(Trích Nguyệt San Đoàn
Kết, Austin Texas)
Lời Ṭa Soạn:
Chúng tôi vừa nhận được
hung tin: Hải Quân Đại Tá Hà Văn Ngạc, Hải Đội Trưởng Hải
Đội III Tuần Dương HQVNCH, người chỉ huy trận hải chiến tại
quần đảo Hoàng Sa vào năm 1974, đă đột ngột từ trần tại
Dallas, Texas vào hồi 10 giờ 30 sáng Thứ Sáu ngày 12 tháng 2
năm 1999, hưởng thọ 64 tuổi.
Trong khoảng 10 năm vừa
qua, chúng tôi liên lạc rất thường xuyên với Đại Tá Ngạc để
yêu cầu ông viết về trận hải chiến Hoàng Sa, nhưng v́ nhiều
lư do, ông vẫn do dự. Măi tới cuối năm 1998, vào dịp Lễ
Giáng Sinh, ông mới gửi tới Ṭa Soạn Nguyệt San Đoàn Kết bài
"Tường Thuật Về Trận Hải Chiến Hoàng Sa" do chính ông viết
nhân dịp kỷ niệm 25 năm trận đánh lịch sử này. Ngoài ra, ông
cũng đă cho phép chúng tôi phỏng vấn và cung cấp nhiều h́nh
ảnh hiếm có cùng những chi tiết qúi báu về vị trí của các
chiến hạm tham chiến để Ṭa Soạn có thể sửa lại các phóng đồ
về trận hải chiến cho thêm chính xác.
Chúng tôi dự định xuất bản
số đặc biệt về trận Hải Chiến Hoàng Sa nhân ngày Quân Lực 19
tháng 8 năm nay, nhưng chưa kịp thực hiện th́ Hải Đội Trưởng
Hà Văn Ngạc đă vội vă giă từ các chiến hữu. Xin thành thật
phân ưu cùng tang quyến.
Đúng 25 năm trước, vào mùa
Xuân Giáp Dần năm 1974 , Hải Đội Trưởng Hà Văn Ngạc đă anh
dũng chỉ huy các chiến hạm Hải Quân VNCH chận đánh quân xâm
lăng Trung Cộng tại Hoàng Sa. Giờ đây, hương linh chiến hữu
Hà Văn Ngạc vừa trở lại với Hoàng Sa để tiếp tục bảo vệ chủ
quyền chính đáng của Tổ Quốc Việt Nam tại Biển Đông.
Trân trọng.
Trần Đỗ Cẩm
Chủ Nhiệm Nguyệt San Đoàn Kết, Austin Texas
Đôi lời trước khi
viết
Đă 25 năm kể từ ngày tôi
tham-dự trận hải-chiến Hoàng-Sa, tôi chưa từng tŕnh bầy hay
viết mô-tả lại về trận đánh này, ngay cả có nhiều lần tôi đă
thất hứa với các bậc tiên-sinh yêu-cầu tôi thuật lại chi-tiết
của cuộc đụng-độ. Dù thắng hay bại, chỉ có một điều duy-nhứt
không thể chối căi được là các chiến-hữu các cấp của
Hải-quân Việt-Nam Cộng-Ḥa trong trận hải-chiến đă anh-dũng
chiến-đấu bằng phương-tiện và kinh-nghiệm có trong tay để
chống lại một kẻ xâm-lăng truyền-kiếp của dân-tộc hầu bảo-vệ
lănh-thổ của Tổ-quốc. Trước một thù-địch có sức mạnh gấp bội,
dù cuộc-chiến có hạn-chế hay kéo dài hoặc mở rộng, phần cuối
là chúng ta vẫn phải tạm lùi bước trước các cuộc cường-tập
của đối-phương để t́m-kiếm một cơ-hội thuận-tiện khác hầu
khôi-phục lại phần đất đă bị cưỡng-chiếm.
Hôm nay nhân ngày Tết
Kỷ-Măo, tôi viết những gịng này để tưởng-niệm anh-linh các
liệt-sĩ đă hy-sinh khi cùng tôi chiến-đấu chống kẻ xâm-lăng
trên các mảnh đất xa vời của Quốc-Tổ, một số đă vĩnh-viễn
nằm lại trong ḷng biển Hoàng-Sa như để thêm một chứng-tích
lịch-sử của chủ-quyền quốc-gia, một số khác đă bỏ ḿnh trên
biển cả khi t́m đường thoát khỏi sự tàn-bạo của người phương
bắc.
Có nhiều chiến-hữu
Hải-quân đă từng hăng-say viết lại một trang-sử oai-hùng của
Hải-quân và toàn Quân-lực Việt-Nam của nền Đệ-Nhị Cộng-Ḥa,
nhưng đă thiếu-xót nhiều chi-tiết chính-xác mà vào những năm
trước 1975 chưa được phép phổ-biến, và cũng v́ phải lưu-lạc
khắp thế-giới tự-do nên các chiến-hữu đó đă không thể
liên-lạc để tham-khảo cùng tôi.
Nhiều chi-tiết về giờ-giấc
và về vị-trí bạn và địch, cũng như tên họ của các cấp có
liên-hệ tới biến cố, v́ không có tài-liệu truy-lục, nên chỉ
có thể viết vào khoảng gần đúng nhất. Tôi chỉ tường-thuật
trung-thực những chi-tiết theo khía-cạnh của một người
chỉ-huy chiến-thuật được biết và cũng mong-mỏi các chiến-hữu
nào c̣n có thể nhớ chắc-chắn các chi-tiết quan-trọng khác,
tôi sẽ sẵn-sàng tiếp-nhận qua ṭa-soạn này, để sửa lại
tài-liệu này cho đúng.
Hà-Văn-Ngạc
"Tân xuân Giáp-Dần
Hoàng-Sa-chiến
Nam-ngư hải-ngoại huyết lưu hồng"
Hai câu thơ với lối
hành-văn vận theo sấm Trạng-Tŕnh đă được truyền-khẩu rất
nhanh khi Hải-đội Đặc-nhiệm Hoàng-Sa trở về tới Đà-nẵng vào
sáng sớm ngày 20 tháng 4 năm 1974. Và câu thơ này do chính
Hải-quân Đại-Tá Nguyễn-Viết-Tân (thủ-khoa Khóa 5 của tôi)
lúc đó đang giữ chức-vự Chỉ-huy-trưởng Sở Pḥng-Vệ Duyên-hải,
đọc cho tôi nghe. Từ ngày đó tới nay đă đúng 25 năm, và do
sự khuyến-khích của các bậc thượng-trưởng của Hải-quân Việt-Nam,
những chi-tiết về diễn-tiến chưa tùng tiết-lộ của trận
hải-chiến cần được ghi lại để làm chứng-liệu lịch-sử.
Sau trận hải-chiến, những
ưu và khuyết điểm về chiến-thuật và chiến-lược của Hải-quân
Việt-Nam Cộng-Ḥa đến nay nếu nêu ra th́ sẽ không c̣n một
giá-trị thực-tiễn nào để có thể làm những bài học cho những
biến-cố kế-tiếp. V́ vậy một vài điều nếu có nêu ra tại đây
th́ chỉ để ghi lại t́nh-trạng và khả-năng khi Hải-quân
Việt-Nam Cộng-Ḥa khi đă phải đương đàu với Trung-cộng, là
một quốc-gia vào thời-điểm đó, đă sẵn có một lực-lượng
hùng-hậu về hải-lục-không-quân gấp bội của Việt-Nam
Cộng-Ḥa.
Một điểm hănh-diện cho
Hải-quân Việt-Nam Cộng-Ḥa lúc bấy giờ là đă không những
phải sát-cánh với lực-lượng bạn chống lại kẻ nội-thù là
cộng-sản miền bắc trong nội-địa, lại vừa phải bảo-vệ những
hải-đảo xa-xôi, mà lại c̣n phải chiến-đấu chống kẻ xâm-lăng,
đă từng biết bao lần dầy xéo đất nước trong suốt lịch-sử
lập-quốc và dành quyền độc-lập của xứ sở.
So-sánh với các cuộc
hành-quân ngoại-biên vào các năm 1970-71 của Quân-lực VNCH
sang đất Kampuchia va Hạ-Lào, th́ quân-lực ta chỉ chiến đẵu
ngang ngửa vơi cộng-sản Việt-Nam ẩn náu trên đất nước
láng-giềng mà thôi. Phải thành-khẩn mà nhận rằng Hải-quân
Việt-Nam Cộng-Ḥa ngoài nội-thù c̣n phải chống ngoại-xâm mà
đă rất khó tiên-liệu để chuẩn-bị một cuộc chiến chống lại
một lực-lượng hải-quân Trung-cộng tương-đối dồi-đào hơn cả
chúng ta về phẩm cũng như lượng. Hải-quân Việt-Nam ta đă có
những gánh nặng về hành-quân để yểm-trợ lực-lượng bạn và
hành-quân ngăn-chận các vụ chuyển-quân lén-lút của Việt-cộng
qua biên-giới Miên-Việt trong vùng sông ng̣i cũng như các vụ
tiếp-tế quân-dụng của chúng vào vùng duyên-hải.
Trước khi đi vào chi-tiết
của trận hải-chiến lịch-sử này, chúng ta thử nhắc sơ-lược
lại cấu-trúc nhân-su của thượng-tầng chỉ-huy và của các
đơn-vị tham-chiến của Hải-quân vào lúc biến-cố:
- Tư-lệnh Hải-quân: Đề-Đốc
Trần-văn-Chơn
- Tư-lệnh-phó Hải-quân: Phó Đề-Đốc Lâm-ngươn-Tánh
- Tham-mưu-Trưởng Hải-quân: Phó Đề-Đốc Diệp-quang-Thủy
- Tư-lệnh Hạm-đội: HQ Đại-tá Nguyễn-xuân-Sơn
- Tư-lệnh HQ Vùng 1 Duyên-hải: Phó Đề-Đốc Hồ-văn Kỳ-Thoại
- Chỉ-huy-trưởng Hải-đội tuần-dương: HQ Đại-tá Hà-văn-Ngạc,
(Hải-đội 3) và là Sĩ-quan chỉ-huy chiến-thuật trận hải-chiến.
- Hạm-trưởng Khu-trục-hạm HQ4: HQ Trung-Tá Vũ-hữu-San
- Hạm-trưởng Tuần-dương-hạm HQ5: HQ Trung-Tá Phạm -trọng-
Quỳnh
- Hạm-trưởng Tuần-dương-hạm HQ16: HQ Trung-Tá Lê-văn-Thự
- Hạm-trưởng Hộ-tống-hạm HQ10: HQ Thiếu-Tá Ngụy-văn-Thà (truy-thăng
HQ Trung-Tá)
- Trưởng toán Hải-kích đổ-bộ: HQ Đại-Úy Nguyễn-minh-Cảnh.
Lư-do tôi đă có mặt tại
Hoàng-Sa
Rất nhiều chiến-hữu trong
Hải-quân đă không rơ nguyên-cớ nào mà tôi đă có mặt để
đích-thân chỉ-huy tại chỗ trận hải-chiến Hoàng-Sa. Sự có mặt
của tôi bắt nguồn từ khi tôi được Hội-đồng Đô-đốc chỉ-định
tôi tăng-phái cho Vùng I duyên-hải khoảng từ cuối năm 72 đầu
1973. Lư do tăng-phái của tôi đến Vùng I duyên-hải tôi không
được biết trước cho đến khi tôi tới Quân-Khu 1, tôi mới được
biết nhiệm-vụ chính của tôi là chuẩn-bị một trận thư-hùng
giữa Hải-quân VNCH và hải-quân Bắc-Việt mà lúc đó, tin
t́nh-báo xác-nhận là cộng-sản đă được viện-trợ các
cao-tốc-đĩnh loại Komar của Nga-sô trang-bị hỏa-tiễn hải-hải
(surface to surface). Vào thời-gian đó Hải-quân VNCH chỉ có
khả-năng chống-đỡ thụ-động loại vũ-khí này. Cuộc hải-chiến
tiên-liệu có thể xẩy ra khi lực-lượng hải-quân cộng-sản tràn
xuống để hỗ-trợ cho quân-bộ của chúng khi chúng muốn
tái-diễn cuộc cường-tập xuất-phát từ phía bắc sông Bến-Hải
như vào ngày cuối tháng 3 năm 1972 để khởi phát các cuộc
tấn-công suốt mùa hè đỏ lửa 1972.
Tôi lưu lại Vùng I
duyên-hải chừng hai tuần lễ hầu nghiên-cứu để thiết-kế.
Kế-hoạch chính của cuộc hải-chiến này là xử-dụng nhiều
chiến-hạm và chiến-đỉnh (WPB và PCF) để giảm bớt sự
thiệt-hại bằng cách trải nhiều mục-tiêu trên mặt biển cùng
một lúc. Song-song với việc này là các chiến-hạm và
chiến-đĩnh phải xử-dụng đạn chiếu-sáng và hỏa-pháo cầm-tay
như là một cách chống hỏa-tiễn thụ-động. Ngoài ra Hải-quân
cũng cần đặt ra sự yểm-trợ của pháo-binh của Quân-đoàn I để
tác-xạ ngăn-chặn và tiêu-diệt lực-lượng hải-quân cộng-sản
tại phía bắc Cửa Việt trước khi họ tràn xuống phía nam để đủ
tầm phóng hỏa-tiễn.
Sau khi đă thuyết-tŕnh
tại Bộ-Tư-Lệnh Hải-quân Vùng I duyên-hải cùng các
Chỉ-huy-trưởng các đơn-vị duyên-pḥng và duyên-đoàn, Tư-lệnh
HQ Vùng I duyên-hải chấp-thuận kế-hoạch và đưa kế-hoạch lên
thuyết-tŕnh tai Bộ-Tư-Lệnh Quân-đoàn I và Quân-Khu I. Buổi
thuyết-tŕnh tại BTL/Quân-đoàn I do đích-thân Trung-Tướng
Ngô-quang-Trưởng chủ-tọa, ngoài Tư-lệnh HQ Vùng I duyên-hải
c̣n có Đại-Tá Hà-mai-Việt Trưởng Pḥng 3 Quân-đoàn, Đại-tá
Khiêu-hữu-Diêu, Đại-Tá Nguyễn-văn-Chung Chỉ-huy-trưởng
pháo-binh Quân-đoàn và một số rất ít các sĩ-quan phụ-tá.
Nhu-cầu yểm-trợ pháo-binh cho cuộc hải-chiến được chấp-thuận
ngay và Chỉ-huy-trưởng pháo-binh quân-đoàn hứa sẽ phối-trí
pháo-binh, đặc-biệt là pháo-binh 175 ly để thỏa-măn kế-hoạch
của Hải-quân, khi được yêu-cầu.
Kể từ khi được chỉ-định
tăng-phái, tôi thường có mặt tai Vùng I duyên-hải mỗi tháng
chừng hai tuần tùy theo công-việc của tôi tại Hải-đội, nhưng
chưa lần nào Bộ-Tư-lệnh HQ, Bộ-Tư-lệnh Hạm-đội hoặc Vùng I
Duyên-hải chỉ-thị tôi phải có mặt trong vùng. Khi có mặt tại
vùng tôi thường t́m-hiểu t́nh-h́nh tổng-quát tại Quân-Khu I
cũng như đi hoặc tháp-tùng Tư-lệnh HQ vùng I duyên-hải
thăm-viếng các đơn-vị lục-quân bạn cấp sư-đoàn, lữ-đoàn hay
trung-đoàn.
Trở lại trận hải-chiến
Hoàng-Sa, vào khoảng ngày 11 tháng giêng năm 1974, chỉ
khoảng vài ngày sau khi Ngoại-trưởng Hoa-Kỳ Kissinger rời
Trung-cộng, th́ đột-nhiên Ngoại-trưởng Trung-cộng lại một
lần nữa tuyên-bố về chủ-quyền của họ trên các quần-đảo Hoàng
và Trường-Sa. Tôi rất lưu-ư tin này v́ tôi đă chỉ-huy
công-cuộc đặt quân trú-pḥng đầu tiên trên đảo Nam-Yết vùng
Trường-Sa vào cuối mùa hè 1973. Vài ngày sau, v́
Ngoại-trưởng VNCH Vương-văn-Bắc c̣n bận công-cán ngoại-quốc,
th́ phát-ngôn-viên Bộ Ngoại-giao VNCH bác-bỏ luận-cứ của
Trung-cộng và tái xác-nhận một lần nữa chủ-quyền của VNCH
trên các quần-đảo đó.
Ngày 16 tháng giêng năm
1974, tôi từ Sàig̣n đi Vũng-Tầu để chủ-tọa lễ trao-quyền
chỉ-huy Tuần-dương-hạm HQ5 Trần-b́nh-Trọng đang neo tại chỗ,
cho tân-hạm-trưởng là Hải-quân Trung-tá Phạm-trong-Quỳnh
(tôi không c̣n nhớ tên cựu hạm-trưởng). Khi trở về Sàig̣n,
lúc theo dơi bản tin-tức hàng ngày của đài truyền-h́nh th́
thấy Ngoại-trưởng Vương-văn-Bắc hùng-hồn và nghiêm-trọng khi
tuyên-bố chủ-quyền của VNCH trên 2 quần-đảo Hoàng và
Trường-Sa. Tôi thấy có chuyện bất-ổn có thể xẩy ra tại Vùng
I duyên-hải nhất là Việt-cộng có lẽ được Trung-cộng hỗ-trợ
tạo ra t́nh-thế rắc-rối ngoài hải-đảo để thu-hút lực-lượng
của Hải-quân Việt-Nam, và đương nhiên cộng-sản sẽ lợi-dụng
để tràn-xuống dưới vĩ-tuyến 17 như đă dự-liệu.
Nên sáng sớm ngày 17,
không kịp thông-báo đến Tư-lệnh Hạm-đội; tôi lên phi-trưởng
Tân-sơn-Nhứt và đến thẳng ngay Trạm hàng-không quân-sự. Tôi
gặp ngay một vị Thượng-sĩ không-quân trưởng-trạm và nói là
tôi cần đi gắp ra Đà-nẵng. Vị Thượng-sĩ tŕnh với tôi là
danh-sách hành-khách đă đầy-đủ cho chuyến bay và giới-thiệu
tôi gặp vị Trung-úy phi-công-trưởng phi-cơ C130. Sau khi
tŕnh-bầy lư-do khẩn-cấp đi Đà-nẵng của tôi, vị
phi-công-trưởng trang-trọng mời tôi lên phi-cơ ngồi vào ghế
phụ trong pḥng phi-công.
Đến Đà-nẵng khoảng 9:00
sáng, tôi mới kêu điện-thoại cho HQ Đại-tá Nguyễn-hữu-Xuân,
Tư-lệnh-phó Vùng cho xe đón tôi tại phi-trường. Đến BTL/HQ
Vùng I duyên-hải tôi mới được biết chi-tiết những ǵ đang
xẩy ra tại Hoàng-Sa, và được biết thêm là chiếc
tuần-dương-hạm HQ5, mà tôi vừa chủ-tọa trao quyền chỉ-huy
ngày hôm qua tại Vũng-Tàu sẽ có mặt tại quân-cảng vào buổi
chiều tối cùng với biệt-đội hải-kích.
Tư-lệnh HQ vùng I
duyên-hải cũng cho tôi hay và giơ một tờ giấy nhỏ nói là ông
có thủ-bút của Tổng-thống vừa tới thăm bản-doanh trước đây,
nhưng tôi không hỏi về chi-tiết cũng như xin xem thủ-bút v́
tôi nghĩ đó là chỉ-thị riêng tư giữa Tổng-Thống và một vị
Tướng-lănh. Vị Tư-lệnh này c̣n cho tôi hai chọn-lựa: một là
chỉ-huy các chiến-hạm ngay tại Bộ-Tư-lệnh Vùng, hai là
đích-thân trên chiến-hạm. Tôi đáp tŕnh ngay là: Tôi sẽ đi
theo các đơn-vị của tôi. Từ ngày được thuyên-chuyển về
Hạm-đội, không như các vị tiền-nhiệm, tôi thường xa
Bộ-chỉ-huy để đi theo các chiến-hạm trong công-tác
tuần-dương. Mỗi chuyến công-tác, sự hiện-diện của tôi đă
mang lại cho nhân-viên chiến-hạm niềm phấn-khởi sau nhiều
ngày phải xa căn-cứ. Tôi thường lưu ư các vị hạm-trưởng đến
việc huấn-huyện nội-bộ hoặc thao-dượt chiến-thuật với
chiến-hạm khác khi được phép.
Đến khoảng buổi chiều th́
Tư-lệnh vùng I duyên-hải c̣n hỏi tôi có cần thêm ǵ, tôi
tŕnh xin thêm một chiến-hạm nữa v́ cần hai chiếc khi
di-chuyển trong trường-hợp bị tấn-công trên hải-tŕnh, chứ
không phải v́ số lượng chiến-hạm Trung-cộng đang có mặt tại
Hoàng-Sa. Chiếc Hộ-tống-hạm (PCE) HQ10 Nhựt-Tảo đựơc
chỉ-định xung vào Hải-đoản đặc-nhiệm, với lư-do chính là
chiếc Hộ-tống-hạm này đang tuần-dương ngay khu-vực cửa khẩu
Đà-nẵng nên giảm bớt thời-gian di-chuyển, chiến-hạm chỉ có
một máy chánh khiển-dụng mà thôi. Ngoài ra vị Tư-lệnh HQ
vùng c̣n tăng-phái cho tôi HQ Thiếu-Tá Toàn (Ghi chú của
Trần Đỗ Cẩm: HQ Thiếu Tá Nguyễn Chí Toàn, Khóa 11 SQHQ/Nha
Trang), mà tôi chưa biết khả-năng nên trong suốt thời-gian
tăng-phái tôi chỉ trao nhiệm-vụ giữ liên-lạc với các Bộ
Tư-lệnh cho vị sĩ-quan này. Tôi dùng cơm chiều gia-đ́nh cùng
Tư-lệnh HQ Vùng tại tư-thất trong khi chờ đợi Tuần-dương-hạm
HQ5 tới. Sau bữa ăn, Tư-lệnh HQ Vùng đích-thân đi bộ
tiễn-chân tôi ra cầu quân-cảng. Sau trận-chiến, vị Đô-đốc
này có thổ-lộ cùng tôi là ông đă tưởng đó là bữa cơm cuối
cùng của ông với tôi. Như vậy là trận hải-chiến đă dự-liệu
là sẽ có thể xẩy ra, và chắc vị Đô-đốc đă mật-tŕnh về
Tư-lệnh Hải-quân thường có mặt tại Bộ-Tư-lệnh.
Tuần-dương-hạm HQ5 rời bến
khoảng 09:00 tối và tôi trao nhiệm-vụ đi tới Hoàng-Sa cho
Hạm-trưởng HQ5 là vị hạm-trưởng thâm-niên hơn (Ghi chú của
Trần Đỗ Cẩm: HQ5 và HQ10 cùng đi Hoàng Sa, Hạm Trưởng HQ5 là
Trung Tá Quỳnh thuộc khóa 11 SQHQ Nha Trang, thâm niên hơn
Hạm Trưởng HQ5 là Thiếu Tá Thà thuộc khóa 12 SQHQ Nha Trang).
Sự hiện-diện của tôi trên chiến-hạm này đă làm
tân-hạm-trưởng, vừa nhậm-chức 2 ngày trước, được vững-tâm
hơn v́ chắc tân-hạm-trưởng chưa nắm vững được t́nh-trạng
chiến-hạm cũng như nhân-viên thuộc-hạ. Các chiến-hạm đều giữ
im-lặng vô-tuyến ngoại trừ các báo-cáo định-kỳ về vị-trí.
Những diễn-tiến ngày hôm
trước trận hải-chiến
Khoảng 8 hay 9:00 giờ sáng
ngày 18, hai chiến-hạm HQ5 và HQ10 đă đến gần Hoàng-Sa, và
trong tầm âm-thoại bằng máy VRC46 (hậu-thân của máy PRC25
nhưng với công-xuất mạnh hơn) để liên-lạc bằng bạch-văn, v́
tầm hữu-hiệu của máy chỉ ở trong vùng Hoàng-Sa mà thôi, tôi
nói chuyện với Hạm-trưởng HQ4 HQ Trung-tá Vũ-hữu-San, lúc đó
đang là sĩ-quan thâm-niên hiện-diện, để được am-tường thêm
t́nh-h́nh cũng như thông-báo về sự hiện-diện của tôi, vừa là
Chỉ-huy-trưởng Hải-đội vừa là để thay-thế quyền chỉ-huy mọi
hoạt-dộng, theo đúng thủ-tục ghi trong Hải-quy. Sau khi được
tŕnh bầy chi-tiết các diễn-tiến, tôi có lời khen ngợi
Hạm-trưởng này và chia sẻ những khó-khăn mà vị này đă trải
qua trong những ngày trước khi tôi có mặt tại vùng.
Vào khoảng xế trưa, th́ cả
4 chiến-hạm (Ghi chú của Trần Đỗ Cẩm: HQ4, HQ5, HQ10 và
HQ16) đều tập-trung trong vùng ḷng chảo của quần-đảo Hoàng-Sa
và Hải-đoàn đặc-nhiệm được thành h́nh. Nhóm chiến-binh thuộc
Tuần-dương-hạm HQ16 và Khu-trục-hạm HQ4 đă đổ-bộ và trương
quốc-kỳ VNCH trên các đảo Cam-Tuyền (Robert), Vĩnh-Lạc
(Money) và Duy-mộng (Drummond) từ mấy ngày qua vẫn được giữ
nguyên vi-trí pḥng-thủ để giữ đảo. Sau khi quan-sát các
chiến-hạm Trung-cộng lởn vởn phía bắc đảo Quang-Ḥa
(Duncan), tôi quyết-định ngay là hải-đoàn sẽ phô-trương
lực-lượng bằng một cuộc thao-diễn chiến-thuật tập-đội để
tiến về phía đảo Quang-Ḥa với hy-vọng là có thể đổ-bộ
hải-kích như các chiến-hạm ta đă làm trước đây. Lúc này trời
quang-đăng, gió nhẹ và biển êm. Tất cả chiến-hạm đều phải
vào nhiệm-sở tác-chiến, nhưng các dàn hải-pháo và vủ-khí
đại-liên phải ở trong thế thao-diễn. Khởi hành từ nam đảo
Hoàng-Sa để tiến về đảo Quang-Ḥa, 4 chiến-hạm vào đội-h́nh
hàng dọc, dẫn đầu là Khu-trục-hạm HQ4, theo sau là
tuần-dương-hạm HQ5 làm chuẩn-hạm đă có trương hiệu-kỳ
hải-đội, thứ ba là tuần-dương-hạm HQ16 và sau cùng là
Hộ-tống-hạm HQ10, tốc-độ chừng 6 gút, khoảng cách giữa các
chiến-hạm là hai lần khoảng cách tiêu-chuẩn (tức 1000 yard),
phương-tiện truyền-tin là kỳ-hiệu và quang-hiệu, và âm-thoại
bằng VRC46 hoặc PRC25 chỉ xử-dụng để tránh hiểu-lầm ám-hiệu
vận-chuyển chiến-thuật mà thôi.
Chừng nửa giờ sau khi
hải-đoàn vận-chuyển vào đội-h́nh hướng về phía đảo Quang-Ḥa
th́ hai chiến-hạm Trung-cộng loại Kronstad mang số-hiệu 271
và 274 bắt đầu phản-ứng bằng cách vận-chuyển chặn trước
hướng đi của hải-đoàn, nhưng hải-đoàn vẫn giữ nguyên tốc-độ,
trong khi đó th́ hai chiếc chiến-hạm khác nhỏ hơn mang số
389 và 396 (Ghi chú của Trần Đỗ Cẩm: đây là hai trục lôi
hạm tức là tầu vớt ḿn loại T43) cùng 2 chiếc ngư-thuyền
ngụy-trang 402 và 407 (Ghi chú của Trần Đỗ Cẩm: ngư
thuyền số 402 mang tên Nam Ngư) của họ vẫn nằm nguyên
vị-trí sát bờ bắc đảo Quang-Ḥa. Tôi đă không chú-tâm đến 2
chiếc chiến-hạm nhỏ của địch v́ cho rằng, hai chiếc này chỉ
là loại phụ mà thôi (sau này, khi sưu tầm tài liệu về trận
hải chiến Hoàng Sa, HQ Thiếu-Tá Trần-Đỗ-Cẩm truy ra theo
số-hiệu là loại trục-lôi-hạm và chắc trang-bị vũ-khí nhẹ
hơn) c̣n hai chiếc tầu tiếp-tế ngụy-trang như ngư-thuyền th́
không đáng kể. Hành-động chận đường tiến của chiến-hạm ta đă
từng được họ xử-dụng trong mấy ngày trước đây khi các
chiến-hạm ta đổ quân lên các đảo Cam-tuyền, Vĩnh-lạc và
Duy-mộng để xua quân của Trung-cộng rời đảo. Chiếc Kronstad
271 bắt đầu xin liên-lạc bằng quang-hiệu để xin liên-lạc,
Tuần-dương-hạm HQ5 trả lời thuận và nhận công-điện bằng
Anh-ngữ: "These islands belong to the People Republic of
China (phần này tôi nhớ không chắc-chắn) since Ming dynasty
STOP Nobody can deny" (Phần này tôi nhớ rất kỹ v́ tôi có phụ
nhận quang-hiệu). Tôi cho gởi ngay một công-điện khái-quát
như sau: "Please leave our territorial water immediately"
Công-điện của chiến-hạm
Trung-cộng được lập đi lập lại ít nhất 3 lần sau khi họ nhận
được công-điện của Hải-đoàn đăc-nhiệm VNCH, và chiến-hạm ta
cũng tiếp-tục chuyển lại công-điện yêu-cầu họ rời khỏi
lănh-hải của VNCH.
V́ 2 chiến-hạm Kronstad
Trung-cộng cố-t́nh chặn đường tiến của Hải-đoàn đặc-chiệm
với tốc-độ khá cao, nếu Hải-đoàn tiếp-tục tiến thêm th́ rất
có thể gây ra vụ đụng tầu, tôi đưa Hải-đoàn trở về phía nam
đảo Hoàng-Sa và vẫn giữ t́nh-trạng ứng-trực cũng như theo
dơi các chiến-hạm Trung-cộng, họ cũng lại tiếp-tục giữ
vị-trí như cũ tại phía bắc và tây-bắc đảo Quang-Ḥa. Sự
xuất-hiện thêm 2 chiến-hạm của Hải-quân Việt-Nam vào trong
vùng chắc-chắn đă được chiếc Kronstad 271 của Trung-cộng,
được coi như chiến-hạm chỉ-huy, báo cáo về Tổng-hành-dinh
của họ, và việc tăng-viện có thể được coi như đă được
chuẩn-bị.
Với hành-động quyết-liệt
ngăn-chặn ta không tiến được đến đảo Quang-Ḥa, tôi cho rằng
họ muốn cố-thủ đảo này. Việc đổ-bộ quân để xua đuổi họ ra
khỏi đảo, lúc đó tôi hy-vọng, chỉ có thể phải thực-hiện
bất-thần để tránh hành-động ngăn-chặn của họ và có lực-lượng
hải-kích với trang-phục người nhái, may ra họ có thể phải
nhượng-bộ, như Tuần-dương-hạm HQ16 và Khu-trục-hạm HQ4 đă
thành-công trong mấy ngày trước đó. Nếu họ tấn-công thay v́
nhượng-bộ, Hải-đoàn đặc-nhiệm buộc phải sẵn-sàng chống-trả.
Vào khoảng 8 giờ tối, tôi
yêu-cầu Tuần-dương-hạm HQ16 chuyển phái-đoàn công-binh của
Quân-đoàn I sang Tuần-dương-hạm HQ 5 bằng xuồng. Phái-đoàn
công-binh Quân-đoàn I do Thiếu-tá Hồng hướng-dẫn đă vào gặp
tôi tại pḥng ăn Sĩ-quan có theo sau Ông Kosh thuộc cơ-quan
DAO Hoa-Kỳ tại Đà-nẵng. Tôi cho cả hai hay là t́nh-h́nh sẽ
khó tránh khỏi một cuộc đụng-độ nên tôi không muốn các
nhân-viên không Hải-quân có mặt trên chiến-hạm và tôi sẽ đưa
họ lên đảo. Tôi cũng yêu-cầu Tuần-dương-hạm HQ5 cấp cho tất
cả một ít lưong-khô. Riêng ông Kosh th́ tôi yêu-cầu
Hạm-trưởng HQ5 đưa cho ông 1 bịch thuốc lá 10 bao Capstan.
Tôi tiễn chân tất cả phái-đoàn xuống xuồng và vẫy tay chào
họ khi xuồng bắt đầu hướng về đảo Hoàng-Sa. Kể từ giờ phút
đó tới nay tôi không có dịp nào gặp lại ông Kosh để thăm hỏi
ông và yêu-cầu ông cho trả lại Tuần-dương-hạm HQ5 bịch thuốc
lá Capstan v́ thuốc lá này thuộc quân-tiếp-vụ của chiến-hạm
xuất ra ứng trước. Riêng Thiếu-tá Hồng th́ tôi đă có dịp
thăm hỏi ông tại Los Angeles vào năm 1996, cũng theo lời ông
th́ ông đă viết xong vào trước năm 1975, một cuốn kư-sự về
thời-gian bị bắt làm tù-binh trong lục-dịa Trung-Hoa nhưng
không được Tổng Cục Chiến-tranh Chính-trị cho xuất bản v́
chưa phải lúc thuận-tiện.
Vào khoảng 10 giờ tối, tôi
trực-tiếp nói chuyện bằng vô-tuyến với tất cả hạm-trưởng để
cho hay là t́nh-h́nh sẽ khó tránh được một cuộc đụng-độ, và
yêu-cầu các vị này chuẩn-bị các chiến-hạm và huy-động
tinh-thần nhân-viên để sẵn-sàng chiến-đấu. Tôi biết rơ cuộc
chiến nếu xẩy ra th́ tất cả nhân-viên đều không đủ
kinh-nghiệm cho các cuộc hải-chiến, v́ từ lâu các chiến-hạm
chỉ chú-tâm và đă thuần-thuộc trong công-tác tuần-dương
ngăn-chặn hoặc yểm-trợ hải-pháo mà thôi, nếu có những
nhân-viên đă phục-vụ trong các giang-đoàn tại các vùng sông
ng̣i th́ họ chỉ có những kinh-nghiệm về chiến-đấu chống các
mục-tiêu trên bờ và với vũ-khí tương-đối nhẹ hơn và dễ-dàng
trấn-áp đối-phương bằng hỏa-lực hùng-hậu.
Vào khoảng 11:00 giờ tối
ngày 18, một lệnh hành-quân, tôi không c̣n nhớ được xuất-xứ,
có thể là của Vùng I duyên-hải, được chuyển mă-hóa trên
băng-tần SSB (single side band) (Ghi chú của Trần Đỗ Cẩm:
đây là công điện Mật/Khẩn chiến dịch mang số 50.356, nhóm
ngày giờ 180020H/01/74 do BTL/HQ/V1ZH gửi với tiêu đề: Lệnh
Hành Quân Hoàng Sa 1) . Lệnh hành-quân vừa được nhận vừa
mă-dịch ngay nên không bị chậm-trễ, và lệnh này ghi rơ
quan-niệm hành-quân như sau: tái-chiếm một cách ḥa-b́nh đảo
Quang-Ḥa. Lệnh hành-quân cũng không ghi t́nh-h́nh địch và
lực-lượng trừ-bị nhưng những kinh-nghiệm từ trước tới nay
nhất là trong hai năm tôi đảm-nhận trách-vụ Tham-mưu-phó
hành-quân tại BTL/HQ, tôi dự-đoán Trung-cộng, v́ đă
thiết-lập một căn-cứ tiền-phưong tại đảo Phú-lâm thuộc nhóm
Tuyên-đức nằm về phía đông-bắc đảo Hoàng-Sa sát vĩ-tuyến 17,
nên họ đă có thể đă phối-trí tại đây lực-lượng trừ-bị, và
hơn nữa trên đảo Hải-Nam c̣n có một căn-cứ Hải-quân rất lớn
và một không-lực hùng-hậu với các phi-cơ MIG 19 và 21 với
khoảng cách gần hơn là từ Đà-nẵng ra. Việc Trung-cộng
lấn-chiếm những đảo không có quân trú-pḥng của ta trong
vùng Hoàng-Sa, đă phải được họ chuẩn-bị và thiết-kế chu đáo
từ lâu trước khi tái tuyên-bố chủ-quyền. Trong khi đó việc
Hải-quân VNCH phát-hiện sự hiện-diện của họ chỉ có từ khi
Tuần-dương-hạm HQ16 được lệnh đến thăm-viếng định-kỳ và chở
theo phái-đoàn công-binh Quân-đoàn I ra thám-sát đảo để
dự-kiến việc thiết-lập một phi-đạo ngắn.
Ngay sau khi hoàn-tất nhận
lệnh hành-quân, tôi chia Hải-đoàn thành hai phân-đoàn
đặc-nhiệm: Phân-đoàn I là nỗ-lực chính gồm Khu-trục-hạm HQ4
và Tuần-dương-hạm HQ5 do Hạm-trưởng Khu-trục-hạm HQ4 chỉ-huy;
Phân-đoàn II là nỗ-lực phụ gồm Tuần-dương-hạm HQ16 và
Hộ-tống-hạm HQ10 do Hạm-trưởng Tuần-dương-hạm HQ16 chỉ-huy.
Nhiệm-vụ là phân-đoàn II giữ nguyên vị-trí trong ḷng chảo
Hoàng-Sa để tiến về đảo Quang-Ḥa vào buổi sáng. Phân-đoàn I
khởi hành vào 12:00 đêm đi bọc về phía tây rồi xuống phía
nam sẽ có mặt tại nam đảo Quang-Ḥa vào 06:00 sáng ngày hôm
sau tức là ngày 19 để đổ-bộ biệt-đội hải-kích. Phân-đoàn I
phải đi bọc ra phía tây quần-đảo thay v́ đi thẩng từ đảo
Hoàng-Sa xuống đảo Quang-Ḥa là để tránh việc các chiến-hạm
Trung-cộng có thể lại vận-chuyển ngăn-chặn đường tiến của
chiến-hạm như họ đă làm vào buổi chiều, vả lại việc hải-hành
tập-đội về đêm trong vùng có băi cạn và đá ngầm có thể gây
trở-ngại cho các chiến-hạm, nhất là Khu-trục-hạm c̣n có bồn
SONAR (máy ḍ tiềm-thủy-đĩnh), hy-vọng hải-tŕnh như vậy sẽ
tạo được yếu-tố bất ngờ. Hơn nữa về mùa gió đông-bắc, việc
đổ-bộ vào phía tây-nam sẽ tránh được sóng biển cho xuồng-bè.
Nên ghi-nhận tại điểm này là kể từ năm 1973, toán cố-vấn HQ
Hoa-kỳ tại Hạm-đội mà trưởng toán là HQ Đại-tá Hamn (tên họ)
đă nhiều lần yêu-cầu tháo gỡ máy Sonar trên các khu-trục-hạm.
Phó Đề-đốc Nguyễn-thành-Châu (lúc đó c̣n mang cấp HQ Đại-tá)
Tư-lệnh Hạm-đội đă trao nhiệm-vụ cho tôi thuyết-phục họ giữ
máy lại để dùng vào việc huấn-luyện. Măi đến khi HQ Đại-tá
Nguyễn-xuân-Sơn nhận chức Tư-lệnh Hạm-đội một thời-gian, tôi
vẫn tiếp-tục liên-lạc với toán cố-vấn, và sau cùng họ mới
bằng ḷng giữ máy lại với tính-cách để huấn-luyện. Thực ra
một khu-trục-hạm mà thiếu máy thám-xuất tiềm-thủy-đĩnh th́
khả-năng tuần-thám và tấn-công sẽ giảm đi nhiều.
Diễn-tiến trận hải-chiến
ngày 19 tháng giêng năm 1974
Đúng 6:00 sáng ngày 19,
trời vừa mờ sáng, Phân-đoàn I đă có mặt tại tây-nam đảo
Quang-Ḥa, thủy-triều lớn, tầm quan-sát trong ṿng 1.50 đến
non 2.00 hải-lư, trời có ít mây thấp nhưng không mưa, gió
đông-bắc thổi nhẹ, biển tương-đối êm tuy có sóng ngầm.
Phân-đoàn I tiến sát đảo khoảng hơn 1 hải-lư, Tuần dương-hạm
HQ5 nằm gần bờ hơn một chút để thuận-tiện đổ-bộ hải-kích.
Hai chiếc Kronstad 271 và 274 bị bất ngờ rơ-rệt nên thấy họ
đă vận-chuyển lúng-túng và không thực-hiện được hành-động
ngăn-cản như họ đă từng làm vào chiền hôm trước. Tôi cũng bị
bất-ngờ là hai chiếc chủ-lực địch lại có mặt cùng một nơi để
sẵng-sàng đối đầu mà tôi không phải t́m-kiếm họ, như tôi đă
coi họ như là muc-tiêu chính. Họ đă phải luồn ra khỏi khu
ḷng chảo vào ban đêm, nhưng không hiểu là họ có theo dơi
được đuờng tiến-quân của Phân-đoàn I hay không. Vào giờ này
th́ họ đă phải biết rơ là Tuần-dương-hạm HQ5 là chiến-hạm
chỉ-huy của ta và cũng đă phải biết được hỏa-lực của chiếc
khu-trục-hạm.
Biệt-đội hải-kích do HQ
Đại-úy Nguyễn-minh-Cảnh chỉ-huy đă được tôi chỉ-thị là không
được nổ súng và lên bờ yên-cầu toán quân của họ rời đảo.
Trong biệt-đội này có một chiến-sĩ hải-kích Đỗ-văn-Long và
luôn cả HQ Đại-Úy Nguyễn-minh-Cảnh là những chiến-sĩ đă
tham-dự cuộc hành-quân đầu-tiên Trần-hưng-Đạo 22 (nếu tôi
không lầm) cũng do tôi chỉ-huy để xây-cất doanh-trại và đặt
quân trú-pḥng đầu-tiên trên đảo Nam-Yết thuộc quần-đảo
Trường-Sa vào cuối mùa hè năm 1973.
Một lần nữa, khi biệt-đội
hải-kích xuồng xuồng cao-su, tôi đích-thân ra cầu thang
căn-dặn và nhấn mạnh về việc đổ-bộ mà không được nổ súng, và
khi bắt liên-lạc được với họ th́ yêu-cầu họ rời khỏi đảo.
Tôi không chắc là cuộc
đổ-bộ sẽ thành-công v́ quân Trung-cộng trên đảo đă phải
tổ-chức bố-pḥng cẩn-mật tiếp theo sự thất-bại của họ trên
các đảo khác đă nói ở trên, trong khi đó biệt-đội hải-kích
lại không có được hỏa-lực chuẩn-bị băi đổ-bộ. Một lần nữa
tôi lại chỉ-thị cho các hạm-trưởng chuẩn-bị để chiến-đấu.
Nếu cuộc đổ-bộ thất-bại th́ với hỏa-lực của 2 khẩu 76 ly
tự-động trên Khu-trục-hạm HQ4, một chiến-hạm chủ-lực của
Hải-đoàn đăc-nhiệm, sẽ có đủ khả-năng loại ít nhất là hai
chiến-hạm chủ-lực Trung-cộng ra khỏi ṿng chiến không mấy
khó-khăn, c̣n quân-bộ của Trung-cộng trên-đảo th́ tôi tin
chỉ là một mục-tiêu thanh-toán sau cùng. Tôi c̣n có ư-định
là sẽ điều-động chiếc khu-trục-hạm vượt vùng hơi cạn
trực-chỉ hướng bắc vào thẳng vùng ḷng chảo để tăng-cường
cho Phân-đoàn II nếu cần sau khi đă loại xong 2 chiếc
Kronstad mà tôi luôn-luôn cho là mục-tiên chính. Tôi rất
vững ḷng vào hỏa-lực của chiến-hạm chủ-lực v́ tôi đă được
tường-tŕnh đầy-đủ về khả-năng của hải-pháo 76 ly tự-động
khi Khu-trục-hạm này yểm-trợ hải-pháo tại vùng Sa-hùynh
trong nhiệm-kỳ hạm-trưởng của HQ Trung-Tá Nguyễn-quang-Tộ.
Biệt-đội hải-kích tiến vào
đảo bằng 2 xuồng cao-su, từ chiến-hạm ta, việc quan-sát sự
bố-pḥng của Trung-cộng trên đảo không được rơ ràng. Các
chiến-hạm Trung-cộng cũng không có phản-ứng ǵ đối với xuồng
của hải-kích. Theo báo-cáo của Biệt-đội-trưởng hải-kích th́
chiến-sĩ hải-kích Đỗ-văn-Long là người đầu-tiên tiến vào đảo
và vừa nổ súng vừa tiến vào trong nên đă bị hỏa-lực trong bờ
bắn tử-thương ngay tại băi-biển. HQ Trung-Úy Lê-văn-Đơn
(xuất-thân từ bộ-binh) tiến vào để thâu-hồi tử-thi của
liệt-sĩ Long cũng lại bị tử-thương ngay gần xuồng nên tử-thi
vị sĩ-quan này được thâu-hồi ngay. Việc thất-bại đổ-bộ được
báo-cáo ngay về Bộ-Tư-lệnh HQ vùng I duyên-hải và chừng ít
phút sau đó (vào khoảng 09:30 sáng) th́ đích thân Tư-lệnh HQ
VNCH hay Tư-lệnh Vùng I duyên-hải ra lệnh vắn-tắt có hai
chữ: "khai-hỏa" bằng bạch-văn cho Hải-đoàn đặc-nhiệm và
không có chi-tiết ǵ khác hơn. Tôi nhận biết được khẩu-lệnh
trên băng siêu-tần-số SSB (single side band) không phải là
của nhân-viên vô-tuyến mà phải là của cấp Đô-đốc, nhưng từ
đó đến nay tôi vẫn tin rằng là của Tư-lệnh Hải-quân mà tôi
đă quen-thuộc giọng nói, nên tôi đă không kiểm-chứng thêm về
sau. Tôi trở nên yên-tâm hơn v́ khẩu-lệnh khai hỏa đă
giải-tỏa trách-nhiệm của tôi ghi trong phần quan-niệm của
lệnh hành-quân là tái-chiếm một cách ḥa-b́nh. Tôi đích-thân
vào máy siêu-tần-số tŕnh ngay là chưa có thể khai-hỏa được
v́ phải chờ triệt-thối Biệt-đội hải-kích về chiến-hạm, họ
c̣n trên mặt biển và ở vào vị-thế rất nguy-hiểm. Riêng
tử-thi của liệt-sĩ hải-kích Đỗ-văn-Long tôi lệnh không cho
vào lấy v́ có thể gây thêm thương-vong. Tôi tin rằng tử-thi
của Liệt-sĩ Long sẽ không khó-khăn để thâu-hồi khi toán
quân-bộ Trung-cộng được tiêu-diệt sau đợt các chiến-hạm của
họ bị loại hoàn-toàn khỏi ṿng chiến.
Vào khoảng gần 10:00 giờ
sáng, biệt-đội hải-kích được hoàn-tất thu-hồi về
Tuần-dương-hạm HQ5 với HQ Trung-Úy Lê-văn-Đơn tử-thương.
Trong khi đó th́ tôi chỉ-thị cho các chiến-hạm chuẩn-bị
tấn-công, mỗi chiến-hạm tấn-công một chiến-hạm địch, và bám
sát địch trong tầm hải-pháo 40 ly (khoảng 3 cây-số), v́ loại
hải-pháo này có nhịp tác-xạ cao, dễ điều-chỉnh và xoay hướng
nhanh hơn. Tôi không tin-tưởng nhiều vào hải-pháo 127 ly và
khả-năng điều-khiển chính-xác của nhân-viên v́ hải-pháo chỉ
có thể tác-xạ từng phát một, nạp đạn nặng-nề và chậm xoay
hướng nên tốt hơn là trực-xạ.
Tất cả các chiến-hạm phải
cùng khai-hỏa một lúc theo lệnh khai-hỏa của tôi để tạo sự
bất ngờ và sẽ gây thiệt-hại trước cho các chiến-hạm
Trung-cộng. V́ tầm quan-sát c̣n rất hạn-chế, nên từ
Tuần-dương-hạm HQ5 không quan-sát được Tuần-dương-hạm HQ16
và Hộ-tống-hạm HQ10 cũng như hai chiến-hạm khác và hai
ngư-thuyền ngụy-trang của Trung-cộng nên tôi không rơ các
chiến-hạm này bám-sát các chiến-hạm Trung-cộng được bao
nhiêu, nhưng tôi đă tin rằng Phân-đoàn II không có bận tâm
về việc đổ-bộ nên có nhiều th́-giờ hơn để thi-hành kế-hoạch
tấn-công và sẽ dễ-dàng chế-ngự được hai chiến-hạm phụ của
địch cùng hai ngư-thuyền. Riêng Tuần-dương-hạm HQ5 và
Khu-trục-hạm HQ4 đă nghiêm-chỉnh thi-hành lệnh. Trước khi
ban-hành lệnh khai-hỏa tôi lần nữa hỏi các chiến-hạm đă
sẵn-sàng chưa và nhấn-mạnh một lần nữa là phải khai-hỏa
đồng-loạt để đạt yếu-tố bất-ngờ. Các hạm-trưởng đích-thân
trên máy VRC46 lần-lượt báo-cáo sẵn-sàng. Tôi rất phấn-khởi
v́ giờ tấn-công hoàn-toàn do tôi tự-do quyết-định, không
phải lệ-thuộc vào lệnh của thượng-cấp và vào ư-đồ
chiến-thuật của địch. Địch lúc này đă tỏ ra không có một
ư-định ǵ cản-trở hay tấn-công chiến-hạm ta.
Hải-quân Đại-Tá Đỗ-Kiểm,
Tham-mưu-phó hành-quân tại Bộ-Tư-lệnh Hải-quân c̣n đặc-biệt
cho tôi hay là có chiến-hạm bạn ở gần, nhưng với sự
hiểu-biết của tôi, tôi không có một chút tin-tưởng ǵ vào
đồng-ḿnh này v́ kể từ tháng 2 năm 1972 khi Hoa-Kỳ và
Trung-cộng đă chấm-dứt sự thù-nghịch nên Hải-quân của họ sẽ
không một lư do ǵ lại tham-dự vào việc hỗ-trợ Hải-quân
Việt-Nam trong vụ tranh-chấp về lănh-thổ. Họa chăng họ có
thể cứu-vớt những người sống-sót nếu các chiến-hạm HQVN
lâm-nạn. Nhưng thực-tế cho thấy trong suốt cuộc t́m-kiếm
những nhân-viên từ Hộ-tống-hạm HQ10 và các toán đă đổ-bộ lên
trấn giữ các đảo đă đào-thoát để trở về đất liền, chúng ta
không nhận thấy một hành-động nhân-đạo nào từ phía đồng-minh
kể cả của phi-cơ không-tuần.
Khoảng 10:24 sáng th́ lệnh
khai-hỏa tấn-công được ban-hành và tôi vào trung-tâm
chiến-báo trực-tiếp báo cáo bằng máy siêu-tần-số SSB, tôi đă
cố ư giữ ống nói sau khi tôi chấm-dứt báo-cáo để tiếng nổ
của hải-pháo cũng được truyền đi trên hệ-thống này. Cuộc
khai-hỏa tấn-công đă đạt được yếu-tố bất ngờ cho các
chiến-hạm địch v́ tôi cho rằng họ vẫn tin là các hành-động
của chiến-hạm cũng tương-tự như trong những vài ngày trước,
khi Hải-quân Việt-Nam đổ-quân trên các đảo Cam-tuyền,
Vĩnh-lạc và Duy-mộng và nhất là cuộc phô-diễn lực-lượng của
hải-đoàn đặc-nhiệm ngày hôm trước Hải-quân Việt-Nam đă không
có một hành-dộng khiêu-khích nào, mà c̣n chấp-thuận giữ
liên-lạc bằng quang-hiệu.
Chiếc Kronstad 271 nằm về
hướng tây gần đảo Quang-Ḥa, hướng mũi về phía tây là
mục-tiêu của Tuần-dương-hạm HQ5 đang hướng mũi vào bờ tức là
phía đông, đặt mục-tiêu về phía tả-hạm (tức là phía bắc).
Chiếc này bị trúng đạn ngay từ phút đầu, vận-chuyển rất
chậm-chạp nên đă là mục-tiêu rất tốt cho Tuần-dương-hạm HQ5.
Hỏa-lực của chiếc Kronstad 271 này không gây nhiều thiệt-hại
cho Tuần-dương-hạm HQ5, nhưng có thể đă gây thiệt-hại nặng
cho Hộ-tống-hạm HQ10 nằm về phía bắc. Khu-trục-hạm HQ4 nằm
về phía tây-nam của Tuần-dương-hạm HQ5 đặt mục-tiêu là chiếc
Kronstad 274 nằm về phía bắc tức là tả-hạm của chiến-hạm.
Nhưng chẳng may, HQ4 báo cáo bị trở-ngại tác-xạ ngay từ phút
đầu-tiên và phải chờ sửa-chữa. Việc này đă làm đảo lộn các
dự-tính của tôi và làm tôi bối-rối. Sau vài phút th́
chiến-hạm này xin bắn thử và kết-quả là vẫn bị trở-ngại và
cần tiếp-tục sửa chữa thêm, nhưng tôi vẫn c̣n chút hy-vọng.
Khu-trục-hạm HQ4 vài phút sau lại xin tác-xạ thử lần thứ ba
nhưng vẫn không có kết-quả, tuy-nhiên chiến-hạm này vẫn phải
tiếp-tục bám-sát mục-tiêu của ḿnh trong tầm các loại
đại-liên nên đă bị thiệt-hại nhiều bởi hỏa-lực của chiếc
Kronstad 274, và đại-liên đă không áp-đảo được hỏa-lực của
địch.
Trên Tuần-dương-hạm HQ5,
tôi xử-dụng chiếc máy PRC 25 trước ghế hạm-trưởng bên
hữu-hạm của đài chỉ-huy để liên-lạc với các chiến-hạm, tôi
vừa rời ghế để ra ngoài quan-sát hai phía th́ một trái đạn
loại nổ mạnh gây một lỗ lủng khoảng nửa thước đường kính và
làm nát máy PRC25, nên từ phút này trở đi tôi phải vào tận
Trung-tâm chiến-báo để dùng máy VRC46. Hạm-trưởng
Tuần-dương-hạm HQ5 đứng cạnh đài chỉ-huy bên tả-hạm với
sĩ-quan hải-pháo để dễ quan-sát mục-tiêu được chỉ-định, nên
tôi thường nói trực-tiếp với hạm-trưởng tại nơi này.
Trung-tâm chiến-báo của chiến-hạm này chỉ quen-thuộc dùng
radar vào việc hải-hành, vả lại trời mù, mây thấp, radar có
nhiều nhiễu-xạ nên tôi không được rơ về vị-trí của Phân-đoàn
II và các chiến-hạm của địch c̣n nằm trong khu ḷng-chảo
Hoàng-Sa.
Sau chừng 15 phút th́
Tuần-dương-hạm HQ16 báo-cáo là bị trúng-đạn hầm máy, tầu bị
nghiêng nên khả-năng vận-chuyển giảm-sút, buộc phải lui ra
ngoài ṿng chiến để sửa-chữa và cũng không c̣n liên-lạc được
với Hộ-tống-hạm HQ10, không biết rơ t́nh-trạng và chỉ thấy
nhân-viên đang đào-thoát. Tôi nhận thấy một tuần-dương-hạm
đă vận-chuyển nặng-nề mà chỉ c̣n một máy và bị nghiêng, nếu
tiếp-tục chiến-đấu th́ sẽ là một mục-tiêu tốt cho địch, nên
tôi đă không ra phản-lệnh. Ngoài ra, Hạm-trưởng
Tuần-dương-hạm HQ16 là một vị sĩ-quan ít tích-cực hơn, nên
tôi không mấy tin-tưởng là vị này có thể vượt qua được các
khó-khăn kỹ-thuật để cố-gắng tiếp-tục tấn-công. Khu-trục-hạm
HQ4 đă bị thiệt-hại nhiều sau khi phải bám-sát chiến-hạm
địch trong tầm đại-liên, nên tôi ra lệnh cho Khu-trục-hạm
HQ4 phải rút ra khỏi ṿng-chiến ngay và chỉ-thị cho
Tuần-dương-hạm HQ5 yểm-trợ cho chiếc này khi tiến ra xa, v́
tất-nhiên Hải-đội đặc-nhiệm không thể để bị thiệt-hại một
khu-trục-hạm mà Hải-Quân VNCH chỉ có tổng-cộng 2 chiếc mà
thôi.
Khi khu-trục-hạm HQ4 ra
khỏi vùng chiến, lại không bị chiếc Kronstad 274 truy-kích
hoặc tác-xạ đuổi theo, ngược lại chiếc này của địch có phần
rảnh tay hơn để tấn-công Tuần-dương-hạm HQ5 vào phía hữu-hạm
hầu giảm-bớt hỏa-lực của chiến-hạm ta như để cứu văn chiếc
271 đang bị tê-liệt. Vào giờ này th́ tin-tức từ Bộ-Tư-lệnh
Hải-quân tại Sàig̣n do chính Tham-mưu-phó hành-quân cho hay
là một phi-đội khu-trục-cơ F5 đă cất-cánh để yểm-trợ cho
Hải-đoàn đặc-nhiệm. Do sự liên-lạc từ trước với Bộ-Tư-lệnh
Sư-đoàn I Không-quân tại Đà-nẵng, tôi hiểu là phi-cơ F5 chỉ
có thể yểm-trợ trong ṿng 5 tới 15 phút mà thôi v́
khoảng-cách từ Đà-nẵng tới Hoàng-Sa quá xa so với nhiên-liệu
dự-trữ. Tôi vẫn tin rằng loan tin việc phi-cơ cất-cánh,
Bô-Tư-lệnh Hải-quân đă cho rằng tin này có thể làm cho tôi
vững-tâm chiến-đấu. Một điều nữa là từ trước tới giờ phút đó
tôi chưa được thấy có cuộc thao-dượt hỗn-hợp nào giữa
Không-quân và Hải-quân nên tôi rất lo-âu về sự nhận-dạng của
phi-công để phân-biệt giũa chiến-hạm của Hải-quân Việt-Nam
và chiến-hạm Trung-cộng, nhất là lúc có mây mù thấp, nên
phi-cơ có thể gây tác-xạ nhầm mục-tiêu. Máy VRC 46 trong
Trung-tâm chiến-báo phải chuyển sang tần-số không-hải và
đích thân tôi dùng danh-hiệu để bắt liên-lạc với phi-cơ. Một
viên đạn xuyên-nổ trúng ngay Trung-tâm chiến-báo từ hữu-hạm,
sát gần ngay nơi tôi đứng, làm trung-tâm bị phát-hỏa. Các
nhân-viên trong trung-tâm c̣n mải núp sau bàn hải-đồ th́ tôi
nhanh tay với một b́nh cứu-hỏa gần chỗ tôi đứng dập tắt ngay
ngọn lửa. Tôi bị té ngă v́ vấp chân vào bàn hải-đồ, bàn chân
trái bị đau mất vài ngày. Tôi vẫn vẫn tiếp-tục liên-lạc với
phi-cơ nhưng sau chừng 5 tới 10 phút vẫn không thấy đáp-ứng
nên tôi phải ngưng và chuyển tần-số về liên-lạc với các
chiến-hạm khác v́ cuộc giao-tranh đă đến độ khốc-liệt hơn.
Sau phút này th́ Tuần-dương-hạm HQ5 bị trúng nhiều đạn làm
sĩ-quan trưởng-khẩu 127 ly tử-thương và hải-pháo bị
bất-khiển-dụng v́ phần điện điều-khiển pháo-tháp tê-liệt, và
máy siêu-tần-sớ SSB không c̣n liên-lạc được v́ giây trời bị
sập rớt xuống sàn tầu, hiệu-kỳ hải-dội bị rách nát phần
đuôi. Tôi ra ngoài quan-sát phía tả-hạm và được nghe báo cáo
là hầm-đạm phát-hỏa. Tôi nói ngay với hạm-trưởng là cằn phải
làm ngập hầm-đạn. Khẩu hải-pháo 40 ly đơn tả-hạm bị bất
khiển-dụng v́ bị trúng đạn vào khối nạp-đạn và khẩu 40 ly
hữu-hạm bị hư-hại nhẹ. Tôi yêu-cầu hạm-trưởng là chỉ nên cho
tác-xạ từng viên mà thôi, v́ nhu-cầu pḥng-không rất có thể
xẩy ra trong một thời-gian ngắn.
Bất thần về phía đông vào
khoảng 11:25 sáng cách xa chừng 8 đến 10 hải-lư, xuất hiện
một chiến-hạm của Trung-cộng loại có trang bị mỗi bên một
dàn phóng kép hỏa-tiễn loại hải-hải (Ghi chú của Trần Đỗ
Cẩm: đây là loại khinh tốc đĩnh Komar) đang tiến vào vùng
giao-tranh với một tốc-độ cao, quan-sát được bằng mắt
viễn-kính và không một chiến-hạm nào báo-cáo khám-phá được
bằng radar từ xa. Tôi dự-đoán loại chiến-hạm này ít khi được
điều-động từng chiếc một, và tin là có thể thêm ít nhất một
chiếc theo sau. Với t́nh-trạng của Hải-đội đăc-nhiệm: một
hộ-tống-hạm bị loại khỏi ṿng-chiến; một tuần-dương-hạm bị
thương nơi hầm máy; một khu-trục-hạm và một tuần-dương-hạm
chỉ c̣n hỏa-lực rất hạn-chế; cộng với nguy-cơ bị tấn-công
bằng cả hỏa-tiễn hải-hải cũng như bằng phi-cơ rất có thể xẩy
ra, nên tôi triệt-thoái phần c̣n lại của lực-lượng là
Khu-trục-hạm HQ4 và Tuần-dương-hạm HQ5 ra khỏi vùng Hoàng-Sa
tiến hướng đông-nam về phía Subic Bay (Hải-quân công-xưởng
của Hoa-Kỳ tại Phi-luật-tân). Tôi cũng cầu-nguyện Đức Thánh
Trần, Thánh-Tổ của Hải-quân VNCH ban cho tôi một trận mưa để
giảm tầm quan-sát và khả-năng tấn-công của phi-cơ địch. Sau
khi hai chiến-hạm c̣n lại rút ra khỏi vùng giao-tranh chừng
10 phút th́ một trận mưa nhẹ đă đổ xuống toàn vùng quần-đảo
Hoàng-Sa. Các chiến-hạm ta đă không bị truy-kích và phi-cơ
địch cũng chưa xuất-hiện. Mục-đích tôi hướng về phía
đông-nam là để tránh bị phục-kích của tiềm-thủy-đĩnh
Trung-cộng tại hải-tŕnh Hoàng-Sa Đà-nẵng, và khi ra ngoài
xa lănh-hải th́ nếu c̣n bị tấn-công bằng phi-cơ hoặc
tiềm-thủy-đĩnh th́ may ra đồng-minh Hải-quân Hoa-Kỳ có thể
cấp-cứu chúng tôi dễ-dàng hơn theo tinh-thần cấp-cứu
hàng-hải quốc-tế. Nếu chúng tôi không c̣n bị tấn-công th́
việc đến Subic Bay Phi-luật-tân để xin sửa-chữa trước khi
hồi-hương là một điều khả-dĩ được thượng-cấp chấp-thuận.
Tuần-dương-hạm HQ5 phải
mất gần một giờ mới kéo lên được giây trời khẩn-cấp để
tái-lập sự liên-lạc bằng máy siêu-tần-số SSB. Hầm đạn phía
mũi của chiến-hạm đă bị làm ngập, mũi bị chúc xuống nên
tốc-độ có bị thuyên-giảm. Chính trong thời-gian mất
liên-lạc, Bộ Tư-lệnh tại Sàig̣n cũng như tại Đà-nẵng rất
bối-rối cho sự an-toàn của hai chiến-hạm và bản-thân tôi.
Chính Tư-lệnh Hạm-đội tại Sàig̣n cũng đă đưa tin mất
liên-lạc đến với gia-đ́nh tôi.
Vào khoảng 01:00 trưa, hai
chiến-hạm HQ4 và HQ5 đă cách Hoàng-Sa chừng 10 hải-lư, trời
nắng và quang-đăng. Tư-lệnh Hải-quân đích thân ra lệnh cho
cả hai chiến-hạm phải trở lại Hoàng-Sa và đánh ch́m nếu cần,
tôi nhận được giọng nói của Đô-đốc. Lệnh đă được thi-hành
nghiêm-chỉnh ngay tức khắc. Sau khi liên-lạc vô-tuyến
siêu-tần-số được điều-ḥa trở-lại th́ mọi báo-cáo chi-tiết
về tổn-thất và t́nh-trạng lúc bấy giờ của các hai chiến-hạm
được chuyển đầy-đủ. Trên Tuần-dương-hạm HQ5 tôi cũng được
thông-báo về Tuần-dương-hạm HQ16 sẽ được Tuần-dương-hạm HQ6
tới hộ-tống về Căn-cứ Hải-quân Đà-nẵng.
Đến khoảng 02:30 chiều,
khi cả hai chiến-hạm đang trở về Hoàng-Sa, quá ngang Ḥn
Tri-Tôn, nghĩa là c̣n cách đảo Hoàng-Sa chừng 1 giờ rưỡi
hải-hành nữa, th́ hai chiến-hạm được phản-lệnh trở về
Đà-nẵng. Lúc này trời đă nắng, mây cao nên rất dễ-dàng cho
việc hải-hành. Trong một cuộc đến thăm Tư-lệnh Hải-quân VNCH
tại tư-dinh vào khoảng tháng 2 năm 1974, th́ vị Đô-Đốc này
đă tiết-lộ rằng nếu biết được sớm t́nh-trạng của Hải-đoàn
đặc-nhiệm th́ Tư-lệnh đă cho lệnh trở về căn-cứ trước sớm
hơn. Trên đường về, tôi vẫn ra lệnh cho các chiến-hạm giữ
nguyên nhiệm-sở tác-chiến và nhất nhất các nhân viên không ở
trong nhiệm-sở pḥng máy phải túc-trực trên boong để tránh
tổn-thất về nhân-mạng trong trường-hợp bị tiềm-thủy-đĩnh
Trung-cộng phục-kích bằng ngư-lôi. Nhưng may-mắn là điều tôi
dự-liệu đă không xẩy ra. Các chiến-hạm đă khởi-sự ngay
thu-dọn các tổn-thất về vật-liệu và thu-hồi các dư-liệu
tác-xạ. Tôi ṭ-ṃ mở đài phát-thanh
BBC vào sáng sớm ngày 20, th́ họ chỉ vỏn-vẹn loan tin một
trận hải-chiến đă xẩy ra trong vùng quần-đảo Hoàng-Sa giữa
Hải-quân Việt-Nam Cộng-Ḥa và Cộng-Ḥa Nhân-dân Trung-Hoa,
mỗi bên thiệt-hại 1 chiến-hạm và không thêm một chi-tiết nào
khác. Tôi tỏ ra khâm-phục đài nay về sự loan-tin nhanh chóng
và xác đáng.
Tôi đă không hút thuốc từ
nhiều tháng qua, nhưng tôi muốn hút một vài điếu thuốc cho
tinh-thần bớt căng-thẳng sau gần 48 tiếng đồng-hồ liên-tục
không được nghỉ-ngơi, tôi yêu cầu Hạm-trưởng dùng hệ-thống
liên-hợp để loan-báo xem có nhân-viên nào c̣n thuốc lá cho
tôi xin một ít để hút. Tôi không ngờ là các nhân-viên
tuần-tự mang đến cho tôi hơn 2 chục bao cả loại trong
khẩu-phần C của đồng-minh và các loại thuốc trong
thương-trường lúc bấy giờ, tôi lấy làm cảm-động về sự ưu-ái
của các nhân-viên trên chiến-hạm này. Vào khoảng 2 giờ đêm
tôi soạn-thoản một sơ-đồ hành-quân và các chi-tiết về
tổn-thất để chuẩn-bị thuyết-tŕnh khi về tới căn-cứ.
Khoảng 7:00 sáng ngày 20
tháng giêng th́ hai chiến-hạm của Phân-đoàn I về tới căn-cứ
an-toàn. Tuần-dương-hạm HQ16 cũng đă về bến trước đó ít lâu.
Một điều mà các nhân-viên của các chiến-hạm và riêng tôi rất
cảm-động là trên cầu Thương-cảng Đà-nẵng là nơi đă được
chỉ-định cho các chiến-hạm cặp bến, đă có sự hiện-diện của
các vị Đô-Đốc Tư-lệnh và Tư-lệnh-phó HQ VNCH, Đô-Đốc Tư-lệnh
HQ Vùng I Duyên-hải, một số đông sĩ-quan cùng nhân-viên của
các đơn-vị HQ vùng Đà-nẵng cùng các trại gia-binh đă
túc-trực đón đoàn chiến-hạm trở về với rừng biểu-ngữ :
"Hải-quânViệt-Nam
quyết-tâm bảo-vệ lănh-thổ đến giọt máu cuối cùng".
"Một ư-chí : chống cộng.Một lời thề : bảo-vệ quê-hương".
"Hoan-hô tinh-thần chiến-đấu anh-dũng của các chiến-sĩ
Hải-quân tham-dự Hải-chiến Hoàng-Sa".
"Hoan-hô tinh-thần bất-khuất của các chiến-sĩ Hải-chiến
Hoàng-Sa".
Sau khi di-tản các
chiến-sĩ thương-vong và tử-vong lên căn-cứ thí chỉ có 3 vị
Đô-Đốc cùng HQ Đại-tá Nguyễn-viết-Tân Chỉ-Huy-Trưởng Sở
Pḥng-vệ Duyên-hải lên Tuần-dương-hạm HQ5 và vào pḥng-khách
của Hạm-trưởng để dự cuộc thuyết-tŕnh về trận đánh. Ba vị
Hạm-trưởng đều có mặt để tŕnh bầy chi-tiết về chiến-hạm của
ḿnh. Các vị Đô-đốc cũng không hỏi thêm tôi về những yếu-tố
đă đưa đến những quyết-định chiến-thuật của tôi, nhất là
quyết-định triệt-thoái phần c̣n lại của Hải-đoàn đặc-nhiệm
ra khỏi vùng Hoàng-Sa. Sau phần thuyết-tŕnh các vị Đô-Đốc
đă đi quan-sát sự thiệt-hại của các chiến-hạm và úy-lạo
nhân-viên các cấp. Tôi cũng được nghe Đô-đốc Tư-lệnh-phó
đề-nghị với Tư-lệnh HQ là sẽ không có thuyết-tŕnh cho
Tư-lệnh Quân-đoàn I.
Sau chừng một giờ th́
Trung-tướng Tư-lệnh Quăn-đoàn I/Quân-Khu I cũng tới
thăm-viếng và được hướng-dẫn quan-sát một ṿng các chiến-hạm
để nhận-định sự thiệt-hại.
Kết-quả của
trận-hải-chiến
Một cách tổng-quát th́ sự
thiệt hại của hai đối-thủ được kể như tương-đương trong trận
hải-chiến. Mỗi bên bị tổn-thất một chiến-hạm, như đài BBC
loan tin vào sáng sớm ngày 20 tháng giêng, phía VNCH là
Hộ-tống-hạm HQ10, phía Trung-cộng là chiếc Kronstad 271(được
coi là chiến-hạm chỉ-huy) c̣n một số khác th́ chịu một sự
hư-hại trung-b́nh hoặc trên trung-b́nh. Hai chiếc nhỏ hơn
389 và 396 cùng hai ngư-thuyền ngụy-trang theo tôi ước-lượng
chỉ hư-hỏng hơi nặng mà thôi v́ tầm hỏa-lực của ta trội hơn.
Riêng chiếc Kronstad 271 có thể bị tổn-thất nhiều nhân-viên
hơn v́ trúng nhiều hải-pháo của Tuần-dương-hạm HQ5 vào
thương-tầng kiến-trúc, trong khi đó chiếc 274 th́ tổn-thất
được coi là nhẹ hơn cả v́ chỉ bị tấn-công nhiều bằng
đại-liên và ít hải-pháo về sau này. Tuy-nhiên trong các trận
hải-chiến th́ người ta thường kể về số chiến-hạm bị loại
khỏi ṿng chiến hơn là số thương-vong về nhân-mạng. Riêng
trên Hộ-tống-ham HQ10, theo các nhân-viên đă đào-thoát về
được đất liền, th́ vị Hạm-trưởng và Hạm-phó đều bị
thương-nặng, nhưng Hạm-trưởng đă từ-chối di-tản và quyết ở
lại tuẫn-tiết cùng chiến-hạm của ḿnh theo truyền-thống của
một sĩ-quan hải-quân và một nhà hàng-hải. Hạm-phó được
nhân-viên d́u đào-thoát được nhưng đă phải bỏ ḿnh trên mặt
biển v́ vết thương quá nặng. Vụ này làm tôi nhớ lại, theo
lời kể của các bậc tiên-sinh, th́ khi hải-quân Pháp
hành-quân trên sông (nếu không lầm th́ là Sông Đáy) một
chiến-hạm loại trợ-chiến-hạm (LSSL) hay Giang-pháo-hạm (LSIL)
đă bị trúng đạn đài-chỉ-huy, làm tử-thương cả hai hạm-trưởng
và hạm-phó cùng một lúc, sĩ-quan cơ-khí đă phải lên thay thế
tiếp-tục chỉ-huy. Sau kinh-nghiệm này, hải-quân Pháp không
cho hạm-trưởng và hạm-phó có mặt cùng một nơi khi lâm-trận.
Cá-nhân tôi lúc đó đă không có chút th́ giờ để nhớ tới
kinh-nghiệm mà các bậc tiên-sinh đă truyền lại tôi mà
áp-dụng.
Một điều lạ là Trung-cộng
có đủ khả-năng tuy khiêm-nhượng, vào lúc cuối trận-chiến, v́
có thêm tăng-viện đến kịp thời, nhưng đă bỏ rơi cơ-hội
truy-kích khi lực-lượng ta triệt-thoái, hay xử-dụng hỏa-tiễn
hải-hải v́ lực-lượng ta vẫn c̣n nằm trong tầm hữu-hiệu của
loại vũ-khí này. Tôi cho rằng có thể họ đă bận-tâm vào việc
cứu văn chiếc Kronstad 271 và quân bộ trên đảo Quang-Ḥa,
hoặc họ đă không nhận được lệnh tấn-công, và chỉ đương-nhiên
chống-trả tự-vệ mà thôi. Tôi nhận rằng ước-tính của tôi về
phản-ứng của địch đă cao hơn như thực-tế đă xẩy ra. Việc
Hải-quân Viêt-Nam khai-hỏa tấn-công sau khi thất-bại đổ-bộ
đă tạo cho Trung-cộng có nguyên-cớ v́ bị tấn-công mà phải
hành-động, nên đă dùng cường-lực cưỡng-chiếm các đảo vào
ngày sau.
Theo các quân-nhân
trú-pḥng trên đảo Hoàng-Sa th́ sáng sớm ngày hôm sau tức là
ngày 20 tháng giêng, Trung-cộng đă huy-động một lưc-lượng
hùng-hậu kết -hợp hải-lục-không-quân đổ-bộ tấn-chiếm đảo
Hoàng-Sa và các đảo kế-cận mà các chiến-binh hải-quân đang
chiếm-giữ. Theo kư-giả Lê-Vinh, một cựu sĩ-quan hải-quân, đă
từng đảm-trách chức-vụ thư-kư cũa ủy-ban nghiên-cứu trận
hải-chiến cho biết, th́ vào thời-gian trận hải-chiến,
Hải-quân Hoa-Kỳ đă chuyển cho Hải-quân Việt-Nam một tin-tức
về 42 chiến-hạm Trung-cộng với 2 tiềm-thủy-đĩnh đang tiến
xuống Hoàng-Sa. Dù nhiều hay ít th́ lực-lượng của họ sễ trội
hẳn lực-lượng Hải-quân Việt-Nam có thể điều-động tới. Nếu
hai chiến-hạm c̣n lại của Hải-đoàn đặc-nhiệm phải lưu-lại
Hoàng-Sa như lệnh ban ra lúc đầu, với khả-năng chiến-đấu đă
bị giảm-sút nhiều th́ sự bảo-tồn của hai chiến-hạm này rất
mong-manh. Thế cho nên phản-lệnh cho hai chiến-hạm phải trở
về căn-cứ được kể như là đúng lúc và sát với thực-tế hơn.
Trung-cộng đă bắt giữ tất
cả quân-nhân và dân-chính Việt-Nam trên đảo Hoàng-Sa và toán
hải-quân đổ-bộ thuộc Khu-trục-hạm HQ4 trên đảo Vĩnh-Lạc (sát
phía nam đảo Hoàng-Sa) mà trưởng toán là HQ Trung-Uư
Lê-văn-Dũng (sau được vinh-thăng HQ Đại-Uư tại mặt-trận),
làm tù-binh đưa về giam-giữ đầu tiên tại đảo Hải-nam. Riêng
ông Kosh là nhân-viên của cơ-quan DAO Hoa-Kỳ tại Đà-nẵng th́
được trao trả cho Hoa-Kỳ sớm nhất tại Hồng-Kông. C̣n các
nhân-viên Việt đă bị họ nhồi-sọ về chủ-nghĩa của họ trong
suốt thời-gian tại Quảng-Đông, và trao trả về Việt-Nam tại
ranh-giới HồngKông và Trung-cộng. Đô-đốc Tư-lệnh-phó HQ đă
được đề-cử đích-thân đến HồngKông tiếp-nhận. Các chiến-sĩ từ
Trung-cộng hồi-hương đều được đưa vào Tổng-Y-viện Cộng-Ḥa
điều-trị về các bệnh-trạng gây ra do các hành-động ngược-đăi
trong khi bị giam-cầm trên lục-địa Trung-Hoa.
Thế là cuối cùng th́ Việt-Nam
Cộng-Ḥa đă mất nốt nhóm đảo Nguyệt-Thiềm phía nam của cả
quần-đảo Hoàng-Sa cho tới ngày hôm nay.
Các chiến-sĩ Hải-quân
đào-thoát từ Hoàng-Sa, sau nhiều ngày trôi-dạt trên mặt biển,
một số đă được chính các tuần-duyên-đĩnh của Hải-quân cứu
vớt, một số đă được các thương-thuyền trên hải-tŕnh
Singapore HồngKông bắt gặp. Tất cả các chiến-sĩ thoát-hiểm
được đưa về diều-trị tại các Tổng-y-viện Duy-Tân (Đà-nẵng)
hay Cộng-Ḥa, và c̣n được Thủ-tướng chính-phủ, các vị
Tư-lệnh Quân-đoàn, và các vị Đô-đốc Hải-quân đến thăm hỏi và
úy-lạo.
Công-cuộc chuẩn-bị
tái-chiếm Hoàng-Sa
Khi phần thăm-viếng của
thượng-cấp kết-thúc, th́ tất cả các chiến-hạm bắt tay ngay
vào việc sửa-chữa và tái tiếp tế đan-dược đề chuẩn-bị
tấn-kích tái-chiếm Hoàng-Sa. Một toán thợ thượng-thặng của
Hải-quân công-xưởng cũng đă được điều-động từ Sàig̣n ra để
phụ-lực với chuyên-viên của Thủy-xưởng Đà-nẵng. Riêng
Tuần-dương-hạm HQ16, tuy không bị hư-hại nhiều trên
thượng-tầng kiến-trúc, nhưng các chuyên-viên đă tháo-gỡ được
đần viên đạn đă xuyên lủng hầm máy. Viên đạn này là một loại
đạn xuyên-phá và không nổ 127 ly của Tuần-dương-hạm HQ5 bị
lạc. Kinh-nghiệm cho thấy là loại đầu đạn không nổ nếu trúng
nước th́ đạn-đạo sẽ thay đổi rất nhiều v́ đầu đạn nhọn bị
nước làm chuyển hướng đi rất xa. Tin này do đích thân
Tư-lệnh phó Hải-quân mang đến cho tôi. Đó là một điều không
may-mắn cho Hải-đoàn đặc-nhiệm Hoàng-Sa, nhưng trong bất cứ
một cuộc chiến-tranh nào, sự nhầm-lẫn về mục-tiêu, về bạn và
địch, về vị-trí tác-xạ đều đă xẩy ra ít nhất là tại
chiến-trường Việt-Nam. Hơn nữa trong cuộc hải-chiến này,
Tuần-dương-hạm HQ5 đă tác-xạ cả trăm đại-pháo 127 ly, mà chỉ
có một viên bị lạc, nên vẫn c̣n là điều may-mắn. Việc
chiến-hạm bị trúng 1 viên đạn của bạn cộng với việc hai khẩu
hải-pháo 76 ly tự-động trên khu-trục-hạm HQ4 đă bị trở-ngại
kỹ-thuật ngay từ phút đầu của cuộc chiến, là hai nhược-điểm
chiến-thuật mà Hải-quân VNCH chỉ muốn phổ-biến hạn-chế vào
đầu năm 1974 là thời điểm, mà nhiều sự phân-tích đáng tin
cho rằng Tổng-Thống Nguyễn-văn-Thiệu đă lợi-dụng biến-cố
Hoàng-Sa để tránh-né sự chỉ-trích của các phần-tử đối-lập
lúc đó đang rất-mạnh.
Sau ít ngày sửa chữa, th́
Tuần-dương-hạm HQ16 chỉ đủ khả-năng tự hải-hành về quân-cảng
Sàig̣n và được đón-tiếp trọng-thể. Khu-trục-hạm HQ4 không
sửa chữa tại chỗ được hai khẩu 76 ly tư-động. Tuần-dương-hạm
HQ5, sau khi tái tiếp-tế đạn và hàn vá các hư-hại đă cùng
HQ6 ra khơi t́m-kiếm các nhân-viên đào-thoát khỏi vùng
Hoàng-Sa. Các phi-cơ C130 đă bay lượn trong một vùng
duyên-hải hạn-chế để tránh sự hiểu nhầm về hành-động
khiêu-khích của Việt-Nam đối với Trung-cộng. Các phi-cơ
hướng-dẫn các chiến-hạm xem xét các vật trôi trên mặt biển
nhưng vẫn chưa cấp-cứu được nhân-viên nào ngoại trừ vỏ một
thùng xăng dự-trữ . Tôi vẫn có mặt trên Tuần-dương-hạm HQ5
để tham-dự cuộc t́m-kiếm. Riêng hộ-tống-hạm HQ10, v́ mất
liên-lạc nên tôi đă không biết được t́nh-trạng cuối cùng của
chiến-hạm, nhưng chúng tôi vẫn c̣n một hy-vọng tuy mong-manh
là chiến-hạm này chưa ch́m hẳn và có thể trôi dạt về phía
duyên-hải miền Trung trong mùa gió đông-bắc.
Với Tuần-dương-hạm HQ6 đă
có mặt trong vùng và vừa hoàn-tất hộ-tống Tuần-dương-hạm
HQ16 từ nửa đường Hoàng-Sa Đà-nẵng về bến, cộng với HQ17
(Hạm-trưởng HQ Trung-Tá Trần-đ́nh-Trụ) điều-động từ
Trường-Sa tới tăng-cường đă kết-hợp với Tuần-dương-hạm HQ5
thành một Hải-đoàn đặc-nhiệm mới với nhiệm-vụ chuẩn-bị
tái-chiếm Hoàng-Sa. Mặc dầu nhiều sĩ-quan thâm-niên hơn tôi
có mặt tại chỗ, nhưng tôi vẫn được chỉ-định tiếp-tục
chỉ-huy. Một cuộc thao-dượt chiến-thuật và thực-tập tác-xạ
đă diễn ra trong ṿng một ngày tại vùng một đảo nhỏ nằm về
phía bắc vùng Cù-lao Chàm phía đông-nam Đà-nẵng. Sau cuộc
thao-dượt, tôi tŕnh bầy kết-quả việc huấn-luyện trong các
buổi thuyết tŕnh hành-quân tại Bộ-Tư-lệnh Hải-quân vùng,
vẫn được Tư-lệnh-phó Hải-quân chủ-tọa.
Nhưng cuối cùng th́
công-cuộc tái-chiếm Hoàng-Sa được hủy-bỏ. Tuy vẫn được
tín-nhiệm để chỉ-huy, nhưng tôi tin rằng cuộc phản-kích
tái-chiếm sẽ thất-bại ngoại trừ đó là một chiến-thuật
thí-quân nằm trong một chiến-lược cao hơn. Với các
tuần-dương-hạm cũ-kỹ (WHEC) xử-dụng trong lực-lượng pḥng-vệ
duyên-hải Hoa-Kỳ (US Coast guard) từ lâu, được trang-bị vào
công-tác tuần-tiễu hơn là để chiến-đấu, vừa chạm-chạp và
vận-chuyển nặng-nề, nên khó chống trả lại với các chiến-hạm
chiến-đấu tối-tân hơn. Loại này chỉ có một hải-pháo 127 ly,
c̣n 2 hải-pháo 40 ly đă được Hải-quân Việt-Nam đặt thêm vào
lái tầu là nơi đă được dùng làm sàn đáp trực-thăng.
Trong thời-gian tại
căn-cứ, Tư-lệnh-phó HQ ít nhất đă hai lần tập-hợp nhân-viên
tất cả các chiến-hạm có mặt tại chỗ để chỉ-thị không được có
hành-động kiêu-ngạo về chiến-tích của Hải-quân VNCH. Để làm
gương cho tất cả nhân-viên thuộc quyền, tôi đă giữ một
thái-độ rất khiêm-nhượng và im-lặng. Tôi chưa bao giờ
thảo-luận hoặc tŕnh bày chi-tiết với bất cứ một ai hay một
tổ chức nào, về những yếu-tố đă đưa đến các quyết-định
chiến-thuật của tôi trong trận đánh.
Tôi lưu-lại Vùng I
duyên-hải chừng hơn một tuần-lễ, đă được cùng Phó Đề Đốc
Tư-lệnh HQ vùng I Duyên-hải xuất-hiện trên đài chỉ-huy cũng
của Tuần-dương-hạm HQ5 để thực-hiện một phóng-sự cho đài
truyền-h́nh quân-đội. Sau đó tôi trở về nhiệm-sở chính tại
Sàig̣n. Tôi c̣n được đến pḥng thâu-h́nh của quân-đội cùng
các vị hạm-trưởng và một vài hạ-sĩ-quan trưởng pháo-khẩu để
tŕnh bầy các chiến-tích. Tuy nhiên tôi không đề-cập nhiều
chi-tiết và nhường lời lại nhiều hơn cho các hạm-trưởng v́
tôi nghĩ rằng các vị này đáng được đề-cao v́ đă đích-thân
huy-động tinh-thần nhân-viên và can-dảm trực-tiếp chiến-đấu.
Ít lâu sau tôi phải theo học Khóa Chỉ-huy Tham-mưu đặc-biệt
tại Long-B́nh, đặc-biệt v́ khóa gồm nhiều các sĩ-quan đang
đảm-trách những vai-tṛ then-chốt của quân-lực và các
đại-đơn-vị. Khi Phó-Đề-đốc Phụ-tá hành-quân biển của
Tư-lệnh-Hải-quân đến thuyết tŕnh tại trường về tổ-chức của
Hải-quân Việt-Nam, th́ một câu hỏi đầu-tiên của khóa-sinh là
về hải-chiến Hoàng-Sa. Đô-đốc đă chuyển câu hỏi này cho tôi
đang ngồi trong hội-trường, quả thật vị này đă trao cho tôi
một trái banh khó đỡ. Tôi đáp lại câu hỏi vỏn-vẹn ngay là:
Các quí-vị đă nghiên cứu về trận đánh Ấp-Bắc, th́ trận
hải-chiến Hoàng-Sa cũng gần tương-tự. Sau câu trả lời của
tôi th́ không một câu hỏi nào về trận Hoàng-Sa được nêu ra
thêm. Xin ghi thêm vào nơi này, trận Ấp-Bắc đă làm cho
quân-lực bị bất ngờ về chiến-thuật cửa địch, có sự sai lầm
về ước-tính t́nh-báo và nhầm-lẫn về chiến-thuật điều-quân.
Vào những năm tháng cuối
cùng của cuộc-chiến Việt-Nam tôi được biệt-phái giữ chức-vụ
Phụ-Tá Hải-quân cho Trung-tướng Chỉ-Huy-trưởng Trường
Chỉ-huy Tham-mưu Liên-quân đồn-trú tại Long-B́nh.
Phần sau trận hải-chiến
Sau trận hải-chiến,
Hải-quân được nhiều vinh-danh nhờ trận-chiến đă nêu cao và
nối-tiếp được tinh-thần chống bắc-xâm của dân-tộc. Trận
hải-chiến được liên-tục ca-ngợi hàng ngày trên các
phương-tiện truyền-thông của quân-đội cũng như ngoài dân-sự
để thêm vào với: B́nh-long anh-dũng, Kontom kiêu-hùng v.v....
Hoàng-Trường-Sa với Việt-Nam
là một
Cũng nhờ trận hải-chiến mà
phần đông nhân-dân Việt-Nam mới được biết đến phần lănh-thổ
nằm xa vời trong Biển-Đông mà Hải-quân VNCH từ ngày
thành-lập đă âm-thần bảo-vệ và tuần-tiễu.
Nói về trận hải-chiến, dù
Hải-quân VNCH giả thử có thắng được trận ngày đầu, th́ chúng
ta khó lường được sự tổn-thất nếu Hải-quân c̣n ở lại để
cố-thủ Hoàng-Sa. Phó Đề-Đốc Chủ-tịch Ủy-Ban nghiên-cứu về
trận hải-chiến khi vị này đích thân thăm-viếng Khu-trục-hạm
HQ4, khi đang nằm trong ụ lớn sửa chữa đă nói riêng với tôi:
thế là vừa đủ, ư của vị này nói là không nên tiếp-tục
chiến-đấu thêm ít nhất là vào thời-điểm đó Hải-quân c̣n phải
đảm-nhận nhiều công-tác tiễu-trừ cộng-sản trong đất liền. Đó
là chưa kể việc tấn-chiếm phần c̣n lại của quần-đảo Hoàng-Sa
có thể đă nằm trong các đường lối đi-đêm chiến-lược của các
cường-quốc. Tôi nghĩ rằng nếu chiếc khu-trục-hạm HQ4 không
bị trở-ngại kỹ-thuật và trận-chiến đă xẩy ra gần như tôi đă
dự-liệu và mong-muốn, nghĩa là ta thắng trận đầu, th́
cường-lực hải-lục-không quân của chúng huy-động ngày hôm sau
không những đủ sức tràn ngập quân trú-pḥng và lại c̣n đủ
sức truy-kích Hải-quân VNCH trong một vùng rộng lớn hơn. Tôi
đă tin-tưởng rằng Quân-đoàn I/Quân-khu I đă phải đặt trong
t́nh-trạng báo-động đề-pḥng sự tấn-công của Trung-cộng ngay
sau khi trận hải-chiến diễn ra. Một phi-tuần chiến-đấu-cơ F5
của Sư-đoàn I Không-quân tại Đà-nẵng đă sẵn-sàng trên phi-đạo
nhưng không được lệnh cất cánh từ cấp cao để yểm-trợ cho
Hải-quân v́ có thể là e-ngại sẽ châm ng̣i cho một cuộc chiến
mới, hoặc chỉ hạn-chế trận-chiến tới mức có thể chấp-nhận
được trong một thế chính-trị.
Một lần nữa, giả-dụ rằng
ta cứ để Trung-cộng có mặt trên đảo Quang-Ḥa, trận hải
chiến đă không xẩy ra th́ chúng ta vẫn có thể tiếp-tục
hiện-diện trên đảo Hoàng-Sa, tuy nhiên có thể phải trải thêm
quân trên các đảo Cam-Tuyền, Vĩnh-Lạc và Duy-Mộng, để tránh
sự lấn-chiếm, cộng thêm là Hải-quân Việt-Nam phải
thường-xuyên tuần-tiễu với một hải-đoàn tương-đối mạnh.
Nhưng dần dà họ cũng sẽ lấn chiếm theo kế hoạch bành trướng
thế lực của họ trong vùng Đông Nam Á. Có thể Trung-cộng đă
trả đũa hay dập theo khuôn-mẫu Việt-Nam Cộng-Ḥa khi ta đă
đặt quân trú-pḥng trên đảo Nam-Yết và Sơn-Ca nằm phía nam
và đông cùng trên một ṿng-đai san-hô với đảo Thái-B́nh, đă
bị Trung-Hoa Dân-quốc (Đài-Loan) chiếm-đóng từ khi Nhật-Bản
thua trận đệ-nhị thế-chiến. Người Trung-Hoa dù là lục-địa
hay hải-đảo, đă từng nhiều lần tuyên-bố là lănh-thổ của họ,
không những vùng này mà thôi mà cả toàn vùng Hoàng-Sa
Trường-Sa. Phải thành-khẩn mà nhận rằng, khi Việt-Nam
Cộng-Ḥa đặt quân trú-pḥng trên các đảo c̣n bỏ trống trong
vùng Trường-Sa như Nam-Yết, Sơn-Ca, Song-Tử-đông,
Song-Tử-tây, Trường-Sa v.v.., chúng ta đă không gặp một
hành-động đối-kháng về quân-sự nào từ phía Trung-Hoa
Dân-quốc hoặc Phi-Luạt-Tân hay Mă-Lai-Á.
Một suy-luận nữa là có thể
trận hải-chiến là một cuộc điều-chỉnh sự nhường quyền
chiếm-giữ từ một nhược-tiểu đến một cường-quốc theo một
chiến-lược hoàn-cầu mà vài cường-quốc đă ngầm thỏa-thuận
trước. Chúng ta có thể nhớ lại cuộc tấn-công hùng-hậu của
Anh-quốc trong cuộc tranh-chấp đảo Falkland (Nam Mỹ-Châu)
vào thập-niên 80, mà Á-căn-đ́nh (Argentina) vẫn luôn coi như
lănh-thổ của họ. Họ đă chiến-đấu mạnh-mẽ trên mặt ngoại-giao
và buộc phải chiến-đấu trên mặt quân-sự sau khi ngoại-giao
thất-bại. Về mặt quân-sự, họ biết trước là khó chống lại
Anh-quốc với lực-lượng khá dồi-dào, nhưng họ đă phải
chiến-đấu trong khả-năng của họ, họ biết tự kiềm-chế
cường-độ chiến-tranh để giảm-thiểu tổn-thất. Kết-quả là đảo
Falkland đă về tay Anh-quốc. Tuy đảo Falkland rộng lớn hơn
về diện-tích và nguồn-lợi cũng như dân-số, quân-lực hai
đối-thủ đưa vào cuộc đụng-độ hùng-hậu hơn, mức-độ
chiến-tranh nặng hơn, nhưng hai trận Falkland và Hoàng-Sa đă
gần tương-tự nhau về tính-chất của một cuộc chiến.
Người Pháp, trong
chiến-tranh tại Đông-dương sau 1945, v́ chiến-cuộc gia-tăng
tại nội-địa, đă phải bỏ-ngỏ hoàn-toàn nhóm đảo Tuyên-đức
phía bắc, và bỏ-ngỏ nhóm Nguyệt-thiềm phía nam trong vài
năm. Riêng nhóm Tuyên-đức phía bắc đă do Trung-Hoa Dân-quốc
cưỡng-chiếm trong ít lâu, nhưng sau đó họ đă phải rút về v́
sự thất-trận củu họ trong lục-địa. Về sau, hiệp-định Balê
1954 lại đề ra khu phi-quân-sự dọc theo vĩ-tuyến 17, đă làm
cho Việt-Nam Cộng-Ḥa đă không thể tích-cực hiện-diện tại
nhóm Tuyên-Đức bắc đảo Hoàng-Sa thuộc nhóm Nguyệt-thiềm.
Xét về sự pḥng-thủ, so
sánh với đảo Thái-B́nh trong vùng Trường-Sa th́ thế bố-trí
trên đảo Hoàng-Sa của VNCH đă thua kém rất xa, và không thể
đủ sức để cố-thủ chống lại một cuộc cường-kích thủy-bộ. Trên
đảo không có công-sự nặng, chỉ có khỏang một trung-đội
địa-phương-quân với vũ-khí cá-nhân và một vài quan-sát viên
khí-tượng. Trong khi đó Đảo Thái-B́nh, khi Nhật chiếm-đóng
trong đệ-nhị thế-chiến, họ đă xây-cất nhiều công-sự nặng.
Sau này khi Trung-Hoa dân-quốc (Đài-Loan) chiếm-đóng,
chắc-chắn họ đă tăng-cường mọi cơ-cấu pḥng-thủ, lại có
trang-bị các khẩu đại-pháo chống chiến-hạm, đưa quân-số
trú-pḥng có thể tới cấp hơn tiểu-đoàn và do một vị Đại-tá
Thủy-quân lục-chiến chỉ-huy.
Ngoài ra việc tuyên-bố
chủ-quyền của Trung-cộng trên cả hai quần-đăo Hoàng-Sa và
Trường-Sa được nhận-xét chỉ diễn ra sau cuộc thăm-viếng
Trung-cộng của Ngoại-trưởng Hoa-Kỳ Kissinger. Ít nhất là
Hoa-Kỳ và Trung-cộng đă ngầm có nhiều thỏa-thuận về
chiến-lược hay ít nhất cũng đồng-ư là Hoa-kỳ sẽ không can-thiệp
vào các hành-động của Trung-cộng trong vùng. Đối với Việt-Nam
Cộng-Ḥa, Hoa-Kỳ đă không muốn can-dự vào sự bảo-vệ lănh-thổ.
Trong ngày hải-chiến th́ các đối-tác-viên tại
Bộ-Tổng-Tham-mưu đă khẳng-định đó là công chuyện riêng của
Việt-Nam .
Quan-niệm của Hoa-Kỳ trong
việc mở-rộng lưc-lượng Hải-quân chỉ là vừa đủ để hành-quân
yểm-trợ hỏa-lực và ngăn-chặn trong vùng sông-ng̣i và
duyên-hải mà thôi. Cộng-cuộc xây-cất một hệ-thống thám-báo
liên-tục từ Bến-Hải đến Vịnh Thái-lan là một công-tác cao,
cả về kỹ-thuật lẫn tài-chánh với mục-tiêu duy-nhất là
kiểm-soát hữu-hiệu sự xâm-nhập lén-lút bằng đường-biển của
cộng-sản Bắc-Việt vào vùng duyên-hải. Việc viện-trợ hai
chiếc khu-trục-hạm, v́ là loại tấn-công, nên sau 1973 họ đă
nhiều lần đ̣i tháo gỡ máy ḍ tiềm-thủy-đĩnh như đă tŕnh-bầy,
làm như vậy là sẽ giảm khả-năng của loại này một nửa. Vũ-khí
tấn-công trên mặt biển và trên không của khu-trục-hạm là hai
dàn hải-pháo 76 ly tự-động với nhịp tác-xạ khỏang 60 viên
một phút. Với hỏa-lực tấn-công mạnh-mẽ như vậy, Hải-quân
Hoa-Kỳ, vào những năm cuối của cuộc chiến, song-song với
kế-hoạch rút lui, đă không bỏ sót cơ-hội cắt đứt hay ít nhất
cũng tŕ-hoăn việc tiếp-tế cơ-phận thay-thế cho loại
hải-pháo tối-tân này.
Sau trận hải-chiến, để nêu
gương hy-sinh của các chiến-sĩ bỏ ḿnh trên đại-dương,
Bộ-Tư-lệnh HQ đă có nghiên-cứu một kiến-trúc dự-định xin
phép Đô-thành Saig̣n Chợ-lớn xây cất trong khu-vực cột-cờ
Thủ-Ngữ bên sông Sàig̣n. Riêng Hội-đồng Đô-thành đă đồng-ư
trên nguyên-tắc là sẽ có một đường-phố mang tên Ngụy-văn-Thà.
Một buổi lễ kỷ-niệm lần thứ nhất trận hải-chiến Hoàng-Sa đă
được tổ-chức vào ngày 19 tháng giêng năm 1975 do Tư-lệnh
Hải-quân, Đề-Đốc Lâm-ngươn-Tánh chủ-tọa nhưng tôi không được
thông-báo để đến tham-dự.
Hàng năm cứ mỗi Tết
nguyên-đán đến, dù vào tháng giêng hay không, tôi luôn luôn
có ít phút tưởng-niệm dành cho các liệt-sĩ đă hy-sinh và
cũng tưởng nhớ tới chiến-sĩ đă anh-dũng cùng tôi chiến-đấu
trong trận-hải-chiến Hoàng-Sa, mà số đông đang lưu-lạc trong
vùng đất tự-do. Họ là những anh-hùng đă xả-thân để bảo-vệ
lănh-thổ của tiền-nhân xây-dựng từ bao thế-kỷ. Mong rằng
tài-liệu này sẽ mang lại niềm hănh-diện cho toàn-thể các
chiến-sĩ Hải-quân đă tham-dự trận đánh mà tôi đă có vinh-dự
chỉ-huy.
Dallas, Texas , mùa Xuân
Kỷ-Măo
Hà Văn Ngạc
