mounier và những người Pháp theo chủ nghĩa Nhân vị có thể được phân biệt với chủ nghĩa Nhân vị Hoa Kỳ, phát triển ở Boston vào cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX dưới quyền lănh đạo trí thức của Borden Parker Bowne. Mặc dù cả hai nhánh của chủ nghĩa Nhân vị đều bắt nguồn từ thần học Công giáo La Mă. Những người Mỹ theo chủ nghĩa Nhân vị thường vững vàng hơn là những người Pháp. Họ chấp nhận thực tế vật chất tồn tại độc lập, mặc dù họ tranh luận rằng người ta không nên nhấn mạnh nó quá mức, theo quan niệm “Personalism” trong The enclyclopedia of philosophy, ed. Paul Edwards, vol. VI (New York: Macmillan, 1967), 106-0, và “Personalism” trong The Cambridge dictionary of philosophy, ed. Robert Audi (Cambridge: Cambridge University Press, 1995), trang 575.

[31] Robert Scigliano: South Vietnam, Nation under stress, edited by Dayton D. Mckean, University of Colorado, Houghton Mifflin Company, Bocton.p. 76. Dẫn theo NĐC, sđd., t. 111

[32]Jean-François Petit: Philosophie et théologie dans la formation du personnalisme d'Emmanuel Mounier. Paris, tác giả xuất bản vào tháng 1/2007. (http://www.editionsducerf.fr/html/fiche/fichelivre.asp?n_liv_cerf=7092) 

[33] Nguyễn Gia Kiểng: Ông Ngô Đ́nh Diệm lên nắm quyền như thế nào? tieulun.hopto.org:25000/download.php?file=NhinLaiKinhNghiemNgoDinhDiem

http://www.vantuyen.net/index.php?view=story&subjectid=12724

[34] Thực ra theo E. Miller, trong thời gian du học ở Pháp, Ngô Đ́nh Nhu đă chịu nhiều ảnh hưởng tư tưởng của triết gia Công giáo Emmanuel Mounier. Trong những sách và bài viết trên tạp chí Esprit của ḿnh, Mounier phản ứng lại thời Đại Khủng Hoảng và những đau khổ mà nó gây bằng cách phát triển một lư thuyết phê b́nh chủ nghĩa tư bản tự do; ông phê phán thiên kiến tự do với chủ nghĩa cá nhân, tranh luận rằng điều đó dẫn đến cô lập, bất hoà và bóc lột.

Là một người Công giáo thuần thành, Mounier không đồng t́nh với tư tưởng duy vật của chủ nghĩa Marx v́ nó huỷ hoại những điều ông gọi là chiều kích “tâm hồn” trong bản tính con người. Giữa chọn lựa xu hướng chủ nghĩa tư bản hay chủ nghĩa cộng sản, Mounier chú ư đến một trật tự xă hội hậu tư bản. Trong đó, các nhu cầu vật chất của cá nhân cũng như  thịnh vượng chung của tập thể đều được hưởng lợi, nhưng một trong hai điều này không trở thành trọng tâm độc nhất trong chính sách của xă hội. Thay vào đó, Mounier đề nghị đặt trọng tâm vào việc phát triển một con người toàn diện (la personne), được định nghĩa là gồm cả những nhu cầu tinh thần và vật chất. Mounier nhấn mạnh vào “con người” như lối thoát cho “cá nhân”: đó là đề tài chủ yếu trong những bài viết của ông, và v́ vậy ông đặt cho tư tưởng của ḿnh là “chủ nghĩa nhân vị”.

[35] Ông Ngô Đ́nh Diệm nói nói với kư giả Marguerite Higgins. (Dẫn theo Nguyễn Ngọc Tấn, bài đă dẫn)

[36] Phát biểu của Ông Ngô Đ́nh Nhu trong Đại Hội Văn Hóa Quốc Gia tại Sài G̣n, ngày 11/1/1957. (nt)

[37] Trả lời Phỏng vấn của báo Toronto Globe and Mail, trong Nguyệt san Gió Nam, 5-5-1963. (nt)

[38] Dẫn theo Nguyễn Ngọc Tấn, bài đă dẫn trong bài viết của Tôn Thất Thiện.  Xin cũng xemThe Commonweal A Weekly Review Of Public Affairs, Literature And The Arts Cuban Build-up. Vol. 076 Issue 021 (September 21 1962 in the  General Volume LXXVI March 30, 1962 to September 21, 1962 http://search.opinionarchives.com/Commw_Web/digitalarchive.aspx?panes=1&aid=07621011_1

                [39]“Bài diễn văn của ông Ngô Đ́nh Nhu báo hiệu cho những việc sắp xảy đến. Ngoài việc dài ḍng, rắc rối và trừu tượng. Nó chứa đựng một nội dung, mô tả nhiều đặc điểm và ông và Ngô Đ́nh Diệm đều tuyên bố về ích lợi và giá trị của chủ nghĩa nhân vị. Những đề tài này không chỉ nói đến những nguy hiểm của chủ nghĩa tự do và chủ nghĩa cộng sản, mà c̣n nói đến lợi ích quan trọng của “phần hồntâm linh” thay v́ chỉ đơn thuần là lợi ích vật chất. Bên cạnh đó, bài diễn văn cũng làm nổi bật niềm tin chắc chắn của Nhu rằng Việt Nam cần một cuộc cách mạng toàn diện:

“Đó là những điều đại cương, rất vắn tắt của một cuộc cách mạng chính-trị kinh-tế, nhắm đích đặt con người vào trung tâm của triển vọng thế giới. Tôi nói: cách-mạng, bởi v́ chúng ta sẽ làm một việc vô cùng phí công nếu chúng ta gắng gỏi tô chữa những đường nứt nẻ ở một cái nhà đă lung lay, lúc cần phải thay đổi cả cơ cấu nội bộ của toàn thể cái nhà ấy.” ( Ngô Đ́nh Nhu, “Sự góp sức của người Công giáo vào hoà b́nh ở Việt Nam” (bài diễn văn ngày 18 tháng 4, 1952 tại Trường Vơ Bị Đà Lạt), được phổ biến lại trong Xă hội, tháng 2, 1953, trang 5, 14, 18-22.)

[40] (E. Miller, bđd., http://www.talawas.org/talaDB/showFile.php?res=10642&rb=0302)

[41] Điều này cũng đúng với t́m kiếm sau này của E. Miller, khi ông trưng ra dẫn chứng này:  “Chương tŕnh của Cần Lao Nhân Vị đi theo con đường của chủ nghĩa công đoàn, ủng hộ việc đồng quản lư công nghiệp quốc gia bởi đại diện của giới tư bản và lao động và sự tham dự của công nhân vào lợi nhuận và phát triển kỹ thuật của những ngành công nghiệp. Đảng đă nắm một vị thế mạnh trong việc ủng hộ cải cách điền địa cũng v́ lư do này, là quyền sở hữu là quyền lợi của người công nhân”; Times of Vietnam Weekly, 25 tháng 2, 1956, trang 9..

[42] Những điều xác quyết của Cao Xuân Vĩ trùng hợp với những nghiên cứu của E. Miller. Ngoài hoạt động bí mật của đảng Cần Lao Nhân Vị, Ngô Đ́nh Nhu c̣n có những tổ chức khác công khai hơn. Ông liên minh với nhà hoạt động và tổ chức công đoàn kỳ cựu Trần Quốc Bửu, đă nhiều thời kỳ có quan hệ với nhóm Cao Đài và Việt Minh. Vào cuối những năm 1940, sau khi vỡ mộng với chủ nghĩa cộng sản, Trần Quốc Bửu theo tổ chức nghiệp đoàn lao động của Pháp. Nhờ đó, Trần Quốc Bửu đă học những tư tưởng và những sách lược của phong trào công đoàn mậu dịch Dân chủ Công Giáo. Sau chuyến đi ngắn đến châu Âu, Trần Quốc Bửu trở về Việt Nam năm 1949 và bắt đầu xúc tiến tổ chức bất hợp pháp công đoàn những công nhân thành phố và nông thôn. Năm 1952, Quốc gia Việt Nam thay đổi về luật lao động khiến ông Bửu hợp pháp hoá liên minh những công đoàn của ông dưới tên gọi “Liên minh Công nhân Công Giáo Việt Nam” và là thành viên của Liên minh Công đoàn Mậu dịch Công Giáo giáo Thế giới có trụ sở tại Brussels. Vào năm 1953, Ngô Đ́nh Nhu liên hệ thân thiết với Liên minh Trần Quốc Bửu. Tháng Hai năm đó, Ngô Đ́nh Nhu và tổ chức của ông bắt đầu xuất bản tạp chí Xă hội ở Sài G̣n, mạnh mẽ ủng hộ Trần Quốc Bửu và liên minh của ông. Tạp chí này công khai ủng hộ chủ nghĩa công đoàn, và c̣n mạnh mẽ ủng hộ thành lập những tổ chức hợp tác công nhân và nông dân – một lập trường báo trước chính sách mà Ngô Đ́nh Diệm và Ngô Đ́nh Nhu sẽ thi hành một khi đă trở thành những lănh đạo của miền Nam Việt Nam. Chắc chắn có hơi hướng đấu tranh với liên minh công nông của tổ chức Cộng Sản ở miền Bắc sau nay.

[43] Nguyễn Văn Minh, sđd., t. 423.

[44] Nguyễn Bá Cẩn: Đất Nước Tôi. Hồi kư chính trị, khổ 5x8, gần 600 trang, 20 chương không kể lời tựa.. Riêng 3 chương cuối 18-19 và 20  nói về nguyên nhân sự sụp đổ miền Nam và nhận định về đất nước Việt Nam trong tương lai. http://lenduong.net/spip.php?article4795 / 17/9/2003 , trang 70 

[45] Đại Nam Thực Lục Chính Biên, quyển XXVII, tr. 45

[46] Trần Vinh: Kỷ Niệm 50 Năm Thành Lập Các Trại Định Cư tại Miền Nam và Công Lao Của Các Vị Cha Già. II Cuộc Di Cư Năm 1954. http://www.dunglac.org/index.php?m=module2&v=detailarticle&id=60&ia=160

[47] Trần Vinh, tài liệu đă dẫn trên

[48] Nguyễn Đức Cung, sđd., t. 80;  Nguyễn Đức Cung Từ Ấp Chiến Lược đến biến cố Tết Mậu Thân... 22/01/2008 lúc 02:39:13 EST. http://www.thongluan.org/vn/modules.php?name=News&file=article&sid=2479

[49] Ủy ban giúp Phủ Tổng Ủy duy tŕ trật tự, an ninh; cấp phát, phân phối tiền bạc, thuốc men, vải vóc; phụ trách các hoạt động văn hóa, tinh thần. Ủy ban cũng vận động các tổ chức từ thiện quốc tế ủng hộ tinh thần, vật chất cho đồng bào di cư. Ủy ban c̣n bênh vực, tố cáo trước dư luận thế giới về những vụ việc Cộng Sản ngăn cản, bách hại những người muốn di cư đi t́m tự do.

[50] Hoàng Đ́nh Hiếu: “Di Dân Nghệ Tĩnh B́nh Với Sứ Mạng Lịch Sử”. Tuyển Tập Gia Đ́nh Thánh Tự 1957-2007. USA, 2007, 292 trang, khổ A4. tt.176-200. Trích Cao Văn Luận: Bên Gịng Lịch Sử, Hồi Kư 1940-1965. Nhà Xuất Bản Trí Dũng, Sàig̣n, 1972. Chương “Công đầu của Tổng Thống Diệm, định cư 1.00.000 ngựi”, tt.245-256.

[51] Giám Mục  Joseph J. Harnett (1910-1986), trực tiếp điều khiển các dự án cứu trợ người tị nạn cho Cơ Quan Viện Trợ Công Giáo Mỹ suốt gần bốn thập niên, mới qua đời Thứ Tư v́ bệnh ung thư tại Biệt Thự Thánh Giuse , một nhà dinh dưỡng của một linh mục gắn liền với Bệnh Viện Chúa Thương Xót tại Darby, Penn. Ngài thọ 76 tuổi và cư ngụ tại Immaculata, Pa.

Ngài phục vụ nhiều nơi trong đó có châu Á trước khi nghỉ hưu năm 1984. Lúc qua đời, ngài đang làm tuyên úy cho học viện Immaculata College.

Năm 1954, khi quyền lực người Pháp báo hiệu chấm dứt tại Đông Dương, ngài được sai đến Sàig̣n để thiết lập chươngŕnh viện trợ chí nguyện đầu tiên của Mỹ tại Việt Nam. Sauk hi rời Việt Nam ngài tiếp tục phục vụ ở nơi khác cho đến khi trở về nghỉ hưu tại Philadelphia năm 1984

Joseph John Harnett sinh ngày 23/12/1910 tại Philadelphia. Ngài tốt nghiệp Cử Nhân Văn Chương năm 1930 tại Chủng Viện Thánh Charles tại Overbrook, một vùng ngoại ô Philadelphia. Trong năm đó, ngài đi Rôma học tại Chủng Viện Lateran trước khi được thụ phong linh mục năm 1935. Ngài trở về Philadelphia và dậy tại trường trung học Thánh Thomas ở Philadelphia và tại chủng viện Thánh Charles trước khi xuống tầu dấn thân vào Các Công việc của Cơ Quan Viện Trợ Công Giáo ở nhiều nơi trên thế giới Ngài có 1 người chi gái và bốn anh em trai tại Mỹ

http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9B0DE6DF153FF93BA1575BC0A961948260

[52] Tham khảo Trần Vinh, sđd. http://www.dunglac.org/index.php?m=module2&v=detailarticle&id=60&ia=160

[53] Nxb. Nam Á, Paris, 1995, tr. 55., dẫn theo NĐC, Sđd.

[54] Vẫn theo tác giả Trần Vinh, Quá Tŕnh Định Cư diễn ra như sau

”Vừa mới chấp chánh, chính phủ Ngô Đ́nh Diệm phải đương đầu với nhiều thế lực chống đối: người Pháp, số quân nhân thân Pháp, các giáo phái Miền Nam, vài đảng đối lập, v. v.. Đang khi đó chính phủ lại phải dồn rất nhiều nỗ lực lo cho đồng bào di cư tị nạn Cộng Sản. Đáp lại, chính khối đồng bào di cư đă trở thành khối hậu thuẫn đắc lực cho tân chính phủ. Trong nỗ lực định cư, lo cho đồng bào có nơi ăn chốn ở, an cư lạc nghiệp, chính phủ cũng lợi dụng khối đồng bào nạn nhân Cộng Sản này để khai khẩn những vùng đất bỏ hoang và để phục vụ cho an ninh lănh thổ, an ninh các trục lộ giao thông quan trọng.

Ngay từ năm 1955, Phủ Tổng Ủy Di Cư đă đặt kế hoặch đưa đồng bào đi định cư tới nhiều địa điểm khác nhau ở miền Nam, miền Trung và Cao nguyên, tùy theo nguyện vọng nghề nghiệp của đồng bào. Năm sau, chính phủ mới công bố dụ số 28 vào ngày 30 tháng 4 năm 1956 về: các ruộng, đất bỏ hoang phải được khai khẩn. Sau đây là một số trại định cư tiêu biểu:

- Tiểu thủ công thương nghiệp và chăn nuôi: các trại vùng Xóm Mới, G̣ Vấp; các trại vùng Tam Hà, Thủ Đức; các trại vùng Tân Mai, Hố Nai, Biên Ḥa giúp an ninh cửa ngơ phía Bắc thủ đô Sài G̣n. Các trại vùng Trung Chánh, Hốc Môn giúp an ninh cửa ngơ Tây Bắc thủ Đô Sài G̣n. Các trại vùng B́nh An, quận 8 giúp an ninh cửa ngơ phía Nam thủ đô Sài G̣n.

- Nông nghiệp trồng khoai mầu và cây công nghiệp: Các trại vùng Gia Kiệm, Dốc Mơ, Túc Trưng, La Ngà, Phương Lâm, Bảo Lộc, Di Linh, Đức Trọng... giúp khai thông và duy tŕ an ninh cho quốc lộ 20 từ ngă ba Dầu Giây đi Đà Lạt (trước đó không xử dụng được). Các trại vùng B́nh Giả, Phước Tuy; các trại miền cao nguyên Trung phần ở Đức Lập, Ban Mê Thuột, Pleiku, Kontum...giúp mở mang đất mới và an ninh lănh thổ.

- Nông nghiệp trồng lúa nước và chăn nuôi: Các Đức Ḥa, Đức Huệ; các trại An Hoá, An Hiệp, Thành Triệu, Bến Tre; các trại Bà Bèo, Long Định, An Đức, Mĩ Tho; trại Phụng Hiệp, Cần Thơ; Các trại vùng Cái Sắn, Rạch Giá...giúp khai khẩn đất bỏ hoang và an ninh lănh thổ.

- Ngư nghiệp: Các trại Thanh Bồ, Đức Lợi, Đà Nẵng; các trại ở Phan Rang, Phan Thiết; các trại Phước Lâm, Phước Tỉnh, Phước Tuy và các trại từ Cát Lở tới Băi Dâu, Vũng Tầu; trại Phú Quốc...

- Một số trại nằm trong phạm vi thủ đô của đồng bào làm công tư chức và tiểu thủ công nghệ, như vùng Phú Nhuận, vùng Ngă Ba Ông Tạ.” (Trần Vinh, đdt.)
 

[55] Trần Vinh, đdt.

[56] Xuất bản tại Springfield, Va.: Crestwood Books, 1964. Bryton Barron giới thiệu. 16 ảnh, b́a mềm. viii, 98 p. (bản tiếng Pháp: Vietnam, Révélations d'un Témoin; Paris, Nouvelles Editions Latines, 1964: Bao b́a mỏng, 18.5cm x 12cm, 158tt + 4tt ảnh)

[57] “Một quốc gia quyết không chịu chết đói: Thách thức của nước Việt Nam Mới, New York, Coeard-McCann, Inc., 1960, in lần 1, 121t., b́a cứng, giá  bán $15.00”

[58] Tháng Sáu năm 1953 Tướng J.W. O’Daniel câm đầu một phái đoàn khảo sát đến Sài G̣n. Ông gặp gỡ với tướng Henri Navarre, Chỉ Huy Trưởng Lực Lượng Liên Hiệp Pháp tại Đông Dương, và tiếp nhận kế hoạch giành chiến thắng của người Pháp.

Tháng Tư 1954, Iron Mike chấp thuận cho việc tiết chế cấp bậc ông vào hàng Trung Tướng, đảm l ănh chỉ huy Toán Cố Vấn Quân Viện (Military Assistance Advisory Group - MAAG) tại Đông Dương. Trong khi giữ chức Trưởng Toán Cố Vấn Quân Viện, th́ ông c̣n cầm đầu Phái Bộ Chỉ Giáo và Các Quan Hệ Huấn Luyện (Training Relations and Instruction Mission - TRIM), sau khi Hoa Kỳ lănh trách nhiệm huấn luyện Quân Lực Việt Nam vào tháng Hai 1955. http://www.vietnamgear.com/bio/7.aspx

[59] Mặt Trận Dân Tộc Giải Phóng Miền Nam Việt Nam (20-12-1960)

Trong lúc du kích Cộng Sản ở miền nam gặp nhiều khó khăn do chính sách Ấp Chiến Lược, Cộng Sản phải phát động phong trào đồng khởi nơi đồng bào miền Nam. V́ thế  Mặt Trận Dân Tộc Giải Phóng Miền Nam ra đời (20-12-1960) nhằm khủng bố và cưỡng bức dân chúng đánh phá ấp chiến lược, sát hại quân dân cán chính của Việt Nam Cộng Ḥa I, tuyên truyển “đoàn kết toàn dân đánh bại chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ, đánh đổ nguỵ quyền tay sai, giải phóng miền Nam, tiến tới thống nhất Tổ quốc” Với đường lối khủng bố vừa dụ dỗ hứa hẹn dối trá vừa xử dụngbạo lực ấy, Mặt trận Dân tộc Giải phóng đă cưỡng bức tập hợp dưới ngọn cờ của ḿnh nhiều thành phần nhân dân, nhiều tổ chức và lấy cớ người Việt Nam có quyền chiến đấu trên toàn thể lănh thổ Việt Nam, động viên  mọi người Việt nam yêu nước, kể cả ở Miền Nam, để cùng chống Mỹ cứu nước.

Mặt trận dân tộc giải phóng thực ra là một giải pháp chính trị được thành lập từ miền Bắc để có chiếu bài mở rộng lôi kéo nhiều thành phần dân tộc, cưỡng bức, lừa dối tổ chức và động viên trên cả ba lănh vực: quân sự, chính trị và ngoại giao. Sau 30/4/1975, MTDTGPMN biến thể thành Mặt Trận Tổ Quốc qui tụ những cá nhân và tổ chức thành công cụ của Đảng và Nhà Nước Việt Nam. http://www.mattran.org.vn/GioithieuMT/LS_MTDTTN.html

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Trở lại trang chính BÙI NHƯ HÙNG Homepage