|
Vài chuyện mắt thấy tai nghe:
PHE CỘNG SẢN NGHĨ SAO
VỀ TỔNG THỐNG NGÔ Đ̀NH DIỆM
Tôn Thất Thiện
(trích trong: Ghi Ơn Cố Tổng Thống NGÔ Đ̀NH DIỆM)
Ghi Nhớ 50 Năm Ngày Ban Hành Hiếp Pháp Đặt
Nền Tảng Cho Nên Đệ Nhất Cộng Ḥa Việt Nam – 26/10/1956-2006
Trong những năm qua, tôi đă có nói cho an hem
biết một số nhận định của các lănh tụ cộng sản khi được tin
Tổng Thống Ngô đ́nh Diệm bị đảo chánh và sát hại. Các lănh
tụ Việt Cộng Miền Nam như Nguyễn Hữu Thọ, hoặc Miền Bắc, như
Vơ Nguyên Giáp, và cả ông Hồ Chí Minh, đều có nhận định về
biến cố nầy. Hôm nay tôi nhắc lại những nhận xét đó, và thêm
vào đó, tôi xin kể thêm vài chuyện mà chính tai tôi đă nghe
được, đặc biệt là nhận định của Hồ Chí Minh, từ miệng một
người đă được nghe chính ông Hồ nói. Có biết những chuyện
nầy mới mới có chất liệu trả lời cho những người lập luận
rằng :giết Ông Diệm là một điều cần để trừ hậu vận”. Nhưng
nay th́ rơ rang rằng đó là lỗi lầm tầy trời của một số nhân
vật, quân sự, dân sự, đối với dân tộc Việt Nam, không những
đối với hai triệu người đă phải bỏ quê huong7 đi t́m nơi an
thân, mà ngay cả mấy chục triệu người Miền Nam đang phải
sống trong ô nhục, đàn áp, đói rách, mà chế độ cộng sản đă
áp đặt lên họ.
Tôi kể lại sau đây những tường thuật của báo chí và học giả,
mà tôi đă có dịp nhắc đến trong bài điểm sách “The Year of
the Hare” của Giáo sư Francis Xavier Winters năm 1999 cho
tạp chí Ấn Độ “World Affairs”: “Một quan điểm mới về vụ đảo
chánh tháng 11, 1963: Ngô Đ́nh Diệm không phải là kẻ tác
quái mà là một nạn nhân của thực dân” (Bài nầy đă được dịch
ra tiếng Việt, in ra và phát cho những người dự Lễ Tưởng
Niệm Tổng Thống năm 1999). Tôi xin trích lại mấy đoạn sau
đây:
“Khi được tin Ông Diệm bị lật đổ, Hồ Chí Minh nói với kư giả
cộng sản danh tiếng, Wilfrid Burchett: “Tôi không thể ngờ
rằng tụi Mỹ ngu đến thế”
“Khi Tướng Vơ Nguyên Giáp và những đồng chí c̣n sống sót của
ông gặp Ông MacNamara ở Hà Nội tháng 11 năm 1995, họ nói
rằng: “Chính sách Kennedy ở Việt Nam sai lầm hết chỗ nói.
Ngô Đ́nh Diệm là người có tinh thần quốc gia, không khi nào
ông chịu để cho người Mỹ dành quyền điều khiển chiến tranh,
và sự người Mỹ dành quyền đă đưa người Mỹ đến thất bại đắt
giá. Cho nên, kết quả của cuộc đảo chánh lật đổ Ông Diệm năm
1963 là sự kết túc sớm [sự hiện diện] Hoa Kỳ ở Việt Nam, một
điều đáng làm cho người ta ngạc nhiên”
“Và đài phát thanh Hà Nội nói: “Do sự lật đổ Ngô Đ́nh Diệm
và em Ông là Ngô Đ́nh Nhu, tụi đế quốc Mỹ đă tự ḿnh hủy
diệt những cơ sở chính trị mà họ đă mất biết bao nhiêu năm
để xây dựng”
“Về phía các lănh tụ Mặt Trân Giải phóng Miền Nam th́ họ
không ngờ là họ lại may mắn như thế. Nguyễn Hữu Thọ nói với
báo Nhân Dân: “Sự lật dổ Diệm là một món quà mà Trời ban cho
chúng tôi”
Và phó chủ tịch Trân Nam Trung nói: “Tụi Mỹ quyết định đổi
ngựa giữa ḍng. Chúng sẽ không khi nào t́m được một người
hữu hiệu hơn Diệm”
Trên đây là chuyện báo chí và học giả ngoại quốc kể lại. Bây
giờ tôi xin kể ba chuyện mà chính tôi đă tai nghe mắt thấy
từ những người trong cuộc. Những chuyện nầy vừa có một giá
trị nhân chứng, vừa có giá trị lớn về lịch sử, và đối cới
chúng ta, những người kính mên Tổng Thống, nó làm cho ta
hănh diện là “Diemiste” (Năm 1995, ở quảng trường Trocadéro,
Paris, một người Pháp mắng tôi là “piéce de Diemiste”, khi
vượt xe tôi, v́ ông ta cho rtang82 tôi đă cản đường xe ông,
và tôi rất lấy làm hănh diện bị mắng như vậy …)
1/ Trong những năm trước 1963, trong số kư giả Mỹ ở Sài G̣n
có ông Keyes Beech, đặc phái viên của báo Chicago tribune,
một nhà báo rất được kính nể. Năm 1963 ông nầy không hùa với
đám kư giả chống Tổng Thống. Sau 1963, ông vẫn được ở Sài
G̣n, và ông vẫn thân thiện với tôi. Thỉnh thoảng mời tôi đến
nhà ông ấy ở gần Bộ Ngoại Giao ăn cơm. Một hôm, trong những
chuyện ông kể tôi nghe có chuyện sau đây.
Ông nói: “You know, on the afternoon of the day President
Diem was overthrown, I was in a bar in Pnom-Penth. Sitting
next to me was Wilfrid Burchett. We were not friends. But on
hearing the news about President Diem’s death, he turn to me
and said; “It’s unbelievable! They have killed the only man
with the ideas and the organization that can stop us”. (“Thật
là không thể tin được: chúng nó đă giết người duy nhất có tư
tưởng và tổ chức có thể chận chúng tôi”). Burchett không nói
rơ “chúng nó” và “chúng tôi” là ai, nhưng ta cũng có thể
thấy rơ là “chúng nó” là phe chống cộng, và “chúng tôi” là
phe cộng sản.
2/ Lúc trẻ, trước 1945, ở Huế, tôi quen bà Hồ Thị Mộng Chi.
Bà nầy là con cụ Thượng Thơ Hồ Đắc Khải, cháu gọi Bác sĩ Tôn
Thất Tùng là cậu, và vợ Bác sĩ Đặng Văn Hồ. Bác sĩ Tùng là
bà con và hang xóm,ở cách tôi hai nhà, và Bà Chi ở sít nhà
Bác sĩ Tùng. Bà lại là bạn thân của Ông Tạ Quang Bửu, thầy
tôi. Nên chúng tôi qua lại thường, và tôi coi bà ấy như là
chị, và bà ấy cũng đối xử tôi như em ḿnh.
Sau 1945, bà Chi đem con đi du học Pháp, ở Paris cho chúng
du học. Lúc đó tôi du học ở London. Mùa hè nào cũng có về
Paris chơi và ở nhà bà ấy, có khi ở cả tháng. Nhưng sau
1954, bà tỏ ra thân với phía Bắc Việt, có lẽ v́ Bác sĩ Tùng
và ông Bửu ở phía đó, cũng có thể v́ Bác sĩ Hồ, lúc đó là
Thiếu tá Quân y trong quân đội Việt Nam, mà lại thêm có vợ
bé. Tôi th́ cộng tác với Tổng Thống Diệm. V́ vậy tôi không
đi lại với gia đ́nh Bà Chi nữa. Sau 1960, và nhất là 1968,
th́ “chiến tuyến” lại càng rơ ràng hơn nữa, và bà Chi làm bí
thơ cho Bà Nguyễn Thị B́nh. Hai người con bà ấy cũng
“anti-Saigon” rất nặng, và khi “phe ta” thắng trận năm 1975
th́ mẹ con đều dắt nhau về Việt Nam thăm viếng ngay.
Qua bạn bè, đặc biệt là anh Bửu Kỉnh (nay đă mất), một người
bạn thân của gia đ́nh Bà Chi, mà cũng thân tôi, tôi được
biết như trên, nên sau 1975, tôi vẫn giữ thái độ “kính nhi
viễn chi”. Nhưng một hôm, váo khoảng năm 1978, nhân dịp ghé
Paris, gặp anh Bửu Kỉnh, anh ấy bảo: “Sao toa không đến thăm
Chị Chi?” Tôi trả lời: “Sức mấy! Chắc chi Chị Chi ấy tiếp
tui mà đến!. Anh Kỉnh lại nói “Đến đi! Chị hỏi thăm toa đó!”.
Tôi ngạc nhiện. Anh Kỉnh lại nói thêm: “Nay, thay đổi rồi>
Tôi nghĩ : “à, như rứa!”. Và một hai hôm sau, tôi điện thoại
đến bà Chi. Bà trả lời rất vui vẽ, xem ra như chẳng có ǵ
xảy ra giữa chị ấy và tôi từ năm 1954 cả, và bảo tôi đến
chơi. Chị lại nói thêm là chị sẽ làm “purée de pomme de
terre” cho tôi ăn. Xin nói đó là món ăn mà trước 1954 bà ấy
thường làm cho tôi ăn. Bà làm rất ngon, và tôi rất thích.
Trong buổi tái ngộ, nói chuyện lông bông luôn mấy giờ đồng
hộ. Tôi ngồi nghe nhiều hơn nói, và nghe ba mẹ con đua nhau
đả kích Việt Cộng kịch liệt! Tôi sửng sót. Tôi không dám hỏi
tại sao, nhưng chỉ đoán, nhờ bà chị nói “tụi nó tệ lắm”, và
nhờ anh Bửu Kỉnh cho biết trước đó đó là trong chuyến về
Việt Nam bà không được Việt Cộng tiếp đón niềm nở, ví nó
thắng rồi nên không cần đến bà nữa. Bà th́ lại tưởng rằng v́
bà là người có công, nhất là đă giúp cộng sản trong việc
tuyên truyền (con đại thần Triều Nguyễn mà lại đứng về phe
cách mạng, bí thơ Bà Nguyễn Thị B́nh, ở ngay Paris, trong
cuộc đàm phán hệ trọng) Người con th́ thổ lộ là “tụi nó dốt
quá” (nó nói rằng Mă Lai không phải là quốc gia độc lập, c̣n
Lê Đức Thọ, được anh ta dẫn đi coi thành tựu kinh tế kỷ nghệ
Pháp lúc viếng thăm Paris th́ cho rằng “chẳng có ǵ đáng để
ư”)!!
Nhưng điều đáng ghi nhất là giậy phút chót của cuộc tái ngộ.
Lúc đó cũng gần 12 giờ khuya. Bà Chi đưa tôi ra cửa, và cùng
tôi đi mấy bước ra giữa phố, lúc đó vắng. Tôi không hề đề
cập ǵ đến Ông Diệm trong cuộc gặp gở, nhưng trước khi chia
tay bà ta nói: “Nghĩ kỷ lại, chỉ có Ông Diệm là hơn hết!”
3/ Chuyện thứ ba là chuyện về kiên nhẫn, hay có thể nói là
lỳ lợm. Từ năm 1963 tôi không nghĩ rằng ông Hồ Chí Minh phải
có chia sẻ với những người trong đảng một nhận định ǵ về
cuộc đảo chánh. Nhưng sưu tầm tài liệu hết từ năm nầy qua
nam8 khác, không thấy có một nhận định nào của ông Hồ. Tất
nhiên, điều đáng làm nhất là hỏi những người gần gũi ông Hồ.
Nhưng họ là người “phía bên kia”, và họ lại ở Hà Nội. Làm
được việc nầy hầu như là vô vọng. Nhưng, may thay, tôi đă
làm được.
Trong thời gian gần đây tôi may mắn gặp một người từ Hà Nội,
mà tôi quen thân trước 1954. Và cũng rất may, người nầy là
một người hiếm có đă được chính tai ḿnh nghe Ông Hồ nhận
định về vụ đảo chánh 1963. Người nầy tuyệt đối cấm tôi tiết
lộ tên trong khi c̣n sống, v́ đây là “bí mật thâm cung”, nên
tôi gọi là “Cán Bộ X”, Cán Bộ X đă kể cho tôi nghe câu
chuyện như sau:
Y là một người có mặt tại Phủ Chủ Tịch ở Hà Nội ngày xảy ra
đỏa chánh ở Sài G̣n. Y thuộc nhóm được Ông Hồ cho gặp chiều
ngày 2/11/63. Khi vào Phủ Chủ Tịch th́ ông Hồ đang bận tiếp
một phái đoàn ǵ đó. Y phải đợi ngoài hành lang. Đang đợi
th́ thấy có người mang một bao thơ vào cho Ông Hồ. Nh́n vào,
thấy Ông mở ra đọc, xong, không nói ǵ, bỏ thơ vào túi, rồi
tiếp tục tiếp khách.
Một lúc sau, khách đi rồi, Ông Hồ gọi nhóm của Cán Bộ X vào,
và nói: “Lúc năy người ta báo cho Bác biết là Ông Diệm vừa
bị lật đổ. Ông Diệm là kẻ địch thủ ghê gớm nhứt của Bác. Nay
Ông đă bị loại rồi, th́ chiến thắng chắc chắn về ta rồi”
Lịch sử Miền Nam Việt Nam từ 1963 đến 1975 có thể thâu gọn
trong câu nói đó, và những người tự nhân là Đệ Nhứt Cộng Ḥa
nên nhắc nhủ những cá nhân, hay đoàn thể, đă nhúng tay vào
việc lật đổ và hạ sát Tổng Thống Ngộ Đ́nh Diệm nên suy nghĩ
về câu nói đó và trách nhiệm của ḿnh về những ǵ đă xảy ra
từ 1963 đến nay.
Ottawa,
Tôn Thất Thiện
Nhân Lễ Tưởng Niệm Tổng Thống Ngô Đ́nh Diệm
Năm 2006 |
